آرشیو چهار‌شنبه ۲۰‌شهریور ۱۳۹۸، شماره ۴۴۶۰
اقتصاد
۱۱
انرژی

رویکرد شاهزاده عربستانی در وزارت نفت ثبات قیمت ها است

راهکارهای پنهان برای فروش نفت

گروه اقتصادی: بلومبرگ در گزارش اخیر خود به تاثیر اعمال تحریم ها بر کاهش نفت ایران، همچنین عدم توفیق در به صفر رساندن صادرات نفت ایران پرداخت. در قسمتی از گزارش «امریکا در صفر کردن صادرات نفت ایران شکست خورد» به میزان صادرات نفت ایران اشاره شده است. بر اساس این گزارش صادرات نفت ایران از روزی چند صد هزار تا یک میلیون بشکه در نوسان است. دنیل گربر، مدیر موسسه پترو لجستیکس معتقد است ایران بیش از هر زمان دیگری بعد از انقلاب در صادرات نفتش مرموزانه تر عمل می کند و راهکارهای پنهان بیشتری برای فروش نفت دارد. همین امر سبب شده که امریکا با وجود فشارهای مختلف به ایران و کشورهای خریدار نفت ایران نتواند بر شعار «به صفر رساندن صادرات نفت ایران» جامه عمل بپوشاند. هر چند عدم همراهی کشورهایی همچون عربستان و امارات با امریکا برای افزایش تولید نفت و پر کردن جایگاه ایران نیز در به صفر نرسیدن صادرات نفت بی تاثیر نبوده است.

زمانی که امریکا اعلام کرد تحریم های نفتی ایران آغاز شده و خریدارهای بزرگ نفت ایران تنها چند ماه برای به صفر رساندن خرید نفت از ایران معافیت دارند، عربستان و امارات به عنوان همپیمانان امریکا اعلام آمادگی کردند که این کشور را در مسیر به صفر رساندن صادرات نفت ایران یاری کنند. دیری نپایید که این دو کشور از صف هم پیمانان تحریم نفتی امریکا خارج شدند و بعد از مدتی نیز با اعلام ادامه توافق کاهش تولید، عملا به سیاست های تحریمی امریکا علیه ایران پشت کردند. چهره تاثیرگذار این تحولات، خالد الفالح وزیر نفت و رییس بزرگ ترین شرکت نفتی عربستان یعنی آرامکو بود. فالح علاوه بر نقش مهمی که در تمدید توافق کاهش تولید اوپک پلاس ایفا کرد، در سه سال اخیر نیز مهم ترین فرد در تعیین سیاست و مشی نفتی عربستان بود که چندی پیش جای خود را به یک شاهزاده سعودی داد. با وجود تغییر وزیر انرژی عربستان، به نظر می رسد سیاست این کشور در بازارهای نفتی همچنین ادامه کاهش صادرات نفت به هفت میلیون بشکه در روز خواهد بود چرا که عربستان به نفت با قیمت های بالاتر نیاز دارد.

روی کار آمدن یک شاهزاده در وزارت نفت عربستان

با وجود نوسان در بازار نفت و افت قیمت ها، هر گونه تغییری در مهم ترین تولیدکننده نفت اوپک بعید به نظر می رسید. اما در هفته های اخیر خالد الفالح، وزیر نفت و رییس شرکت بزرگ نفتی آرامکو از دو سمتش کنار گذاشته شد تا سکان مهم ترین وزارتخانه عربستان به دست شاهزاده عبدالعزیز سپرده شود. تحولات هفته های اخیر در وزارت نفت عربستان و روی کار آمدن یکی از اعضای خاندان سلطنتی برای اولین بار از سال 1960 این شائبه را ایجاد کرد که ممکن است سیاست های نفتی عربستان سمت و سوی بازی های سیاسی به خود بگیرد. از سوی دیگر، برخی مقامات صنعتی این کشور معتقدند تجربه طولانی شاهزاده عبدالعزیز در امور نفت باعث شده سکان هدایت وزارت نفت این کشور را در دست بگیرد. با وجود اینکه در 60 سال اخیر عربستان 5 وزیر نفت داشته که هیچ کدام نیز شاهزاده نبوده اند، انتظارها بر این است که رویکرد عبدالعزیز نیز به سیاست های نفتی آن هم در برهه حساسی که قیمت ها تحت تاثیر توییت های ترامپ است و نه تصمیم های اوپک، ثبات در تولید و صادرات باشد. کارشناسان بازار انرژی معتقدند عربستان می خواهد به برنامه های بلندمدت خود که هدف آن همکاری با اعضای سازمان ملل متحد و کشورهای غیر اوپک است ، ادامه دهد.

بنابراین به نظر می رسد با وجود کنار گذاشتن فالح، عربستان همچنان به دنبال ثبات قیمتی و در گام دوم افزایش قیمت ها در میان چشم انداز مبهم آینده قیمت نفت باشد.

الن والد، تحلیلگر بازار نفت معتقد است عبدالعزیز در سیاست نفت عربستان سعودی و در دنیای نفت مورد احترام است و او به میانجیگری کشورهای عضو اوپک در سال های اخیر کمک کرده است. با این وجود نباید از این نکته غافل شد که احتمال دارد سیاست های نفتی عربستان در برهه هایی توسط اعضای خاندان سلطنتی رهبری شود.

واگرایی صادراتی نفتی

در گزارش های اخیر رسانه های بین المللی دو موضوع مهم در عدم دستیابی امریکا در به صفر رساندن صادرات نفتی ایران تاثیر داشت. اول تنوع راهکارهای فروش نفت ایران و دوم نیز اتحاد کشورهایی است که توسط امریکا تحریم شده اند. بر اساس گزارش بلومبرگ واگرایی صادراتی ، افزایش تنوع محصولات صادراتی و یافتن راه های پنهان برای فروش نفت ایران از جمله مواردی است که نتوانست امریکا را برای به صفر رساندن صادرات نفت ایران به توفیق برساند. ایران در دور قبلی تحریم ها فرآورده کمتری صادر می کرد و در دوره ای نیز مجبور به واردات بنزین شد. اما با راه اندازی پالایشگاه ستاره خلیج فارس نه تنها مشکلی در تامین بنزین وجود ندارد بلکه اگر بتوان میزان قاچاق و مصرف بنزین در داخل را کنترل کرد، ایران می تواند بنزین مازادش را نیز صادر کند. در قسمتی از این گزارش عنوان شده با وجود به صفر نرسیدن صادرات نفت ایران در بازه زمانی مورد نظر ترامپ، اما او از فشار بیشتر بر ایران دست بر نمی دارد. چندی پیش «سیگال مندلکر» معاون وزارت خزانه داری امریکا در امور اطلاعات مالی و تروریسم بار دیگر مشتریان محموله های نفتی ایران را به تحریم تهدید کرد.مندلکر در مصاحبه اخیر خود بارها بر اعمال فشار بیشتر به ایران و عدم اعطای معافیت برای خریداران نفت ایران تاکید کرد.

جریان محدود نفتی به کشورهای همسایه

بلومبرگ در قسمت دیگری از این گزارش برای اثبات به صفر نرسیدن صادرات نفت ایران، به تحلیل تصاویر و ردیابی نفت کش ها پرداخت. بر اساس این داده ها ایران توانسته جریانی از صادرات نفت را به چین که بزرگ ترین خریدار نفت است، همچنین کشورهای ترکیه و سوریه حفظ کند. با انتشار این داده ها، بسیاری از تحلیلگران بازار نفت معتقدند که امریکا نه تنها به هدف خود نرسیده بلکه فروش نفت به «شیوه های مختلف» همچنان ادامه دارد. چندی پیش بیژن زنگنه، وزیر نفت در مصاحبه ای به تلاش شبانه روزی تیم نفتی ایران برای یافتن راه های جدید فروش نفت اشاره کرد. گفته زنگنه باعث شده که روش های جدیدی برای ردیابی کشتی ها ابداع شود تا از این طریق بتوان میزان نفتی که پنهانی وارد بازار می شود، اندازه گیری شود. از این رو نمی توان برای میزان صادرات ایران عدد دقیقی عنوان کرد. اما به نظر می رسد روزانه بین چند صدهزار تا یک میلیون بشکه نفت از ایران صادر می شود.

در قسمت دیگری از این گزارش عنوان شده که تمام صادرات نفت ایران از طریق نفتکش ها صورت نمی گیرد. همین امر سبب شده ناظران بازار نفت درگیر یک معمای پیچیده تر و بزرگ تری شوند که همان شناسایی سایر ناوگان نفتی فعال ایران در بنادر جهانی است.

تحلیلگران بازار نفت معتقدند با وجود پتانسیل ایران در تولید فرآورده های نفتی، نمی توان بازار انرژی جهان را از محصولات ایران خالی کرد. چرا که اجرای تحریم بر روی محصولات نفتی سخت تر از نفت خام است و اگر امریکا مصمم است محصولات پتروشیمی و بنزین ایران را نیز تحریم کند باید منابع بیشتری را برای این امر اختصاص دهد.

اتحاد در تحریم

هفته نامه «Newsweek» چند روز پیش در گزارشی ضمن بررسی تحریم های امریکا بر کشورهای مختلف به این موضوع پرداخت که در شرایط فعلی که جهان به سمت همگرایی بیشتر در زمینه های اقتصادی و تجاری می رود، تحریم های یکجانبه و ناعادلانه امریکا علیه برخی کشورها نه تنها نمی تواند امریکا را به اهداف از پیش تعیین شده خود برساند، بلکه باعث همگرایی بیشتر کشورهای تحریم شده، می شود. این هفته نامه در بخشی از گزارش خود که با عنوان «روسیه، چین، ایران، سوریه و کوبا از یکدیگر در مبارزه با تحریم ها علیه امریکا حمایت می کنند» نوشت: پنج کشور فوق از جمله کشورهایی هستند که مورد تحریم های ایالات متحده قرار گرفته اند اما سعی خود را می کنند که با همگرایی بیشتر در سیاست های خارجی خود، از یکدیگر در برابر تحریم های امریکا و همپیمانانش حمایت کنند چرا که در یک مبارزه مشترک قرار دارند. در این راستا برونو رودریگز، وزیر امور خارجه کوبا در توییت هفته گذشته خود اعلام کرد که «تحریم های ایالات متحده علیه کشتی های دریایی ایران نقض دیگری از قانون بین المللی است. این اقدام واکنش به اعمال محدودیت های بیشتر در برابر تلاش ایران برای فروش نفت است. این اقدامات اجباری تهدیدی برای صلح جهانی است.»

چین نیز از دیگر کشورهایی است که سعی می کند به منابع نفت و گاز خاورمیانه نزدیک شود از این رو در تلاش است بتواند اهداف بلندمدتی را در کشورهای این منطقه ایجاد کند. در این راستا و چند روز پس از اعلام مخالفت امریکایی ها با گشایش خط اعتباری 15 میلیارد دلاری برای فروش نفت ایران، چین اعلام کرد حدود 400 میلیارد دلار در بخش های کلان اقتصاد ایران سرمایه گذاری می کند.البته ستون اصلی این قرار داد، سرمایه گذاری 280 میلیارد دلاری چین در توسعه صنعت نفت و گاز ایران است.

اما همکاری و نزدیکی تجاری ایران تنها به کشورهای فوق محدود نمی شود. ماه گذشته میلادی ، گئورگی مرادوف، معاون نخست وزیر شبه جزیره کریمه اعلام کرد که ایران می تواند از بنادر کریمه برای صادرات نفت خود استفاده کند. او در این خصوص گفت: «در این وضعیت ایران می تواند از امکانات و ظرفیت های کشتیرانی ما و کانال های رودخانه - دریا استفاده کند و از طریق ولگادون و از طریق کریمه و دریای سیاه نفت خود را حمل کند.». مرادف همچنین خاطرنشان کرد که علاقه متقابل ایران و کریمه برای همکاری با یکدیگر باتوجه به سیاست های ضدایرانی امریکا و اعمال تحریم ها در مورد تهران افزایش یافته است.