آرشیو چهار‌شنبه ۲۰‌شهریور ۱۳۹۸، شماره ۴۴۶۰
دیپلماسی
۵
سوژه روز

دونالد ترامپ، مشاور امنیت ملی اش را در توییتر اخراج کرد

«تیم بی» منهای جان بولتون

گروه دیپلماسی: «شب گذشته به جان بولتون اطلاع دادم که دیگر در کاخ سفید به خدمات او نیاز نیست. من و همین طور برخی از افراد دیگر در دولت با بعضی از پیشنهادهای او به شدت مخالف بودیم، بنابراین از جان خواستم استعفایش را تقدیم کند که او صبح امروز این کار را کرد. از جان بابت خدماتش بسیار متشکرم. هفته آینده مشاور امنیت ملی جدیدی معرفی خواهم کرد.»

جان بولتون، مشاور امنیت ملی دولت دونالد ترامپ، رییس جمهور ایالات متحده امریکا احتمالا با همین چندجمله ای که مافوقش در توییتر منتشر کرد، متوجه پایان کارش در کاخ سفید شده است. پیش بینی هایی که در چندماه گذشته درباره پیاده شدن جان بولتون از قطار دولت ترامپ انجام شده بود سرانجام در روز 10 سپتامبر (دیروز) به واقعیت پیوست. تنها چند دقیقه پس از توییت ترامپ، جان بولتون در توییتی کوتاه روایت دیگری را بیان کرد و نوشت: «من دیشب پیشنهاد استعفا دادم و رییس جمهور ترامپ گفت فردا درباره آن صحبت کنیم.»

داستان عزل و نصب ها در تیم ترامپ درباره جان بولتون هم تکرار شد. یک اخراج و حداقل دو روایت. با این همه روایت های متفاوت تاثیری در نتیجه ندارد: صبح یازدهم سپتامبر که از راه برسد، جان بولتون باید بار و بنه اش را از کاخ سفید جمع کند و به تیم اخراجی های ترامپ بپیوندد.

خبر اخراج بولتون هرچند پیش بینی شده بود اما شوکی در فضای رسانه ای بین المللی بود. شاید اگر دونالد ترامپ مشاور امنیتی ملی سابقش را در توییتر اخراج نکرده بود باور آن سخت تر بود اما توییت ترامپ بلافاصله دست به دست شد و اصلی ترین سوال این بود که حالا دولت ها در ایران و ونزوئلا چه احساسی نسبت به این تصمیم رییس جمهور امریکا دارند؟

بولتون از 9 آوریل سال 2018 میلادی یکی از مهم ترین پست ها در کابینه ترامپ را به خود اختصاص داد و به عنوان مشاور امنیت ملی ترامپ منصوب شد تا چشم و گوش رییس جمهور در مسائل سیاست خارجی باشد. انتصاب وی از همان نخستین روزها با واکنش های منفی روبه رو شد. جنگ طلبی بی امان بولتون و کارنامه سیاهی که در این زمینه داشت زنگ های خطر را به صدا درآورده بود. با این همه ترامپ ترجیح داد او را برای بیش از یک سال در همین پست نگاه دارد. حضوری که بسیاری از شکست های تیم ترامپ در یک سال و نیم اخیر در حوزه سیاست خارجی در آن ریشه دارد.

در حال حاضر اصلی ترین سوال این است که سرانجام کدام یک از سیاست های بولتون کاسه صبر مافوق وی در کاخ سفید را لبریز کرد. در یک ساعت نخست اعلام این خبر، ایران بیشترین نامی که در فضای مجازی پیرامون چرایی اخراج جان بولتون مطرح شد. جان بولتون یکی از چهارنفری بود که محمدجواد ظریف، وزیر خارجه چندماه پیش عنوان «گروه بی» را به آنها داد. گروه بی متشکل از جان بولتون، بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر رژیم اسراییل، محمد بن زاید و محمد بن سلمان از امارات متحده عربی و عربستان سعودی است. گروهی که محمدجواد ظریف می گوید برای مخالفت با ایران هم قسم شده اند. از قریب به یک ماه پیش با رویکرد آشتی جویانه امارات متحده عربی در قبال ایران، بسیاری از به اصطلاح آب رفتن تیم بی سخن می گفتند و اکنون با اخراج جان بولتون باز هم باید از کوچک تر شدن آن سخن گفت. سرنوشت عضو دیگر این گروه نیز در انتخابات آتی در اسراییل مشخص خواهد شد.

هرچند که دونالد ترامپ سیاست سختگیرانه ای در قبال ایران داشته و حتی پیش از راهیابی به کاخ سفید هم مخالفت خود را با برجام اعلام کرده بود اما بسیاری از کارشناسان، بولتون را محرک اقدام های ایران ستیزانه ترامپ در یک سال و نیم اخیر می دانند. جان بولتون پیوندهای بسیار نزدیکی با گروه مجاهدین خلق (منافقین) داشت و در سال 2018 در یکی از گردهمایی های آنها ادعا کرده بود که تا پیش از سال 2019 میلادی، با سقوط نظام ایران به همراه اعضای مجاهدین در تهران جشن پیروزی خواهد گرفت. 2019 آمد و نه تنها بولتون در تهران جشنی نگرفت بلکه در تابستان آن از طریق توییتر متوجه اخراجش از تیم ترامپ شد.

برخی از رسانه ها اوج اختلاف میان بولتون و ترامپ را زمانی می دانند که ایران پهپاد امریکایی را در حریم هوایی خود هدف قرار داد و بولتون ترامپ را برای مقابله به مثل و حمله ولو محدود به ایران تحت فشار گذاشته بود. ترامپ ادعا می کند این حمله را تنها چنددقیقه پیش از انجام کنسل کرده است.

ونزوئلا نیز یکی دیگر از پرونده های شکست واضح جان بولتون بود. بولتون اعتقاد داشت که دولت نیکولاس مادورو با یک کودتا رفتنی است که این پیش بینی نیز درست از کار درنیامد و خبرهایی که در چند هفته اخیر منتشر شده نشان از مذاکرات مخفی هیات های امریکایی با دولت مادورو دارد. اختلاف دیگری که می توان سهمی برای آن در برکناری بولتون قائل شد مذاکره اخیر امریکا با طالبان است. به گزارش بی بی سی، اختلاف نظر جان بولتون با دونالد ترامپ بر سر روند مذاکرات اخیر امریکا با طالبان در افغانستان آخرین ضربه را بر روابط این دو نفر زده است.

چند روز پیش روزنامه واشنگتن پست از این اختلاف پرده برداشت و گزارش داد که بولتون دراین مذاکرات به حاشیه رانده شده است. این روزنامه گزارش داده بود که آقای بولتون شدیدا مخالف توافق امریکا با گروه طالبان بود و به همین دلیل از او در یک نشست مهم از مقامات امنیتی امریکا برای بحث روی این مذاکرات در اوایل آگوست دعوت نشده بود. همچنین گزارش شده بود که زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه امریکا برای صلح افغانستان کپی پیش نویس موافقتنامه میان امریکا و طالبان را در اختیار جان بولتون قرار نداده بود.