آرشیو چهار‌شنبه ۲۰‌شهریور ۱۳۹۸، شماره ۷۱۵۳
اقتصادی
۵

تبیین استراتژی جدید مدیریت مخازن نفتی

چاه های نفت ایران با وجود تحریم ها فعال هستند

عطیه لباف

سال 1394 که صادرات نفت ایران بواسطه برجام آماده یک جهش شده بود، تولید نیز باید همپای صادرات رشد می کرد. اما تولید از چاه های نفتی که در زمان تحریم ها بسته شده بودند، هم نیازمند زمان بود و هم هزینه به دنبال داشت. اگرچه چاه ها با یک برنامه ریزی میان مدت به زمان بندی برجام رسیدند اما تجربه آن روزها باعث شده که امروز استراتژی مدیریت مخازن نفتی متفاوت باشد. در یک جمله می توان گفت که برخلاف گذشته، هیچ چاهی در این دور از تحریم ها غیر فعال نیست.در این باره مدیرعامل شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب می گوید: «اگرچه صادرات نفت کم شده، اما صادرات انجام می شود و شیر چاه های نفت کشور برای روزی که تحریم ها برداشته شود باز است.»احمد محمدی به خبرنگار ما توضیح می دهد: «کاری که در این دور از تحریم ها انجام داده ایم، این است که به جای بستن تعدادی چاه و مخزن به صورت ثابت، چرخشی چاه های نفت را مدیریت و وارد مدار تولید می کنیم. هرچه چاه ها زمان بیشتری بسته باشند برای احیای آنها باید زمان و هزینه بیشتری صرف شود، اما اکنون می توان گفت که تمام چاه های نفت ایران با وجود اعمال شدیدترین تحریم های نفتی در مدار تولید قرار دارند.»

3 اقدام مهم در حال انجام است

اما نحوه مدیریت چاه های نفت و صیانت از آنها در شرایط کنونی چگونه است؟ در این باره محمدی می گوید: «اقداماتی که برای حفظ ظرفیت تولید نفت انجام می دهیم، فقط مربوط به چاه و مخزن نیست. اکنون در 3 محور کار انجام می دهیم.»مدیرعامل شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب در خصوص نخستین اقدام توضیح می دهد: «تولید نفت از چاه ها به صورت چرخشی انجام می شود؛ بویژه از چاه هایی که بسته شدن آنها مشکل زا خواهد بود. این اقدام چاه را زنده نگه می دارد.»محمدی ادامه می دهد: «دوم، بر اساس تجربه های قبلی چاه هایی که مشکل حاد دارند، توقف تولید از آنها موجب خسارت خواهد شد یا بازگشت آنها زمان و هزینه بالایی دارد، در مدار تولید باقی مانده اند.»وی اقدام سوم را بازآرایی تجهیزات نفتی می داند و بیان می کند: «در این فرصت تمام کارخانجات، ماشین های ثابت و متحرک، کارخانجات فرآورشی و نمک زدایی و جمع آوری گازهای همراه را که نیاز به اورهال و تعمیر داشته اند در دستور کار قرار داده ایم. به این منظور، اقدامات لازم به صورت یک برنامه زمانبندی شده چهار مرحله ای انجام گرفته است. هدف این است که اگر به تولید حداکثری بازگشتیم، مشکلی رخ ندهد.»

 70 درصد، میزان آمادگی بازگشت سریع به تولید

اگر تحریم ها برداشته شود و این تصمیم آنی باشد، همین امروز 70 درصد چاه هایی که در این چرخش تولید شیرشان نیمه بسته است، سریع می توانند در مدار تولید قرار بگیرند. مدیرعامل شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب این موضوع را عنوان می کند و می گوید: «این کار بدون هیچ هزینه اضافی انجام خواهد گرفت.»

بازگشت نفت سه ماه طول کشید اما بازهم رکورد بود

اوایل سال 95 مدیرعامل وقت شرکت ملی نفت ایران در گفت و گو با «ایران» موضوعی را عنوان کرد که احتمالا دیگر اتفاق نخواهد افتاد. رکن الدین جوادی که آن زمان مسئول افزایش تولید نفت ایران به منظور تقویت صادرات بود، می گفت: «برخی از چاه ها به خاطر کاهش تولید بسته شده بودند. در نبود تولید برخی از چاه ها آسیب می بینند. چند ماه طول کشید تا بتوانیم به طور ادواری تولید را افزایش دهیم تا چاه ها آسیب نبیند و در عین حال آزمایش کنیم که آیا در صورت برداشته شدن تحریم ها آمادگی افزایش تولید را داریم یا خیر؟ و در نهایت آنها را برای فاز جدید پسابرجام آماده کنیم.»

حتی در آن دوره قرار بوده که تولید از میادین دریایی متوقف شود، چراکه هزینه تولید از این میادین بیشتر از میادین خشکی بود. اما مسئولان وقت متوجه شدند که اگر برخی از چاه های دریایی بسته شود، میدان قابلیت تولید را از دست می دهد. به همین خاطر سعی کردند که تا جای ممکن تولیدات از چاه های دریایی انجام شود. اما به هر حال برخی از چاه ها مدت ها از مدار تولید خارج شده بودند.

اکنون مدیرعامل شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب می گوید که همان 3 ماه زمان که چاه ها دوباره آماده افزایش تولید شدند هم رکورد بی نظیری بود اما با استراتژی جدید این مدت هم کاهش یافته است.محمدی توضیح می دهد: «در حال حاضر زمان بازگشت را بسیار کمتر کرده ایم. به نسبت هزینه ها هم کمتر خواهد شد. مدیریت چاه ها و تاسیسات به طور جدی انجام می شود و هر زمان که اراده کنیم می توانیم سریع به تولید حداکثری بازگردیم.»

غرب کارون فعال است

یکی از بخش هایی که با وجود تحریم ها، نفت تولید می کند و قسمتی از صادرات نفت از آن محل انجام می شود، میادین مشترک هستند. بویژه غرب کارون که درباره آن مدیرعامل شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب می گوید: «بخشی از نفت صادراتی کشور در تحریم های کنونی، از میادین غرب کارون انجام می شود. ما دریافت کننده این نفت صادراتی هستیم. اکنون میادین نفتی مشترک فعال هستند و در مدار تولید قرار دارند.»

مطابق با آخرین آمار میادین غرب کارون حتی در سیلاب های بهاری بیش از 320 هزار بشکه در روز نفت تولید می کردند.

آخرین وضعیت افزایش تولید در میادین مشترک

بیش از 15 مخزن نفتی و گازی مشترک بین ایران و کشورهای همسایه در شمال و جنوب کشور وجود دارد. برخی توسعه یافته اند و برخی مانند میادین غرب کارون در مسیر توسعه. مدتی است که اجرای این طرح ها تحت تاثیر تحریم ها قرار گرفته است اما با این حال کار در این میادین ادامه دارد. محمدی می گوید: «باید قبول کنیم که تحریم اتفاق خوبی نیست، اما برنامه این است که حتی اگر سرمایه خارجی و تکنولوژی وارد کشور نشود، توسعه متوقف نشود. از این رو کارهایی که قابل اجراست و شرکت های ایرانی می توانند انجام دهند، در دستور کار قرار دارد. شرکت های صاحب صلاحیت ایرانی در قالب هایی نظیر پروژه های اکتشاف و تولید (E&P) کار را دنبال می کنند.» راه سازی برای تولید و صادرات نفت و به طور کلی توسعه این صنعت، از جمله برنامه هایی است که این روزها بجد دنبال می شود. روزنه های امیدی هم در این مسیر دیده می شود اما میزان موفقیت این اقدامات و کم و کاست ها را باید در بلندمدت دید.

هزینه بستن چاه های نفت
سیدمهدی حسینی / کارشناس ارشد انرژی

بستن چاه های نفت هزینه و خطراتی را به دنبال دارد. از مرگ چاه گرفته تا هزینه های بسته شدن آن که می تواند برای یک تولیدکننده مساله آفرین باشد. به همین خاطر برخی از چاه ها حتی در دوران تحریم و کاهش صادرات نفت هم نباید بسته شوند. استراتژی باز نگه داشتن تمام چاه های موجود با رعایت اصول فنی و مهندسی شدنی و بهترین استراتژی است. اینکه چرا در دور قبلی تحریم ها این اقدام انجام نشد، موضوعی است مربوط به گذشته و تشریح آن ضرورتی ندارد؛ اما اینکه شنیده می شود اکنون تمام میادین نفتی فعال هستند و چاهی بسته نشده، مساله ای مهم است. چراکه اگر چاهی بسته شود، راه اندازی آن پرهزینه و دشوار است. بنابراین حداقل دستاورد تولید نفت از تمام چاه ها کاهش هزینه ها خواهد بود.