آرشیو شنبه ۲‌شهریور ۱۳۹۸، شماره ۴۴۴۶
جلد دوم
۷
یادداشت

مدیریت علمی یا مدیریت دیمی؟

هومان دوراندیش

سال ها پیش در فضای فرهنگی کشور، بحث «مدیریت علمی» مطرح شد و برخی مومنان علم گرا بر این نکته تاکید کردند که گره گور مشکلات اداره مملکت، فقط و فقط با مدیریت علمی گشوده می شود. آن بحث البته به دلایلی حساسیت ها برانگیخت و مومنان و نخبگان سنتی در نقد و نکوهشش سخن ها گفتند. ولی امروز که تقریبا سه دهه جلوتر آمده ایم، ضرورت مدیریت علمی برای چرخیدن چرخ حوزه های مختلف حیات اجتماعی ما ایرانیان، عیانی است که حاجت به بیان ندارد. اما اگر قبلا از مفهوم «مدیریت علمی» بوی مخالفت با سنت به مشام می رسید، امروزه این مفهوم چنین طنینی ندارد؛ به ویژه وقتی که ضرورت تحقق آن در حوزه هایی کاملا مدرن مطرح می شود. مثلا فوتبال یک ورزش مدرن است و اگر بر ضرورت مدیریت علمی برای بسامان شدن فوتبال مملکت تاکید کنیم، کسی احساس نمی کند در پس این علم گرایی، کاسه ای زیر نیم کاسه است. اما اگر سابق بر این مدیریت علمی در برابر مدیریت های غیرعلمی متکی برخوردار از مشروعیت سنتی مطرح می شد، فی الحال در فوتبال ایران با وضعی مواجهیم که گویا باید مدیریت علمی را در برابر «مدیریت دیمی» قرار دهیم. نحوه برگزاری نخستین بازی لیگ برتر، با مشکلات عجیبش (که در همین صفحه به آن پرداخته ایم)، چنان یاس آور بود که گویی مدیریت فوتبال ایران کلا دیمی و باری به هر جهت و الله بختکی است. با این حال برخی منتقدان سازمان لیگ و فدراسیون فوتبال معتقدند آنچه روز جمعه در ورزشگاه آزادی رقم خورد، نه محصول مدیریت دیمی بلکه ناشی از «فقدان مدیریت» بود. اینکه به تماشاگران گفته شود باید از طریق اینترنت بلیت تهیه کنند، ولی دروازه (گیت) های ورودی ورزشگاه حین ورود تماشاگران به استادیوم خراب شود، یعنی یک جای کار حسابی می لنگد. قرار بود روز پنجشنبه حداکثر 26 هزار نفر تماشاگر در ورزشگاه باشند ولی با خراب شدن ورودی های الکترونیک، امکان کنترل تعداد تماشاگران حاضر در ورزشگاه، عملا از دست رفت. البته فدراسیون فوتبال شانس آورد که مردم علاقه چندانی به تماشای بازی افتتاحیه لیگ نداشتند. حدود 10 هزار تماشاگر، بلیت شان را اینترنتی تهیه کرده بودند و بدون مشکل از گیت ها عبور کردند و وارد ورزشگاه شدند. اما در میانه کار، گیت ها خراب شد و 10 هزار نفر هم بدون بلیت وارد ورزشگاه شدند. اگر تعداد تماشاگر بیشتری برای دیدن مسابقه پرسپولیس و پارس جنوبی جم شال و کلاه کرده بودند به سمت آزادی، معلوم نبود پس از خراب شدن گیت ها مسوولان ورزشگاه چطور می توانستند فقط 16 هزار نفر دیگر را به ورزشگاه راه بدهند تا تعداد تماشاگران از 26 هزار نفر بیشتر نشود. یعنی بسیار محتمل بود که تعداد تماشاگران از 26 هزار نفر به 36 هزار نفر برسد. این البته یک مشکل کوچک است و صرفا مشتی است نمونه خروار. ولی وقتی که لیگ برتر با یک ماه تاخیر شروع شده و رییس فدراسیون فوتبال هم سه ماه است بر بلیت فروشی اینترنتی و نصب ورودی های الکترونیک تاکید کرده، اما در بهترین ورزشگاه کشور، در میانه ورود تماشاگران به ورزشگاه، دروازه های الکترونیک خراب می شوند، پیداست که ما با چیزی از جنس مدیریت دیمی یا فقدان مدیریت مواجهیم.

در چنین شرایطی هر کسی حق دارد بپرسد پس نفوذ و نفاذ سخن رییس فدراسیون کجاست؟ مگر در سه ماه گذشته، بستنی فروش استادیوم آزادی بر ضرورت مجهز شدن ورزشگاه آزادی به ورودی های الکترونیک تاکید کرده بود. رسانه های داخلی به کنار، در یکی، دو ماه اخیر تمام رسانه های خارجی مرتبط با ایران نیز بارها از شروط مهدی تاج برای آغاز لیگ برتر خبر دادند. آن وقت در بازی افتتاحیه لیگ، حین ورود تماشاگران به ورزشگاه، تق گیت ها درآمد و یکی از مهم ترین شروط جناب تاج نقش بر آب شد. چنین وضعی مصداق بارز برگزاری بی در و پیکر یک مسابقه فوتبال است. کشورهای اروپایی که در برگزاری منظم مسابقات فوتبال، ید طولا و سابقه دیرینه دارند، شرایطی را که ما امروز در پی آنیم، اکثرا از نیمه دهه اول قرن بیست ویکم محقق کرده اند. ما هم در این زمینه چندان عقب نیستیم از آنها. حداکثر با فاصله ای پانزده ساله می توانیم گام های اساسی برای برگزاری امن و اصولی یک مسابقه فوتبال را محقق کنیم؛ به شرط اینکه مدیران فوتبال ایران، پاشنه کفش شان را ور بکشند و به ناکارآمدی فدراسیون فوتبال در تحقق مقدمات بدیهی یک مسابقه فوتبال در دنیای کنونی پایان دهند.

کشورهای اروپایی به کنار؛ کشورهای عربی منطقه خلیج فارس هم از عهده این کار برآمده اند. وقتی آنها می توانند، چرا ما نتوانیم؟ این وضع در شان ملت ایران نیست. فشار مدنی بر فدراسیون فوتبال، قطعا راه تحقق مدیریت علمی در برگزاری لیگ برتر را هموار می کند. فشار مدنی را مردم و مطبوعات و رادیو و تلویزیون باید بر فدراسیون فوتبال وارد کنند. این فشار، بذری است که در آتیه بار و بر و میوه و ثمر خواهد داد و ورزشگاه های فوتبال ایران را در شان ملت ایران خواهد کرد؛ به ویژه که تماشاگران زن هم دارند می آیند.