آرشیو شنبه ۲‌شهریور ۱۳۹۸، شماره ۴۶۸۷
دنیا
۴

کره جنوبی از توافق اطلاعاتی با ژاپن خارج شد

ضربه دوم به مثلث استراتژیک

دنیای اقتصاد : کره جنوبی روز پنج شنبه 31 مردادماه از تصمیم خود برای خروج از توافق اشتراک اطلاعات نظامی با توکیو در بحبوحه تشدید مناقشه تجاری خبر داد؛ امری که بر کاهش نقش رهبری آمریکا در منطقه تاکید دارد. ژاپن و کره جنوبی بر سر حکم سال 2018 دیوان عالی کره جنوبی که تاکید داشت شرکت های ژاپنی باید بابت نیروی کار اجباری از اتباع کره ای در نیمه اول قرن بیستم غرامت بدهند، اختلاف دارند. پس از آن ژاپن تصمیم گرفت صادرات برخی قطعات به کره جنوبی را محدود کند و سئول را از لیست شرکای تجاری سودمند خارج کند. در واکنش به این تصمیمات، کره جنوبی هم اقدامات مشابهی انجام داد. وزیر امورخارجه ژاپن روز چهارشنبه 30 مردادماه تاکید کرده بود که توکیو خواستار پیشرفت در حل وفصل مناقشه با کره جنوبی بر سر پرداخت غرامت بابت نیروهای کار کره ای دوران جنگ است که مناسبات میان این دو کشور را سرد کرده است. «تارو کونو» وزیر امورخارجه ژاپن پس از مذاکره با «کانگ کیونگ-وا» وزیرخارجه کره جنوبی در پکن گفت ژاپن می خواهد توکیو و سئول معاهده اشتراک اطلاعات نظامی را حفظ کنند. رئیس دستگاه دیپلماسی ژاپن گفت بزرگ ترین مشکل میان ژاپن و کره جنوبی مناقشه بر سر غرامت به اتباع کره ای است که حین استعمار ژاپن بر شبه جزیره کره در 1910 تا 1945 در کارخانه ها و معادن ژاپنی کار می کردند.

«چو سانگ- هون»، «موتوکو ریچ» و «ادوارد وونگ» در گزارش 22 اوت برای نیویورک تایمز نوشتند: تصمیم کره جنوبی برای بازنگری در این توافق امنیتی - توافقی که ایالات متحده در شکل گیری آن نقش داشت تا راحت تر بتواند فعالیت های نظامی کره شمالی را رصد کند- نشان می دهد نقش رهبری آمریکا در منطقه رو به افول گذاشته است. از این توافق نامه به عنوان بارومتری برای سنجش روابط میان سئول و توکیو یاد می شود؛ دو کشوری که از متحدان اصلی آمریکا در شرق آسیا هستند. مقام های آمریکایی اعلام کردند که از این تصمیم متعجب شده اند. این شعله ور شدن دهه ها دشمنی میان دو کشور به دوران استعمار کره جنوبی از سوی ژاپن در دوران پیش از جنگ جهانی دوم باز می گردد. «کیم یو- جون»، معاون اول شورای امنیت ملی کره جنوبی، گفت که کشورش تصمیم گرفته است که به این توافق اطلاعاتی خاتمه دهد، زیرا محدودیت های تجاری «موجب تغییر چشمگیری در همکاری های امنیتی مربوطه میان دو کشور شده است.» او در بیانیه ای اعلام کرد: «دولت ما به این نتیجه رسیده است که این توافق منطبق با منافع ملی ما نیست و به صلاح نیست که اطلاعات حساس نظامی را به اشتراک بگذاریم.» وزیرخارجه ژاپن هم اقدام سئول را «بی نهایت تاسف آور» خواند. «کونو» وزیرخارجه ژاپن، در بیانیه ای اعلام کرد: «روابط میان ژاپن و کره جنوبی در وضعیتی وخیم قرار دارد چرا که سئول حرکاتی بی نهایت منفی و غیرمنطقی انجام داده مثل چنین تصمیمی در این زمان. دولت ژاپن همچنان به اصرار از کره جنوبی خواهد خواست تا پاسخی منطقی بدهد.»

به نوشته «هون- ریچ- وونگ» گزارشگران نیویورک تایمز، مایک پمپئو، وزیرخارجه آمریکا نیز اعلام کرد از این تصمیم «سرخورده» شده است. او گفت: «تردیدی نیست که به اشتراک گذاری اطلاعات از سوی این دو کشور مهم است و آنها برای آمریکا متحدان مهمی هستند. امیدوارم دو کشور بتوانند روابط خود را بار دیگر در مسیر درست قرار دهند.» رئیس جمهور کره جنوبی هفته گذشته در یک سخنرانی مهم سیگنال هایی مصالحه جویانه فرستاده و گفته بود «ما مسرورانه دست در دست یکدیگر خواهیم گذاشت» اگر توکیو گفت وگو را انتخاب کند. مقام های دولت ترامپ ازجمله «استفن بیگان»، نماینده ویژه آمریکا و «آلیسون هوکر»، مدیر سیاست کره در شورای امنیت ملی آمریکا، با مقام های سئول روز چهارشنبه گذشته دیدار کردند و از آنها خواستند این توافق را حفظ کنند. به نوشته این گزارشگران، مقام های آمریکایی از نزدیک اتفاقات کره جنوبی را دنبال می کنند و این مسائل را در قالب سیاست داخلی و تلاش ها برای تضمین حمایت از «مون» و حزبش دنبال می کنند. به هم خوردن این توافق در لحظه مهمی در منطقه رخ داده، زیرا کره شمالی ظرف یک ماه 6 آزمایش موشکی انجام داده و کره جنوبی و ژاپن هم به طور مشترک اطلاعاتی را در این رابطه با هم به اشتراک می گذاشتند. «کلی مگسامن»، مقام آمریکایی که از جمله ترغیب کنندگان شکل گیری این توافق بود آن هم در زمانی که دستیار اصلی وزیرخارجه در امور دفاعی آسیا در دولت اوباما بود، می گوید: «امید ما این است که ایالات متحده نقش میانجی را ایفا کند... این بسیار مهم است. در یک بحران نظامی مانند پرتاب موشک های بالستیک از سوی کره شمالی، وقت نداریم به حواشی و جزئیات بپردازیم.»

«جاشوا برلینگر»، در گزارش 23 اوت برای سی ان ان، هم نوشت شکاف در روابط میان کره جنوبی و ژاپن درحال عمیق تر شدن است. متخصصان می گویند این وضعیت نمونه دیگری است از اینکه چگونه بی علاقگی ترامپ به ائتلاف های دیرپا فضا را برای مخالفان واشنگتن فراهم کرده تا این روابط را تخریب کنند. چین و کره شمالی مدت هاست به دنبال کاستن از حضور نظامی آمریکا در شمال شرق آسیا هستند و می کوشند روابط سه جانبه میان توکیو، سئول و واشنگتن را با اخلال مواجه سازند. ضعیف ترین پیوندها میان سئول- توکیو است که به دلیل سابقه استعماری ژاپن، کره جنوبی به شدت به این کشور بی اعتماد است. منتقدان سیاست شمال شرق آسیای ترامپ او را به نادیده گرفتن نقش سنتی واشنگتن در مداخله میان این دو کشور متهم کرده اند. ژنرال بازنشسته «وینسنت بروکس» که پیش تر نیروهای ترکیبی کره- آمریکا را هدایت می کرد، می گوید: «ایالات متحده یک نقطه مشترک میان این دو متحد و این اتحاد دوجانبه است و در جریان اطلاعات میان این دو متحد چندان کارآمد نیست.»

این گزارشگر می افزاید: «داده هایی که سیستم اطلاعاتی کره جنوبی می تواند از آزمایش های موشکی کره شمالی به دست آورد مانند بعد مسافت، سرعت و ارتفاع و دقت و مسائلی از این دست، جزئیات مهمی در مورد پیچیدگی های تسلیحاتی به دست می دهد. این محاسبات و نتیجه گیری ها می توانست به توکیو، سئول و واشنگتن کمک کند تا درک بهتری از سیستم های تسلیحاتی و دفاعی کره شمالی داشته و خود را برای بدترین سناریو آماده کنند. «آبراهام دنمارک» دستیار سابق وزارت خارجه آمریکا در امور شرق آسیا می گوید، این توافق به دو طرف اجازه می داد تا «اطلاعات نظامی را به اشتراک بگذارند» اما چنین به نظر می رسد ایالات متحده مجبور بود نقش واسط میان این دو کشور ایفا کند. او می گوید: «این مساله تصمیم گیری را کند می سازد... اما پیامدهایی جدی در بحرانی که به سرعت رو به وخامت می رود می تواند داشته باشد.» این مساله می تواند موجب جسورتر شدن چین شود؛ چینی که دست روی جزایری گذاشته که با ژاپن بر سر آنها اختلاف دارد و بر کره جنوبی نیز بر سر سیستم های دفاع موشکی تاد فشار می آورد. توسعه قدرت نظامی چین موجب شد مقام های دفاعی آمریکا گوش به زنگ باشند و در گزارشی هشدار دهند که پکن قصد دارد «به قدرت برتر» در هند و پاسیفیک تبدیل شود. برلینگر معتقد است شکاف در مثلث ائتلاف سئول، توکیو- واشنگتن به نفع چین تمام می شود. این کشور هم اکنون بسیاری از تجهیزات نظامی خود را در جزایر و حوزه های آبی ای مستقر کرده که با برخی کشورها بر سر آنها اختلاف دارد. براساس گزارش سال 2018 اندیشکده IISS، از سال 2014 به این سو چین مبادرت به به کارگیری مجموعه ای از زیردریایی ها، کشتی های جنگی، ناوها و دیگر تجهیزات کرده که تعداد آنها از تعداد کل زیردریایی ها، کشتی های جنگی، ناوهای آلمان، هند، اسپانیا، تایوان و بریتانیا بیشتر است. همچنین چینی ها مبادرت به بهبود و ارتقای سیستم های به کار گرفته شده در جنگنده های خود کرده اند. وزارت دفاع آمریکا در گزارشی از قابلیت های نظامی چین می نویسد، نیروی هوایی چین بزرگ ترین نیروی هوایی در آسیا و سومین نیروی هوایی در جهان است. چنین است که ایالات متحده نیاز به افزایش همکاری با شرکا و متحدان دارد تا بتواند چین را مهار کند. به این ترتیب، شکاف در مثلث ائتلاف آمریکا نه تنها به نفع منافع آمریکا در پاسیفیک نخواهد بود، بلکه موجب جسورتر شدن چین هم خواهد شد.