آرشیو یک‌شنبه ۱۷‌شهریور ۱۳۹۸، شماره ۵۴۷۶
سیاست: داخلی/خارجی
۲
یادداشت

15 میلیارد دلار پول توجیبی اروپایی

حسین حاجیلو

 آقای عباس عراقچی پیش از اجرایی شدن گام سوم کاهش تعهدات هسته ای گفته بود: «از نظر ما بازگشت به اجرای کامل برجام منوط به دریافت 15 میلیارد دلار برای یک دوره چهار ماهه است و در غیر این صورت روند کاهش تعهدات ایران ادامه خواهد یافت». به بیان دیگر دولت حاضر است در قبال دریافت 15میلیارد دلار در طی 4 ماه، از گام های برداشته شده عقب نشینی کرده و برجام را بطور کامل اجرا کند. به همین منظور، مذاکرات با فرانسه همچنان ادامه دارد. درباره این رفتار دولت نکاتی وجود دارد:

اولا گرفتن 15 میلیارد دلار از اروپا که صرفا می تواند برای واردات غذا و دارو استفاده شود، چه نسبتی با تعهدات اروپا (مندرج در ضمیمه دوم برجام) دارد؟ چرا دولت رضایت می دهد در ازای دریافت این مبلغ، چشم خود را بر «خروج شرکت های اروپایی از ایران، جلوگیری از تجارت طلا و فلزات گرانبها، فروش قطعات خودرو، صادرات نفت و محصولات پتروشیمی، فعالیت بنادر و کشتیرانی، روابط بانکی و کارگزاری و...» توسط اروپا ببندد؟

ثانیا در شرایط موجود، چه تضمینی وجود دارد که 15 میلیارد دلار اروپایی به سرنوشت 18 میلیارد دلاری که با سوءتدبیر دولت از دست رفت، دچار نشود؟ مساله کشور قبل از به دست آوردن ارز، شیوه مصرف آن است. حقیقت این است که پس از تحریم فروش نفت ایران، دولت در تامین بودجه مصرفی خود دچار مشکل شده است، چرا که بخش مهمی از بودجه به درآمدهای نفتی وابسته بود. اما با این وجود برای تامین بودجه خود، نه به دنبال منابع جدید می رود و نه حاضر است مصارف غیرضروری را اصلاح کند.

مدتی قبل مرکز پژوهش های مجلس برنامه ای برای اداره کشور بدون نفت منتشر کرد که طبق آن دولت می تواند کل کسری بودجه خود (حدود صدهزار میلیارد تومان) را از روش هایی مانند جلوگیری از فرارهای مالیاتی، جلوگیری از قاچاق سوخت، مولدسازی دارایی های دولت و... تامین کند. اما دولت به جای اصلاحات اصولی در ساختاری بودجه، همچنان به دنبال دریافت پول از اروپا است.

ثالثا آیا دولت محترم با خود اندیشیده است که بعد از 4 ماه، چه سناریویی پیش روی ما خواهد بود؟ تا چند ماه و چند سال باید منتظر باشیم تا اروپایی ها به حساب ما پول واریز کنند و به وسیله آن، غذا وارد کنیم؟ پس از چند دوره دریافت این مبلغ، چشمان ایران به دستان اروپا بوده، و برنامه ریزی های کشور به سمت وابستگی به اروپا  خواهد رفت. پس از وابستگی، در صورتی که اروپا از پرداخت این مبلغ خودداری کند، چه اتفاقی برای ایران خواهد افتاد؟ تجربه خروج شرکت های اروپایی از ایران و قطع خرید نفت ایران نشان می دهد که باید با احتیاط بیشتری با اروپا تعامل کنیم.