آرشیو شنبه ۲‌شهریور ۱۳۹۸، شماره ۷۱۳۹
صفحه آخر
۲۰

منوچهر انور و صفدر تقی زاده در سالروز 90 سالگی «نجف دریابندری» از او می گویند

نمونه کاملی از تلفیق صداقت، صمیمیت و ذکاوت
منوچهر انور / نویسنده ،مترجم و گوینده

آشنایی ام با نجف دریابندری به اواخر دهه سی بازمی گردد.سال 1338، وقتی هنوز هیچ واژه معادلی برای حرفه ویراستاری وجود نداشت و اغلب آن را editing می خواندند، دوره ای که همچنان جای میز ویراستاری در موسسات نشر خالی بود.سال های همکاری ام با انتشارت فرانکلین بود و زنده یاد همایون صنعتی زاده هم خیلی جدی درصدد پایه گذاری این حرفه به عنوان بخشی مهم از صنعت نشر برآمده بود. ابتدای شکل گیری ویراستاری در فرانکلین بود که دیدیم با یک نفر نمی توان از پس آن برآمد. این را گفتم و صنعتی زاده هم گفت: «باز هم ادیتور بیاور.»

اولین فردی که به فکرم رسید فتح الله مجتبایی بود، با او هم حرف زدم و به جمع مان پیوست. مدتی که گذشت، دیدیم دو نفر هم جوابگوی حجم کار نیست، این مرتبه به پیشنهاد عبدالرحیم احمدی قرار شد از نجف دریابندری دعوت به همکاری کنیم. هنوز در خاطرم هست که احمدی چطور او را توصیف کرد و گفت که گزینه بسیار مناسبی برای این همکاری است و من اولین مرتبه ای که او را دیدم هیچگاه فراموش نمی کنم. با همان عینک ته استکانی همیشگی اش آمد، با چهره ای مملو از معصومیت و صمیمیت که بی درنگ به دلم نشست و ماجرای دیدارمان هنوز هم یکی از شیرین ترین خاطرات آشنایی ام با نجف دریابندری است. از همان ابتدا شیفته اش شدم، هر چند که بعد از چند سال همکاری مشترک به دلایل غم انگیری استعفا دادم، با این حال دیگر دوستان کار را ادامه دادند و بعد از مدتی هم دریابندری سرویراستاری فرانکلین را به عهده گرفت و تعداد ویراستاران هم به مرور بیشتر شد.

بیشتر از شصت سال از آشنایی ام با این دوست و همکار قدیمی می گذرد و بر همین اساس اغراق نیست اگر بگویم که او نمونه ای از تلفیق صداقت، صمیمیت و نجابت با زیرکی و صلاحیت در حوزه هایی ست که فعالیت کرده و اصلا وجود همین ویژگی هاست که منجر به درخشش دریابندری در ترجمه و تالیف شده است. در ارتباط با ترجمه های دریابندری از تسلط بالای او به زبان و ادبیات فارسی هم نمی توان صرف نظر کرد، ویژگی مهمی که باعث شده آثارش هیچگاه بوی ترجمه ندهند و مخاطب گاهی فراموش کند که اثری تالیفی می خواند یا ترجمه شده! او طی شصت سال اخیر به واسطه انتشار آثاری ارزشمند خدمت بزرگی به ادبیات و فراتر از آن به زبان فارسی کرده است.

 
گزیده کار و وفادار به زبان فارسی
صفدر تقی زاده / نویسنده و مترجم

نجف دریابندری از آن دسته مترجمانی است که در این روزگار نمی توان نظیرش را پیدا کرد. او تنها مترجم نبود. صاحب تالیفاتی ارزشمند در زمینه های اسطوره و فلسفه هم است و البته دارای مطالعات بسیاری در حوزه های مختلف.

او طی تمام سال های فعالیتش چنان گزیده و با دقت دست به انتخاب اثر برای ترجمه زده که با بسیاری از ترجمه هایش توانسته دریچه های تازه ای به سوی عرصه های مختلف کتاب باز کند. ترجمه ها و نوشته های نجف اصالت دارد؛ تسلط بسیار و مثال زدنی او به زبان و ادبیات فارسی را می توان از جمله مهم ترین ویژگی های ترجمه هایش دانست.نجف دریابندری و زنده یاد محمد قاضی از معدود مترجمانی اند که گاهی آدم می ماند ترجمه هایشان آثار ترجمه هستند یا تالیف؟ کافی ست به سراغ اصل آثاری که دریابندری آنها را ترجمه کرده بروید تا متوجه شوید که با چه حساسیت و دقتی آنها را به فارسی بازگردانده است. او نه تنها از جهت ساختاری به زبان فارسی وفاداری بسیاری داشته و دارد، بلکه حتی تلاش کرده سبک و سیاق نویسنده را در ترجمه اش حفظ کند. این همان اصالتی است که معتقدم ترجمه های دریابندری و قاضی از آن برخوردارند. او بر گردن ادبیات و عرصه ترجمه حق دارد و امیدوارم مترجمان جوان هم با همین میزان حساسیت قدم به عرصه کتاب بگذارند. بیش از نیم قرن از فعالیت او در عرصه ترجمه و تالیف می گذرد و با تکیه بر کارهای ارزشمندی که به تلاش او منتشر شده می توان گفت که دریابندری جان تازه ای به تمام عرصه های فعالیت خود بخشیده است.  از ادبیات داستانی که با ترجمه های خود نه تنها مخاطبان، بلکه نویسندگان را با تازه های نشر جهان آشنا کرد گرفته، تا تالیف ها و ترجمه هایش در حوزه های فلسفه، تاریخ و... .

اغراق نیست اگر بگویم در تمام سال های زندگی شخصی و کاری ام او را یکی از شریف ترین افراد یافته ام. محال است دریابندری را ببینید و بشناسید اما شیفته اخلاق خوش و پاکیزه رویی اش نشوید.  هر چند که شرایط جسمانی این دوست و همکار قدیمی چند سالی ست اجازه ترجمه و تالیف تازه را از او گرفته، با این حال امیدوارم خدا عمری طولانی همراه با سلامتی به وی اعطا کند.  حداقل از این طریق ما دوستان قدیمی با دیدارهای وقت و بی وقتمان فرصت بهره مندی از حضور او خواهیم داشت.