آرشیو چهار‌شنبه ۲۰‌شهریور ۱۳۹۸، شماره ۴۴۶۰
سیاست
۳
پارلمان

یک واعظ اصولگرا با شفافیت تمام به نهاد انتخابی پارلمان اهانت کرد

خطیب پایداری چی علیه پارلمان

«الان یک برادر عزیزی آمده است، همین جا. خیلی عجیب است با قسم جلاله می گوید، سیمان می ریزیم روی تو و می کشیم تو را! این بیان است در نظام جمهوری اسلامی؟! این نحوه گفتار است؟! این نحوه صحبت است، برای کسانی که می خواهند خدمت به این نظام کنند، بگویند سیمان می ریزیم روی شما و دفن تان می کنیم در همان قلب رآکتور اراک!» این صدای علی اکبر صالحی، رییس سازمان انرژی اتمی است که درست 4 سال و 11 ماه و یک روز پیش از میکروفن های صحن علنی مجلس البته در دوره نهم آن منتشر شد و زیر هرم بلند پارلمان و در ادامه از طریق امواج رادیویی و اینترنتی در سراسر کشور طنین انداخت. چنانکه احتمالا شما هم هنوز وقتی این جملات را می خوانید، زنگ صدای صالحی را در زمان ایراد این نطق تاریخی در جلسه علنی روز 19 مهر ماه 94 مجلس نهم و در جریان بررسی و تصویب طرح اقدام متناسب و متقابل جمهوری اسلامی در اجرای برجام در ذهن می شنوید. زمانی که روح الله حسینیان، نماینده عضو جبهه پایداری تهران در آن روزهای پارلمان به صالحی چنان گفت، صالحی نیز چنین پاسخ داد.

مجلسی که باید «آدم» باشد!

آنجا البته یکی از اعضای پارلمان بود که با بیان و گفتاری ناسالم به مقامی غیرپارلمانی اهانت می کرد اما در این 4 سال و البته پیش از آن، بارها شاهد اهانت هایی بعضا شدیدتر علیه خود مجلسی ها و گاهی علیه نهاد پارلمان بوده ایم؛ نهادی که قرار بود «در راس امور» باشد و «عصاره فضایل ملت» اما حالا چنان مورد هجمه قرار گرفته که هر کسی به خود اجازه می دهد علیه او بتازد و بگوید مجلس و نمایندگانش «بی خود کرده اند که براساس عقایدشان رای می دهند» آنها «جاهلانه و احمقانه» صحبت می کنند و دست به «سوءاستفاده می زنند» و درنهایت نتیجه می گیرد که این مجلسی که باید «عصاره فضایل ملت» باشد و در «راس امور» فاقد مقدمات انسانی است و باید به او تشر بزنی که «آی مجلس، آدم باش!»

آیا مجلس در «راس امور» است؟

البته که مشکل مجلس و نمایندگانش اینها نیست. مجلسی ها این روزها مصائبی به مراتب جدی تر و اساسی تر از این اظهارات بی حساب و آشکارا سیاست زده دارند. آنها البته هر از گاهی با همین «بیان» و «نحوه گفتار» به روشنی مغایر با مطلوب یک نظام دینی تهدید می شوند اما واقع امر آن است که مصیبت اصلی امروز پارلمان نه این تهدیدهای جناحی و مغرضانه یک خطیب مذهبی بلکه تحدیدهای گاه و بی گاهی است که علیه اختیاراتش اعمال می شود، مانع از انجام وظایفش شده و حتی در جریان تشکیل، مانع از حضور تمامی نخبگان و سیاسیون با جربزه و کاربلد در معرض انتخاب و رای شهروندان می شود. روندی که حالا چنان ادامه یافته که به باور بسیاری از ناظران، مجلس امروز ایران به راستی نه در «راس امور» است و نه به تمامی «عصاره فضایل ملت». مجلسی که با وجود اعتراض و انتقاد بسیاری از مجلسی ها، از علی لاریجانی و محمدرضا عارف تا علی مطهری و محمود صادقی و دیگران، امروز تنها به شرطی قادر به قانونگذاری در امور مختلف است که مصوباتش، علاوه بر تایید قانونی شورای نگهبان-البته صرفا از حیث انطباق با شرع و قانون اساسی- باید با نظرات بعضا جزیی و موردی مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز منطبق باشد. اتفاقی که از قضا در جریان تصویب یکی از لوایح چهارگانه مربوط به FATF نیز شاهد بودیم، وقتی این مجمع پس از تایید شورای نگهبان در بخش هایی از مصوبه مجلس در مورد اصلاح قانون داخلی مبارزه با پولشویی دست برد و اکنون کار به آنجا رسیده که محسن رضایی، دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام همین 3 روز پیش با تاکید بر افزایش روند نظارت این مجمع بر اداره کشور از جزییات این مهم در راستای نظارت بر دو نهاد انتخابی مجلس و دولت خبر داد. همان طور که بعضی نهادهای بالادستی انتصابی دیگر تحت عنوان «شوراهای عالی» در حوزه های امنیتی، فرهنگی-اجتماعی، فضای مجازی و... نیز به جای نهاد انتخابی مجلس اقدام به قانون نویسی می کنند، حال آنکه قانون اساسی تنها مجلس برآمده از آرای ملت را مجاز به قانون نویسی می شناسد.

آیا مجلس «عصاره فضایل ملت» است؟

این گلایه ها و انتقادهای اصولی و اساسی اگرچه بارها و بارها از سوی نمایندگان مجلس و البته بسیاری از ناظران و فعالان بیرون پارلمان عنوان و تکرار شده اما هر بار جز بی توجهی محض پاسخی نگرفته و به در بسته برخورده است. هر چند این تکرار مکررات در مباحثی همچون نظارت مشدد مجمع تشخیص مصلحت نظام یا دخالت برخی نهادها و دستگاه ها در روند قانونگذاری نسبت به تعداد و میزان مباحثی که در بحث محدودیت های انتخاباتی یا آنچه با کلیدواژه «رد صلاحیت های گسترده» همواره مورد انتقاد بوده، گلایه هایی است ناچیز و موردی. به این اعتبار اگرچه بحث از ورود بعضی نهادها به روند قانونگذاری یا آنچه «شورای نگهبان دوم» خوانده شد، مباحثی است حایز اهمیت که به نسبت مورد توجه قرار گرفته اما نسبت به انتقادها از نظارت های انتخاباتی بحث خاصی را به همراه نداشته است. به ویژه نسبت به آنچه فعالان جناح چپ که خود را قربانی اصلی این نظارت های انتخاباتی می دیدند در این باره گفته و تقریبا در تمامی بزنگاه های انتخاباتی از این رویه گلایه کرده اند.

در چنین شرایطی اما اینکه ناگهان یک واعظ مذهبی، زبان به انتقاد علیه مجلس بگشاید یا به تعبیر دقیق تر، نهاد پارلمان را آماج اهانت ها و تهمت های ناروا و بی اساس قرار دهد احتمالا چندان محل بحث نخواهد بود، چراکه نه این خطیب جایگاه خاصی در میان ملت دارد و نه اظهاراتش، اندک اثری از نگاهی آسیب شناسانه و کارشناسی دارد. اما وقتی به خط و ربط این واعظ توجه کنیم که آشکارا وابسته به یک جریان سیاسی خاص یعنی جبهه پایداری است و توجه داشته باشیم که او کمتر از 48 ساعت پیش از این اظهارات، مدعیاتی مشابه علیه دولت مطرح کرده و مدعی شده بود، گروهی از نخبگان سازنده اسلحه شکارچی پهپاد امریکایی بازداشت شده اند، موضوع اندکی متفاوت خواهد بود. آن وقت است که درمی یابیم همین انتقادهای ظاهرا دلسوزانه نیز نه از حیث همکاری و همدلی با مجلس بلکه در گیرو دار طرفداری از یک جناح و رویکرد تبلیغاتی خاصی است که طی یکی، دو سال گذشته از سوی آنها دنبال شده است.

از ظاهر شفاف تا باطن شفاف

رویکردی با اسم رمز «شفافیت» وقتی جدی شد که اصولگرایان مخالف تصویب لوایح چهارگانه مربوط به FATF متوجه شدند، اکثریت پارلمان به این لوایح رای مثبت داده. پس به کمک بازوهای رسانه ای خود به ویژه دو خبرگزاری فارس و تسنیم، کمپینی به نام «شفافیت آرای نمایندگان» ترتیب دادند و هر که با آن همراه نمی شد را با چوب پنهان کاری راندند. حال آنکه به باور منتقدان این رویکردهای ظاهری و سطحی «شفافیت پارلمان» لزوما ارتباطی به «شفافیت آرای نمایندگان» ندارد بلکه بیش و پیش از آن باید روندها و ساختار پارلمان و البته نهادهای وابسته به آن همچون شورای نگهبان و این روزها مجمع تشخیص مصلحت نظام شفاف شوند. همچنین گفتند که شفافیت در رای آخرین مرحله از روند ایجاد شفافیت در حکومت داری است و تا زمانی که «گروه های فشار» آزادانه دست به اعمال «خودسر» می زنند، نمی توان نمایندگان را مجبور کرد که بی پرده رای بدهند. جالب آنکه به باور بسیاری از تحلیلگران، شفافیت سیاسی نه تنها با شفافیت آرا به دست نمی آید بلکه گاهی لازمه تحقق شفافیت سیاسی، رای گیری مخفیانه است. شیوه ای از رای گیری که اجازه می دهد، رای دهنده- چه نماینده مجلس باشد چه غیر آن- بدون ترس و واهمه از هجمه های خودسر و ناخودسر رای بدهد. هر چه بود حالا به نظر می رسد، حمله به مجلس و دولت، این دو نهاد انتخابی بیش از هر زمان دیگری طرفدار پیدا کرده. طرفدارانی که گروهی از آن سوی آب می خواهند با تضعیف جایگاه «رای ملت» انتخابات را به حاشیه ببرند تا مگر به خیال خود، نظام را تحت فشار قرار دهند و عجیب آنکه گروهی دیگر داخل کشور نیز با رویکردی مشابه، هدف و منفعتی شخصی تر را دنبال می کنند و به این اعتبار گمان می کنند که خواهند توانست، پیروز انتخاباتی با حداقل مشارکت باشند.

هدف پایداری از حمله به پارلمان

تکلیف گروه نخست که مشخص است اما آنچه جلب نظر می کند، این است که در پی انتشار این اظهارات خطیب وابسته به جبهه پایداری حتی اصولگرایان مجلس نیز حاضر به همراهی نشده و علنا اظهارات او را زیر سوال بردند. چنانکه خبرگزاری رسمی مجلس «خانه ملت» روز گذشته در گزارش اصلی خود نگاه 13 نفر از نمایندگان مجلس را درباره این اظهارات منتشر کرد و درحالی همگی به شدت به مخالفت به آن پرداخته بودند که حداقل 11 نفر از این 13 نماینده از اصولگرایان حداکثری و اعضای فراکسیون نمایندگان ولایی پارلمان بوده و 2 نماینده دیگر هم با وجود آنکه عضو این فراکسیون نبودند اما اصلاح طلب و عضو فراکسیون امید هم نبودند.