آرشیو شنبه ۲‌شهریور ۱۳۹۸، شماره ۹۵۷۱
صفحه اول
۱
یادداشت

مدیریت اقتصادی ، مسئله رونق تولید در گام دوم انقلاب

دکتر عباس خسروانی

مقام معظم رهبری در دیدار رئیس جمهور و اعضای هیئت دولت،بار دیگر بر داخلی بودن راه حل مشکلات اقتصادی کشور تاکید کردند و تولید داخلی را کلید حل مشکلات دانستند.ایشان فرمودند:«مسئولان باید تولید داخلی را اساس کار قرار دهند».معظم له چندین بار در بیانات گذشته خود نیز بر این موضوع تاکید کرده اند.«آنچه بنده نسبت به مسائل اقتصادی و مشکلات اقتصادی مردم احساس می کنم که باید انجام بگیرد برای رفع مشکلات، تقویت تولید داخلی است، به مسئولین هم سفارش کرده ام؛ باید به تولید داخلی اهتمام ورزیده بشود؛ مشکلات اقتصادی مردم ان شاءالله کم خواهد شد، اگر چنانچه به این سمت و در این جهت حرکت جدی و خوبی انجام بگیرد».(بیانات در دیدار جمعی از خانواده های شهدا،21/09/1397).در اندیشه رهبر انقلاب و در نظریه اقتصاد مقاومتی «رونق تولید ملی» به عنوان رکن اساسی اقتصاد مقاومتی همواره مطرح بوده است و تولید ملی با انگاره هایی از قبیل «تولید به مثابه جهاد»، «تولید به مثابه حسنه» و «تولید به مثابه نیاز اساسی و عامل حفظ و امتداد نظام اسلامی» مورد تاکید بوده است.اینکه مسئولان در قوای سه گانه تا چه اندازه این اصل راباور کرده ودر عمل آن را اجرایی می کنند جای بحث و بررسی وجود دارد.اما وظیفه نخبگان و از جمله نهاد رسانه در این زمینه این است که اصل تولید ملی را به یک گفتمان مسلط در جامعه ایرانی تبدیل کنند تا به دنبال آن،تولید ملی به یک مطالبه عمومی تبدیل شود.جامعه باید به این باور برسد که حل مشکلات موجود کشور به خصوص در حوزه های اقتصادی از جمله بیکاری،تورم،نقدینگی،رکود و .. وابسته با رونق تولید است.مطالبه گری عمومی باعث خواهد شد تا ظرفیت های کشور در جهت رونق تولید بسیج گردد و مسئولان در قبال عملکرد خود نسبت به این اصل پاسخگو باشند.تولید ملی و رونق تولید یک پروژه پیچیده وعظیمی است که نیازمند هم افزائی و هماهنگی کلیه نهادهای کشور و برداشتن گام های بلند و همراه کردن کلیه نقش آفرینان است و این مهم مستلزم مطالبه گری افکار عمومی جامعه است.امروز یکی از ضعف های جدی کشور در حوزه رونق تولید،ضعف در نهاده مدیریت اقتصادی است.طبق فرمایشات رهبر معظم انقلاب،چهار نهاده اصلی به رونق تولید در داخل کشور مرتبط است که عبارتند از نیروی انسانی،سرمایه،فناوری و مدیریت اقتصادی.یک بررسی اجمالی در میان ظرفیت های موجود نشان می دهد که یکی از مزیت های کشور،برخورداری از نیروی انسانی توانمند و متخصص است که برای نقش آفرینی جدی در عرصه های اقتصادی آمادگی کامل دارد.متاسفانه آمارهای نگران کننده از مهاجرت نخبگان علمی کشور نشان می دهد که امکان لازم برای به کارگیری این ظرفیت در داخل وجود ندارد.به عبارتی این ظرفیت بزرگ به سمت تولید ملی هدایت نشده است.به این موضوع باید نرخ بالای بیکاری قشر تحصیلکرده دانشگاهی را نیز اضافه کرد.همچنین جوان بودن جامعه ایرانی مزیت دیگری است که بسیاری از کشورهای دنیا از آن محروم اند.نهاده نیروی انسانی در ایران آماده نقش آفرینی در عرصه تولید ملی است.آنچه که می تواند این ظرفیت را در جهت رونق تولید هدایت کند و مورد بهره برداری قرار دهد مدیریت صحیح اقتصادی است.ضمن اینکه یکی از اصول ایجاد امید اجتماعی در یک جامعه،توجه به ظرفیت های موجود و به کارگیری آنها در جهت اهداف و آرمان های تعیین شده است.ما در پیمودن گام دوم انقلاب اسلامی هم به رونق تولید و هم به امید اجتماعی نیازمندیم و برآورده شدن این نیاز در گرو مدیریت صحیح اقتصادی است.نهاده دیگر برای رونق تولید داخلی، سرمایه است.کشور به لحاظ سرمایه نیز مشکل جدی ندارد.این کشور به لحاظ سرمایه مادی جزء کشورهای برتر دنیا محسوب می شود.

ایران با دارا بودن یک درصد جمعیت جهان، دارای هفت درصد ذخایر معدنی جهان است: منابع عظیم زیرزمینی، موقعیت استثنایی جغرافیایی میان شرق و غرب و شمال و جنوب، بازار بزرگ ملی، بازار بزرگ منطقه ای با داشتن 15 همسایه با 600 میلیون جمعیت، سواحل دریایی طولانی، حاصلخیزی زمین با محصولات متنوع کشاورزی و باغی، اقتصاد بزرگ و متنوع، بخش هایی از ظرفیت های کشور است؛ بسیاری از ظرفیت ها دست نخورده مانده است. گفته شده است که ایران از نظر ظرفیت های استفاده نشده طبیعی و انسانی در رتبه اول جهان است.(بیانیه گام دوم انقلاب،22/11/1397)

نرخ نقدینگی در کشور(حداقل 1800 هزار میلیارد)نشان می دهد به لحاظ سرمایه مالی هم مشکل جدی وجود ندارد.نرخ بالای نقدینگی در کشور و فعال بودن بازارهای دلالی و سفته بازی و بازارهای غیر مولد نشان می دهد که سرمایه در کشور وجود دارد اما آنچه که وجود ندارد قدرت هدایت این سرمایه های سرگردان به سمت تولید است که باز هم به مقوله مدیریت اقتصادی می رسیم.سفته بازی و مبادلات سوداگرانه، هزینه های تولید را چند برابر می کند و به این ترتیب،صرفه اقتصادی را از تولید می گیرد.مثال واضح این مسئله، وضعیت بازارهای مسکن، طلا، ارز و خودرو طی یک سال اخیر است که به مانع بزرگی برای رونق تولید تبدیل شده است.

نهاده دیگر فناوری است.شاید تصور برخی بر این است که کشور در حوزه فناوری دچار ضعف های جدی است و اگر امروز در بخش هایی دچار رکود هستیم به دلیل قدیمی بودن و ناکارآمدی فناوری های موجود است،در حالی که واقعیت چیز دیگری است.درست است که کشور به دلیل تحریم های سنگین، قابلیت واردات فناوری پیشرفته روز دنیا را ندارد اما در دوران تحریم اینگونه نبوده است که دانشمندان و متخصصان داخلی سکوت کرده باشند و همچنان منتظر برداشته شدن تحریم ها باشند.در این خصوص چند نکته قابل ذکر است.اول اینکه در بسیاری از حوزه های اقتصادی،فناوری های موجود اگر به پای فناوری های روز دنیا نرسد،عقب مانده هم نیست و می تواند چرخ های تولید را بچرخاند.ضمن اینکه علت اصلی رکود در تولید داخلی،فقدان یا قدیمی بودن آن نیست.دیگر آنکه حتی اگر تحریم ها هم برداشته شود غرب فناوری های پیشرفته خود را در اختیار ما نخواهد گذاشت.مهم تر از همه این نکته است که با بارور ساختن ظرفیت های نخبگان و متخصصان داخلی در قالب شرکت های دانش بنیان،خلا تکنولوژی تا حد زیادی پر شده است.به عبارتی امروز مسئله اصلی کشور در حوزه تولید داخلی و رونق تولید،خلا تکنولوژی نیست.

مسئله اصلی امروز کشور در حوزه رونق تولید،فقدان یا ضعف مدیریت صحیح اقتصادی است که نتوانسته است ظرفیت های موجود کشور را در جهت رونق تولید هدایت و سازماندهی کند.این نهاده نه تنها نتوانسته است ظرفیت های موجود را در حد مطلوبی بارور و هدایت و مورد بهره برداری قرار دهد بلکه به آشفتگی و نابسامانی آن هم دامن زده است.به طوری که  سه نهاده نیروی انسانی،سرمایه و فناوری نتوانسته اند در یک فرآیند هماهنگ و هم افزا در جهت رونق تولید ملی عمل کنند.

مقام معظم رهبری در دیدار با اعضای هیئت دولت این موضوع و مسئله اساسی را به خوبی بیان و تشریح کردند.مدیریت اقتصادی کشور نیازمند پوست اندازی است.یک بعد این پوست اندازی جوان گرایی و جوان سازی مدیریت اقتصادی است به این معنا که این حوزه نیازمند تفکر نو،رویکرد نو و تحرک است.همچنین این نهاد باید به شایستگان سپرده شود.کسانی که فهم و بینش درستی از فرآیند رونق تولید در کشور داشته باشند.