آرشیو چهار‌شنبه ۲۰‌شهریور ۱۳۹۸، شماره ۴۴۶۰
هنر و ادبیات
۹
سینمای جهان

چهار نکته مهم درباره هفتاد و ششمین دوره جشنواره فیلم ونیز

از پیروزی نت فلیکس تا نابرابری جنسیتی

هما بختیاری

هر چه هم درباره جشنواره بین المللی فیلم ونیز گفته شود بازهم این جشنواره می داند چطور نمایشش را برگزار کند. به گزارش هالیوود ریپورتر؛ مراسم اهدای جوایز که شنبه شب در شهر لیدوی ایتالیا برگزار شد با غافلگیری هایی همراه بود؛ رومن پولانسکی با به دست آوردن شیر طلایی برای ساخت فیلم «افسر و جاسوس» جایگاه دوم این رویداد سینمایی را کسب کرد و «جوکر» اقتباس سینمایی کتابی مصور که برای نخستین بار راهش به جشنواره ونیز رسیده است با به دست آوردن شیر طلایی یا برترین جایزه این جشنواره، منتقدان خبره را گیج و سردرگم کرد. با اختتامیه جشنواره ونیز حالا نگاه ها به جشنواره تورنتو است و در این گزارش به نکاتی که امسال ونیز به ما آموخت و آنچه رویدادهای لیدو درباره جریان های صنعت سینما به فیلم می گویند، پرداخته ایم.

شگرد برادران وارنر جواب داد

نمایش فیلمی ابرقهرمانی با پشتیبانی استودیویی امریکایی در قدیمی ترین جشنواره فیلم جهان، اقدامی پرخطر است. اگر فیلم «جوکر» ساخته تاد فیلیپش با ریویوهای بد منتقدان ونیز مواجه می شد، هیاهویی که دست اندرکاران برادران وارنر پیش از اکران این فیلم تا کمتر از یک ماه دیگر به پا کرده اند، از بین می رفت. اما قصه تلخ فیلیپس درباره دلقک کتابی مصور و نقش آفرینی درخشان واکین فینیکس در نقش بازنده ای مطرود که به نقطه جوش می رسد، سینمادوست های لیدو را به وجد آورد. البته انتظار نمی رفت هیات داوران ونیز برترین جایزه شان، شیر طلایی را به «جوکر» اهدا کنند. جایزه ای که آغازگر درخشش بالقوه این فیلم در اسکار است و تصمیم برادران وارنر برای نمایش فیلم در ونیز نشان از نبوغ آنهاست.

شیر نقره ای پولانسکی نشان از تفرقه امریکا و اروپا دارد

اگر «جوکر» بیشترین غافلگیری را ایجاد کرد، اهدای شیر نقره ای به پولانسکی چیزی کم از آن نداشت. برخلاف ماجرای رسوایی ای که پولانسکی را احاطه کرده است، این کارگردان از زمانی که در پرونده آزار و اذیت جنسی دختری 13 ساله در سال 1978 محکوم شناخته شد، همچنان از امریکا فراری است. اما حکم دادگاه عالی امریکا به این معنی نیست که ونیز از نمایش تازه ترین فیلم پولانسکی، درام تاریخی فرانسوی «افسر و جاسوس»، دست بکشد. این فیلم که ماجرای دریفوس را شرح می دهد، منتقدان امریکایی و اروپایی را جدا کرده است اما رای هیات داوران ونیز را به دست آورده است. گفتنی است «افسر و جاسوس» در سینماهای اسپانیا، ژاپن و اسکاندیناوی به نمایش درمی آید اما بازارهای سینمایی مهم جهان مانند امریکا این فیلم را نخریده اند.

نت فلیکس برنده نبرد با سینماداران

ونیز در نبرد میان نت فلیکس و سینماداران در صف اول ایستاده است. این نبرد ناشی از اخلالی است که غول رسانه جاری در روال سنتی توزیع فیلم ایجاد کرده است. سال گذشته زمانی که «رما» به کارگردانی آلفونسو کوارون محصولی از نت فلیکس جایزه شیر طلایی را به خانه برد، سینماداران جهان واکنشی جدی نشان دادند. اما در حالی که جشنواره فیلم کن تحت فشار قرار گرفت و فیلم های نت فلیکس را از راهیابی به بخش رقابتی محروم کرد، ونیز به چنین گله وشکایت هایی اهمیت نداد و سه فیلم را که محصول این کمپانی هستند به جشنواره راه داد: «رختشویخانه» ساخته استیون سودربرگ، «ماجرای ازدواج» به کارگردانی نوآه بامباک (هر دو در بخش رقابتی) و «پادشاه» ساخته دیوید می شد (در بخش غیررقابتی). هر سه این فیلم ها در جشنواره ونیز با استقبال روبرو شدند و در تفاوتی فاحش با سال های قبل، در نمایش این فیلم ها وقتی نوبت به لوگوی نت فلیکس می رسید، این کمپانی با تشویق و نه هو روبرو می شد. سینماداران همچنان ناراضی اند- گروه سینمایی اروپاییUNICو گروه سینمایی ایتالیایی ANEC و ANEM به حضور نت فلیکس اعتراض کرده اند- اما این کمپانی اعتنایی به درخواست های سینماداران مبنی بر توزیع سینمایی مناسب فیلم هایش نکرده است. حتی فیلم پرهزینه «مرد ایرلندی» به کارگردانی مارتین اسکورسیزی به صورت محدود اکران می شود تا صلاحیت حضور در اسکار را داشته باشد و بعد در پلتفرم آنلاین نت فلیکس در دسترس است. هنوز جنگ نت فلیکس تمام نشده است اما با در نظر گرفتن اتفاقی که در ونیز روی داده است، ظاهرا این رسانه جاری پیروز میدان است.

وعده های توخالی ونیز به نابرابری جنسیتی

پس از سال ها نادیده گرفتن یا کنار گذاشتن، امسال این جشنواره برای بهتر کردن وضعیت برابری جنسیتی آنقدر تحت فشار قرار گرفت که دست کم دست اندرکارانش متوجه این معضل شدند و سمیناری دو ساعته درباره برابری جنسیتی و حضور زنان برگزار کردند. بسیاری این اقدام را برای پیشبرد این هدف بسیار ناچیز می دانند. با وجود اینکه فقط دو فیلم از فیلمسازان زن- «دندان شیر» به کارگردانی شانن مورفی و «کاندیدای مناسب» ساخته هیفا المنصور- در میان 21 فیلم بخش رقابتی حضور داشتند، پائولو باراتا، رییس بخش سازمان اصلی این جشنواره، سمینار را با این رد کردن ادعاهایی که گفته می شود ونیز جانبدارانه عمل می کند، شروع کرد. آلبرتو باربرا، مدیر جشنواره ادعای قبلی اش را دوباره تکرار کرد: «کیفیت، نه جنسیت» مهم ترین معیار انتخاب فیلم است. اما ونیز برای نخستین بار آمار و ارقام دقیق را منتشر کرده است که نشان می دهد بین 22 تا 24 درصد فیلم های ارسالی برای حضور در بخش رقابتی ونیز به کارگردانی فیلمسازان زن بوده است در حالی که 9 و نیم درصد عنوان های حاضر در این بخش را زنان کارگردانی کرده بودند اما در تمام بخش های جشنواره این رقم به عدد جالب توجه 25 درصد می رسد.