آرشیو پنج‌شنبه ۲۱‌شهریور ۱۳۹۸، شماره ۴۷۰۲
خبر
۲

نشانه های فروپاشی باند «بی» «دنیای اقتصاد» بررسی می کند

کامران کرمی دنیای اقتصاد : اخراج جان بولتون مشاور امنیت ملی ترامپ و یکی از چهار عضو مهم تیم بی همچون بمبی خبری در فضای رسانه ها عمل کرده است. گرایش به اتخاذ مواضع تند رادیکال و به خصوص ضدیت با سیاست های ایران از بولتون چهره ای جنگ طلب ساخته بود که در کنار بنیامین نتانیاهو، محمد بن زاید و محمد بن سلمان نقش مهمی در استراتژی فشار حداکثری دولت ترامپ بر ایران ایفا کردند. از این رو کنار رفتن بولتون از تیم ترامپ ضمن اینکه می تواند سایه جنگی دیگر را از سر منطقه دور کند، می تواند دومینویی از فروپاشی تیم بی را به دنبال داشته باشد که نشانگان آن در دیگر اعضای این تیم بروز کرده است.

تزلزل موقعیت نتانیاهو

براساس نظرسنجی که بعد از شوی تبلیغاتی-هسته ای نتانیاهو در مورد ایران انجام شد برای اولین بار حزب لیکود به رهبری نتانیاهو مقام اول را تحویل حزب ژنرال های بازنشسته این رژیم «کاحول لاوان» یا همان آبی و سفید داد و خود به رده دوم تنزل پیدا کرد تا ائتلاف پیش بینی شده اش هم اکثریت را در کنست بعدی از دست بدهد. در آخرین نظرسنجی های انتخابات اسرائیل حزب لیکود با اختلاف یک کرسی از رقیبش حزب آبی و سفید  عقب بود.

به اعتقاد کارشناسان، ائتلاف نتانیاهو با توجه به صف بندی های حاکم بر احزاب و جریان های سیاسی اسرائیل حداکثر 58 کرسی از 120 کرسی پارلمان را به دست خواهد آورد در حالی که حزب آبی وسفید تحت رهبری بنی گانتز 43 کرسی را کسب می کند تا شرایط در اسرائیل بیش از هر زمان دیگری برای تشکیل کابینه (61 کرسی) پیچیده تر شود. اما در آخرین نظرسنجی ها نتانیاهو موفق شده که سبد رای آرای افراطی را به دست بیاورد و ممکن است ورق به نفع او برگردد.

از سوی دیگر تصمیم بنیامین نتانیاهو در روز دوشنبه 18 شهریور به «افشاگری» در مورد سایت «تولید و توسعه سلاح هسته ای» در شهرستان آباده در ایران، با وجود بازتاب گسترده در جهان، با انتقادهای گسترده سیاستمداران رقیب در صحنه سیاست رژیم صهیونیستی روبه رو شد. از آنجا که نتانیاهو، رهبر حزب حاکم لیکود و یکی از دو نامزد اصلی پست نخست وزیری، تنها هشت روز مانده به انتخابات پارلمانی، این «افشاگری» را انجام داد، رقیبان داخلی او را به «سوءاستفاده از اطلاعات محرمانه اسرائیل به حساب تقویت جایگاهش در انتخابات» متهم کردند.

از بامداد دوشنبه که خبرنگاران اسرائیلی در توییترهای خود نوشتند که نتانیاهو در حال بررسی این امر است که «یک افشاگری مهم» در مورد ایران داشته باشد، به ویژه چهار شخصیت اصلی در حزب رقیب آبی-سفید با حضوری فعال در رسانه ها گفتند، نتانیاهو برای جبران شکست های سیاسی داخلی، می خواهد «جبران مافات» کند.

سه تن از چهار مهره اصلی در حزب آبی-سفید، روسای ستاد ارتش اسرائیل بوده اند؛ ژنرال ها موشه یعلون، گابی اشکنازی و بنی گانتز. آنها همراه یائیر لاپید مهره اصلی دیگر این حزب ابراز «اطمینان» کردند که نتانیاهو به خاطر شکستش در بامداد دوشنبه در تصویب لایحه نصب دوربین در پای صندوق های رای در انتخابات، افشاگری از اسناد اتمی ایران را از «کلاه شعبده بازی اش بیرون کشید.»

در شرایطی که دونالد ترامپ در دوره اخیر پی در پی تاکید دارد که آماده دیدار با حسن روحانی رئیس جمهوری ایران است و نظر به اینکه نتانیاهو آشکارا گفت در جایگاهی نیست که به رئیس جمهوری آمریکا بگوید با روحانی دیدار کند یا نه، این احتمال مطرح است که «افشاگری» تازه او در مورد ایران، تلاشی در وهله نخست، با هدف دور کردن آمریکا از هر نوع نرمش در قبال ایران باشد.

از طرف سوم وعده اخیر انتخاباتی بنیامین نتانیاهو مبنی بر ضمیمه کردن بخشی از کرانه غربی رود اردن، واکنش های برخی از کشورهای عربی و مسلمان و همچنین سازمان ملل متحد را برانگیخته است. عربستان سعودی، روز چهارشنبه با انتشار بیانیه ای، خواستار نشست فوق العاده سازمان همکاری اسلامی در سطح وزرای خارجه در این زمینه شد. ریاض ضمن محکوم کردن این وعده انتخاباتی نتانیاهو، آن را «به منزله تنشی بسیار خطرناک در حق فلسطینی ها و نقض آشکار منشور سازمان ملل و اصول قوانین بین المللی و عرف جهانی» دانست. ریاض همچنین از دیگر کشورها و سازمان های بین المللی خواسته که این وعده انتخاباتی نتانیاهو را محکوم کنند. به نظر می رسد این مساله علاوه بر تزلزل در موقعیت نتانیاهو می تواند منجر به گسست در روابط درحال تلطیف اسرائیل با عربستان سعودی باشد.

عقب نشینی بن زاید

یکی دیگر از اعضای مهم «تیم بی» محمد بن زاید است. ولیعهد امارات عربی متحده و حاکم ابوظبی که نقش مهمی را در هماهنگی با بولتون، نتانیاهو و بن سلمان در فشار بر ایران داشته است. همچنین بن زاید در کنار ولیعهد سعودی جنگ خانمان سوزی را علیه مردم یمن به راه انداخته اند که در مقطع کنونی منجر به فعال شدن جدایی طلبان جنوب و طرح تجزیه یمن جنوبی وشمالی شده است. بن زاید همچنین نقش مخربی در شمال آفریقا داشته و از دیکتاتورهای مصر، لیبی و سودان حمایت کرده و عملا در مقابل جریان مردمی در این کشورها قرار گرفته است. بن زاید در کنار دیگر اعضای «تیم بی» تلاش گسترده ای را به عمل آوردند تا ترامپ را وارد کارزار جنگ با ایران کنند که عملا دستاوردی از این رهگذر نصیبشان نشد و حتی کار به جایی رسید که با اتفاقاتی که در خلیج فارس همچون انفجار نفتکش ها و سقوط پهپاد آمریکایی روی داد، عملا بن زاید را به دلیل مخالفت های داخلی از جمله انتقادات شیخ محمد بن راشد حاکم دبی، به سمت عقب نشینی و تعدیل رویکرد در برابر ایران کشاند. تا جایی که امارات با اعزام گارد دریایی خود به تهران تمایل خود را به برگزاری یک مانور مشترک دریایی برای تامین امنیت خلیج فارس و تنگه هرمز نشان داد.

این عقب نشینی حتی خود را در بازگشایی برخی کانال های مالی امارات با ایران بیشتر جلوه گر ساخت. این وضعیت کار را به جایی رساند که آمریکا به امارات درخصوص هرگونه دادوستد مالی با ایران هشدار داد. در همین خصوص سیگال مندلکر، معاون مالی و امور تروریسم وزارت خزانه داری آمریکا روزهای یکشنبه و دوشنبه (8 و 9 سپتامبر) با مدیران هفت بانک امارات متحده عربی دیدار کرده است. بنا به گزارش خبرگزاری بلومبرگ، مندلکر روز یکشنبه به خبرنگاران در ابوظبی گفت: «ما سرگرم مذاکره پیرامون راهکارهای مشترک برای مقابله با تروریسم و نقش ایران در بی ثباتی منطقه و جهان هستیم.»

انفعال  بن سلمان

عضو دیگر تیم بی که به طور مستقیم ایران را همواره تهدید می کند، محمد بن سلمان ولیعهد سعودی است. او که از سال 2015 و بعد از مرگ ملک عبدالله و روی کار آمدن پدرش ملک سلمان عملا به قدرت اصلی در عربستان تبدیل شده است، نقش مهمی در پروژه فشار حداکثری ترامپ ایفا کرده است. اگرچه از زمانی که محمدجواد ظریف، وزیرخارجه ایران اصطلاح تیم بی را برای نامیدن این 4 نفر در 28 آوریل 2019 در گفت وگو با فاکس نیوز به کار برد، تاکنون محمد بن سلمان عملا موضع گیری ای درباره ایران نداشته و سکوت پیشه کرده است. به اعتقاد کارشناسان این انفعال ناشی از مشکلات سیاست ورزی او در عرصه های داخلی و منطقه ای به خصوص قتل خاشقجی و جنگ یمن است که باعث شده تا ترمز بن سلمان عملا کشیده شود. برگزاری مراسم حج، تمایل برای بازگشایی دفتر حافظ منافع ایران و استفاده از نقش تهران برای مدیریت حوثی ها در یمن و ترغیب آنها به مذاکره از جمله نشانگانی است که بن سلمان برای تلطیف روابط با ایران بروز داده است که نشانه ای دیگر از فروپاشی تیم بی است.