آرشیو چهار‌شنبه ۱۷ مهر ۱۳۹۸، شماره ۴۴۸۴
جهان
۶
گزارش روز

تجهیزات سنگین ارتش ترکیه در مرز با سوریه مستقر شدند

ساعت صفر آغاز حمله

میثم سلیمانی

دوشنبه شب برخی خبرها حاکی از آن بود که ترکیه به شکلی محدود حملات خود را علیه مواضع کردهای سوریه آغاز کرده است. برخی گزارش ها حاکی از آن بود که ترک ها با جنگنده های خود مواضع کردهای سوریه را در منطقه حسکه سوریه مورد حمله قرار داده اند؛ خبری که به طور رسمی مورد تایید قرار نگرفت. وزارت دفاع ترکیه نیز روز گذشته رسما اعلام کرد آماده یک عملیات نظامی در شرق رود فرات در سوریه است که از این طریق قصد دارد یک منطقه امن ایجاد کند. این وزارتخانه در توییتر خود نوشت: ایجاد یک منطقه امن که کریدور صلح نام دارد در راستای کمک به ثبات و صلح منطقه ما کاملا ضروری است. وزارت دفاع ترکیه در ادامه توییت های خود عنوان کرد که نیروهای امنیتی ترکیه هرگز ایجاد یک کریدور تروریستی را در مرزهای خود تحمل نخواهند کرد و تمام مقدمات آغاز این عملیات به اتمام رسیده است. این در حالی است که دونالد ترامپ، رییس جمهور ایالات متحده چراغ سبز خود را برای آغاز این عملیات نشان داده است، اما امریکا هر گونه حمایت از این ماموریت را رد کرده است. دونالد ترامپ برای اینکه به نحوی جلوی انتقادهای شدید علیه خود را بگیرد، عنوان کرد که اگر ترکیه برخلاف توافقی که با وی انجام داده اقدامی انجام دهد، اقتصاد این کشور را نابود خواهد کرد.

اما برای اینکه به یک زاویه دید مناسب از فضا دست پیدا کنیم بسیار مهم است با چه دیدگاهی به موضوع نگاه کنیم. اگر از دید یک رسانه ترک به موضوع نگاه کنیم شرایط به گونه ای است که ترکیه مدت هاست به ایالات متحده برای مشارکت در نبرد با داعش پیشنهاد داده است اما امریکا آن را رد کرده و با کردهای سوریه آزادسازی مناطق تحت کنترل تروریست های داعش را انجام داده است. اما برای ترکیه علاوه بر داعش کردهای سوریه نیز تروریست محسوب می شوند و بنا به ادعای مقام های ترک، این کشور مصمم است تا تروریست ها را در سوریه پاکسازی کند.

وزارت خارجه ترکیه نیز اعلام کرده است که این کشور مصمم است تروریست ها (کردها) را در شرق رود فرات پاکسازی کند تا از بقا و امنیت خود محافظت کند و با ایجاد یک منطقه امن به تامین امنیت صلح و ثبات سوریه نیز کمک کند.

حامی آکسوی، سخنگوی وزارت خارجه ترکیه مدعی شد: در این عملیات یک تهدید جدی برای تمامیت ارضی و وحدت سوریه وجود دارد نباید اجازه داده شود گروه هایی مانند داعش در این منطقه شکل بگیرد و از مشکلات مشابه در آینده نیز جلوگیری شود.

رسانه های ترکیه ای مدعی هستند که از سال 2016 ترکیه با عملیات سپر فرات و شاخه زیتون در شمال غربی سوریه مناطقی را از دست کردهای سوریه و داعش آزاد کرده و این امکان را فراهم کرده که نزدیک به 400 هزار سوری را که از بحران در این کشور گریخته اند را به خانه خود در این مناطق بازگردانند. اما ترک ها بسیار علاقه مند هستند تا کردهای سوریه را متصل به گروه کارگران کردستان (پ ک ک) کنند و از این طریق عنوان کنند نیروهای کرد سوری نیز تروریست هستند. آنها YPG را شاخه سوری گروه تروریستی پ ک ک می دانند. در این میان این سوال مطرح می شود رسانه ها و افکار عمومی در ترکیه با آغاز یک درگیری همه جانبه و احتمال تلفات گسترده باز هم پشت سر دولت برای آغاز این جنگ خواهد بود؟ اما نکته اینجاست که آنچه مشخص است ترکیه بناست عملیات خود را به صورت هوایی آغاز کند، اما امریکایی ها عنوان کرده اند که هیچ گونه پشتیبانی اطلاعاتی و عملیاتی را در چارچوب ائتلاف تحت رهبری امریکا برای مبارزه با داعش نخواهند داد و تمامی دستگاه های ارتباطی خود را برای هماهنگی با این عملیات از مدار خارج خواهند کرد که این موضوع می تواند از اهمیت قابل ملاحظه ای برخوردار باشد زیرا دیگر جنگنده های ترکیه نمی توانند هماهنگی لازم را در این عملیات با سایر هواپیماهای ائتلاف داشته باشند و این کار پرواز را سخت خواهد کرد و ریسک برخورد جنگنده های ترکیه با سایر جنگنده های ائتلاف را بالا می برد. گفته می شود که مارک اسپر وزیر دفاع در خصوص عملیات ترکیه جلساتی با رییس جمهور داشته است و با سایر مقامات از جمله مایک پمپئو وزیر خارجه، مارک مایلی رییس ستاد کل نیروهای مسلح و رابرت اوبرایان، مشاور جدید امنیت ملی جلساتی داشت و آنها را در جریان ابعاد این عملیات قرار داده است. طبق اخباری که الجزیره به دست آورده ارتش ترکیه تجهیزات خود را آماده ورود به خاک سوریه کرده است. چارلز استراتفورد، خبرنگار الجزیره که در امتداد مرز ترکیه و سوریه حضور داشت، گزارش داده است که نیروهای ترکیه روز سه شنبه سلاح های سنگین خود را در امتداد مرز به حرکت درآورده اند. استراتفورد می گوید: تنش زیادی در این منطقه وجود دارد و نگرانی های زیادی درباره پیامدهای امنیتی این عملیات ممکن است وجود داشته باشد. از همین رو پیش بینی زمان شروع عملیات نظامی بسیار دشوار است.

هشدار ایران

در همین حال محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه کشورمان دوشنبه شب در تماس تلفنی با همتای ترکیه ای خود مولود چاووش اوغلو رسما مخالفت تهران با عملیات ترکیه در خاک سوریه را اعلام کرد. در بیانیه ای که وزارت خارجه ایران پس از این تماس منتشر کرده آمده است که ظریف مخالفت خود با اقدامات نظامی را ابراز کرده و خواستار احترام ترکیه به تمامیت ارضی و حاکمیت ملی سوریه شد. وزیر خارجه ایران نیز همچنین بر لزوم مبارزه با تروریسم و برقراری ثبات و امنیت در سوریه نیز تاکید کرد. ظریف به چاووش اوغلو گفت که توافقنامه آدانا بهترین رویکرد برای سوریه و ترکیه در راستای رفع نگرانی های آنکارا است. گفتنی است که آنکارا و دمشق این توافقنامه را در سال 1998 به منظور کاهش تنش میان یکدیگر به امضا رساندند. بر اساس این توافق سوریه گروه پ.ک.ک را تروریستی اعلام کرد و پایگاه های این گروه را در سوریه از بین برد و عملا کاری کرد که عبدالله اوجالان رهبر این گروه توسط ارتش ترکیه دستگیر شود و این موضوع یکی از بحران های جدی میان ترکیه و سوریه را از بین برد و حالا بازگشت به این توافق بیش از هر زمانی نیازمند شرایط هر دو کشور است. گفته می شود چاووش اوغلو در سخنان خود با ظریف عنوان کرده است که عملیات ترکیه در شمال شرق سوریه موقتی خواهد بود.

وزارت خارجه ایران نیز روز گذشته در بیانیه رسمی موضع خود در خصوص تحولات اخیر در سوریه را اعلام کرد و گفت: وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران ضمن نامشروع خواندن حضور نظامیان امریکایی در سوریه، تصمیم ایالات متحده امریکا برای رفع اشغال اراضی سوریه و خروج نیروهای نظامی این کشور از سوریه را اقدامی می داند که باید بسیار زودتر از این اتفاق می افتاد. وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با ابراز امیدواری برای ایجاد صلح و ثبات در سوریه و منطقه به دنبال اقدام اخیر امریکا، اخبار نگران کننده از احتمال ورود نیروهای نظامی ترکیه به خاک سوریه را از نزدیک دنبال کرده و معتقد است چنین اقدامی در صورت وقوع، نه تنها نگرانی های امنیتی ترکیه را برطرف نخواهد کرد بلکه منجر به وارد آمدن خسارات مادی و انسانی گسترده ای خواهد شد و بر این اساس جمهوری اسلامی ایران با هر گونه عملیات نظامی احتمالی مخالف است. جمهوری اسلامی ایران برای برقراری تماس فوری با مقامات ترکیه و سوریه به منظور رفع نگرانی های موجود از طریق مسالمت آمیز آمادگی دارد و تاکید می کند که احترام به حاکمیت ملی و تمامیت ارضی سوریه و نیز توافق آدانا مبناهای مناسبی برای این گفت وگوها است.

بازگشت داعش

تحلیلگران و نیروهای کرد هشدار می دهند که با وجود تعهد آنکارا برای جلوگیری از بازگشت تروریست های داعش، اما حمله به شمال شرقی سوریه ممکن است فضا را برای بازگشت داعش فراهم کند. سام هلر از اندیشکده گروه بین المللی بحران گفت: واقعیت این است که داعش هنوز یک تهدید است و به نظر می رسد اگر نیروهای دموکراتیک سوریه به سمت یک نبرد تدافعی با ارتش ترکیه پیش بروند این احتمال وجود دارد فضا برای داعش بیش از هر زمان در راستای بازسازی فراهم شود.

چرا که کماکان سلول های داعش در بیابان های وسیع سوریه در فضای کنونی بار دیگر فعال شده اند و عملیات های شان به خصوص علیه نیروهای دولت سوریه بیشتر شده و در مواردی کمین های موفق علیه نیروهای دولتی داشتند. چارلز لیستر، مدیر موسسه خاورمیانه مستقر در امریکا ترامپ را متهم کرد که به داعش هدیه دوباره داده است.

بسیاری بر این عقیده هستند که نیروهای داعشی که اکنون در زندان حضور دارند در ساختمان هایی مستقر هستند که به لحاظ امنیتی چندان از سطح بالایی برخوردار نیستند و هر گونه خلا امنیتی می تواند فضا را برای آزادسازی آنها فراهم کند. کردها به طور مداوم هشدار می دهند که اگر نیروهای شان مشغول جنگ با ترکیه شوند قادر به محافظت از داعشی ها نخواهند بود. به گزارش الجزیره اکنون بسیاری اردوگاه های آوارگان که در مناطق کردنشین حضور دارند را به یک بمب ساعتی توصیف کرده اند. کردها در شمال شرق سوریه بیش از 3 هزار خانواده داعشی را در میان بیش از 70 هزار نفر از ساکنان محلی جای داده است.

هزاران عروس خارجی داعش در این اردوگاه ها حضور دارند که به اندازه همان مبارزان داعشی که در بازداشتگاه های نیروهای دموکراتیک سوریه حضور دارند، می توانند خطرناک باشند. چرا که گزارش ها حاکی از آن است این افراد مشغول قتل های روزمره و ضرب و شتم های شدید در این اردوگاه ها برای رهایی از آنها هستند. مصطفی بالی، سخنگوی نیروهای دموکراتیک سوریه ماه گذشته میلادی اعلام کرد که داعش تلاش های خود را از داخل اردوگاه های زنان افزایش داده است. موسسه مطالعات جنگ هفته گذشته اعلام کرد که داعش در حال رشوه دادن به نگهبانان اردوگاه ها و زندان ها برای آزادی این زنان و عروس های داعشی است. بر اساس گزارش این موسسه با توجه به حوادثی که در زندان ها و اردوگاه هایی که همسران داعشی حضور دارند آورده است که احتمالا داعش به دنبال هماهنگی میان اعضای بازداشت شده است تا یک عملیات هماهنگ و پیچیده ای را ترتیب دهند. هر چند ترکیه عنوان می کند که اجازه نمی دهد داعش به هر شکلی بار دیگر رشد پیدا کند اما تحلیلگران معتقدند که آنکارا ممکن است ناخواسته به تقویت این گروه تروریستی کمک کند.

اشغالگری ترکیه

نواف خلیل، مدیر مرکز مطالعاتی کردهای سوریه در گفت وگو با النشره نسبت به موضع امریکا ابراز تعجب کرد؛ به ویژه اینکه شون رابرتسون، سخنگوی وزارت دفاع امریکا (پنتاگون) اخیرا گفته بود که هر گونه عملیاتی در شمال سوریه منافع مشترک را تضعیف می کند. به گزارش ایسنا، نواف خلیل معتقد است که واشنگتن نمی تواند کردها را به برافراشتن پرچم سفید که نشانه تسلیم است، وادار کند. وی ادامه داد: امریکایی ها با چه معیارهایی درباره مدیریت پرونده بازداشت شدگان داعش توسط آنکارا صحبت می کنند؟ این عملیات منجر به یک موج مهاجرت میلیونی جدید می شود. خلیل همچنین تصریح کرد: در مقابل این رخداد جدید تنها راه کردها مقاومت است به ویژه اینکه منطقه مذکور آخرین منطقه تحت کنترل آنها است. وی همچنین تاکید کرد: در مقابل تصمیم گیرندگان گزینه های دیگری از جمله برقراری ارتباط با دیگر بازیگران، وجود دارد و بدترین توافق با نظام سوریه بهتر از اشغال ترکیه است.

سیاست سردرگم ترامپ

به گزارش ایسنا، روزنامه نیویورک تایمز به دنبال طرح ترکیه برای اجرای عملیاتی در سوریه و خروج نیروهای امریکایی به دستور ترامپ نوشت: بار دیگر به نظر می رسد که ترامپ بی فکر عمل کرده باشد. در این مورد پس از تماس تلفنی با اردوغان او مقامات پنتاگون و وزارت امور خارجه را غافلگیر کرده و کنگره و متحدین را در بی اطلاعی نگه داشته است. مقامات امنیت ملی امریکا با جدیت برای حفظ گروه کوچکی از نیروها در شمال شرقی سوریه برای ادامه تعقیب داعش و به عنوان وزنه تعادل مقابل ترکیه و متحدان روس و ایرانی آن تلاش می کنند. عزم ترامپ برای خارج سازی سربازان باقی مانده منجر به استعفای جیمز ماتیس، وزیر دفاع پیشین و برت مک گورک، فرستاده ویژه در ائتلاف ضدداعش در دسامبر گذشته شد. اطلاعیه ترامپ و توییت های او، متحدان محافظه کار شامل میچ مک کانل، رهبر اکثریت سنا و سناتور لیندسی گراهام را مشوش کرده است.

ترامپ هیچ از سوریه نمی داند

به گزارش ایسنا، روزنامه واشنگتن پست در سرمقاله خود درباره پیامدهای تصمیم دونالد ترامپ، رییس جمهور امریکا برای خروج نیروهایش از سوریه و باز گذاشتن راه برای حمله ترکیه به کردهای سوریه نوشته است: نیروهای کرد که از سوی امریکا مورد خیانت قرار گرفته اند و احتمالا مجبورند در نبردی خونین با ترکیه بجنگند، می توانند فورا هر گونه تلاش بیشتر برای کنترل داعش را کنار بگذارند. آنان احتمالا می توانند ده ها هزار شبه نظامی سابق و اعضای خانواده آنها را که در اردوگاه های تحت کنترل نیروهای دموکراتیک سوریه نگهداری می شوند، آزاد کنند. تمامی 1000 نیروی امریکا در سوریه احتمالا وادار به خروج   می شوند که می تواند پیروزی بزرگی برای روسیه محسوب شود و راه را برای ایران باز کند تا نیروهای خود را به مرز شمالی سرزمین های اشغالی برساند. در همین حال، متحدان امریکا در سراسر جهان دلیلی برای تردید در همکاری با دولتی دارند که گاه به گاه شرکای نظامی خود را ترک می کند.