آرشیو چهار‌شنبه ۱۷ مهر ۱۳۹۸، شماره ۴۴۸۴
صفحه اول
۱
اقتصاد

استاندارد خودرو ؟

فربد زاوه

صنعت خودرو در ایران شرایط خاصی دارد. در تمام سال های گذشته، این صنعت هیچ گاه به سمت مسیری که سایر کشورها در آن حرکت می کنند، نرفته و از این رو موقعیتی دارد که با بسیاری از کشورها قابل قیاس نیست. آنچه درباره استاندارد خودروهای تولیدی داخل مطرح می شود نیز از همین جنس است. هر چند بسیاری از شاخص های استاندارد که امروز مدنظر سازمان استاندارد است، مستقیما با موضوع کیفیت خودروها ارتباط ندارد، اما برطرف کردن دغدغه های ایمنی و محیط زیستی موضوعاتی است که با پیگیری این شاخص های استاندارد ممکن خواهد شد. استاندارد در خودروسازی ایران، برای سال های طولانی فراموش شده بود یا در عمل توجه خاصی به آن صورت نمی گرفت. از این رو وقتی سازمان استاندارد اعلام کرد که به شکل جدی موضوع استاندارد در خودروهای داخلی را دنبال می کند، فاصله ای که میان محصولات ایران و شاخص های اعلام شده وجود داشت، بسیار زیاد بود، از این رو در ماه های گذشته هر بار که اعمال شاخص های استاندارد مطرح شده، هیچ وقت شرایط برای اجرای کامل آنها فراهم نشده است. به نظر می رسد در شرایط فعلی نیز پیگیری بحث 85 شاخص استاندارد در خودروها قدری دشوار باشد و باید دید سازمان استاندارد تا چه حد توان به کارگیری آنها را دارد. شاید ما در حوزه استاندارد خودرو به یک افراط و تفریط دچار شده ایم. یعنی از یک سو برای سال های طولانی، هیچ رصدی بر وضعیت استاندارد خودروها صورت نمی گرفت و حالا ناگهان شاخص های بسیار گسترده و دشواری برای خودروها لحاظ شده است. این به معنای آن است که خودروسازان برای سال های طولانی هیچ فشاری را در این زمینه احساس نمی کردند و حالا ناگهان باید با شاخص هایی وفق پیدا کنند که آمادگی چندانی برای آنها ندارند. از این رو شاید بهتر باشد که یک فرآیند چند مرحله ای برای پیگیری این سیاست در نظر گرفته شود و خودروسازان ملزم شوند در یک فرآیند چند ساله به سقف استاندارد در نظر گرفته شده برسند تا به این ترتیب هم الزامات مهم قانونی لحاظ شود و هم خودروسازان به این دستورات عمل کنند. در غیر این صورت این طرح یا اجرا نمی شود یا به شکل سمبلیک پیگیری خواهد شد. چندی قبل نیز که اعلام شد 25 خودرو استاندارد نیست و باید متوقف شود، نام خودروهایی اعلام شد که یا از قبل تولیدشان متوقف شده یا آن قدر تعدادشان پایین است که سهم چندانی در بازار ندارند. جدای از این مساله، باید توجه داشت که ما تا رویکرد خود نسبت به صنعت خودرو را تغییر ندهیم، بسیاری از مشکلات به قوت خود باقی خواهند ماند.

یکی از اصلی ترین رویکردها در صنعت خودرو، فراهم آمدن شرایط رقابت است. امروز ما در کشورمان خودروهایی داریم که سه دهه از آغاز تولیدشان می گذرد و همچنان در حال ساخت هستند. وقتی به خودروسازان ایراد می گیریم، می گویند با تعطیلی خط تولید، تعداد زیادی بیکار می شوند. اما سوال اصلی اینجاست که شرکت های بزرگ در این شرایط چه می کنند. در کدام شرکت بزرگ می بینیم که یک خودرو برای 30 سال تولید می شود؟ در فضای رقابت، شرکت ها نیاز به حفظ بازارشان برای فروش دارند. از این رو به شکل مداوم نوآوری می کنند و خودروهایی به بازار می فرستند که بیشترین امکانات را با پایین ترین قیمت عرضه می کنند و این روال همواره ادامه دارد. در ایران اما با توجه به اینکه رقابتی نبوده، نیازی هم به تحول و توسعه حس نشده و همان روال ادامه یافته است. از سوی دیگر سیاست های دولت نیز در بسیاری از کشورها به سمت بهبود استاندارد خودروها حرکت می کند. برای مثال وقتی الزام به استاندارد یورو شش مطرح می شود، دیگر خودروهای کمتر از این شاخص پلاک نمی شوند یا وقتی خودروها ستاره کیفی می گیرند، عوارض بر خودروهایی که استاندارد پایین تر دارند، آن قدر بالاست که برای افراد صرفه اقتصادی خرید خودروی با استاندارد پایین باقی نمی ماند. البته این به هیچ عنوان به معنی محدود کردن تولید نیست، خودروسازان می توانند محصولات شان را به دیگر بازارها بفرستند اما در داخل کشورشان، سیاست ها تماما به سمت افزایش کیفیت و بهبود استاندارد حرکت می کند. در ایران نیز اگر بناست تحولی در صنعت خودرو رخ دهد، باید ابتدا نوع نگاه و سیاستگذاری های کلان تغییر کند، زیرا در غیر این صورت، برنامه ریزی برای حل هر مشکلی که آغاز شود، مشکلاتی جدید از جای دیگر سر بر می آورند.