آرشیو چهار‌شنبه ۱۷ مهر ۱۳۹۸، شماره ۴۴۸۴
هنر و ادبیات
۹
سوژه روز

نکوداشت منوچهر انور در خانه هنرمندان برگزار می شود

نامی چندوجهی در فرهنگ و هنر ایران

سودابه فضایلی

چند روز دیگر نشستی پیرامون هفتاد سال فعالیت فرهنگی و هنری منوچهر انور در خانه هنرمندان برگزار خواهد شد و بناست من هم یکی از کسانی باشم که در این ارتباط حرف خواهند زد.

من در سال 45 یا 46 بود که از طریق فریدون رهنما و کامران شیردل با منوچهر انور آشنا شدم. بعد از اینکه از ایران رفتم و بعد برگشتم، آشنایی بیشتری با ایشان پیدا کردم. اولا با دومینیک انور، همسر ایشان که یک خانم فرانسوی هستند، دوستی پیدا کردیم و بعد بیشتر دیدم شان. همسرم، محمدرضا اصلانی هم که از دوستان قدیم منوچهر انور هستند. در نشستی که برای نکوداشت منوچهر انور برگزار خواهد شد، من از وجه ادبی کار او خواهم گفت و اینکه او آغازگر موضوع ویراستاری (editing) در ایران هستند. ضمن اینکه در حوزه ترجمه، کارهایی انجام داده که باید توجه خاصی به آن بشود. کارهایی که ایشان از ایبسن ترجمه کرده، به خصوص در زمینه ترجمه دیالوگ بسیار شاخص است. منوچهر انور تحصیلکرده رشته تئاتر است. در ایران هم ابتدا کار تئاتر کرد و با کسانی چون سرکیسیان، جوانمرد و گروه تئاتر ایران همکاری داشت. این همکاری البته نتوانست ادامه پیدا کند و آنها نتوانستند با هم کار کنند. چون منوچهر انور نگاهی بسیار جدی به تئاتر داشت و این موضوع اختلاف هایی بین او و دیگران به وجود آورد و مانع از ادامه همکاری شد. در سینما هم اولین فیلم مهم مستند را او ساخت. فیلم «نیشدارو» که نشر نقره سال گذشته کتابی درباره این فیلم منتشر کرد؛ حاوی سلسله مقالاتی است که دوستان درباره فیلم نوشتند و همین طور خود فیلم که ضمیمه کتاب شده بود. یکی دیگر از فعالیت های منوچهر انور صداپیشگی است. او در زمینه گویندگی تدریس هم کرده و گویندگان بسیار خوبی را تربیت کرده است. خیلی از گویندگان شناخته شده ای که بعدها مطرح شدند، کار گویندگی را نزد منوچهر انور فرا گرفتند. منوچهر انور به دلیل علاقه خاصش به حافظ، مولانا و به طور کلی شعر قدیم، یکی از باارزش ترین و درست ترین قرائت ها از شعر این شاعران قدمایی را دارد. آنچه از صدای او در قرائت این شعرها مانده، این را گواهی می دهد. منوچهر انور یک آدم چندوجهی است که کارهایش از ابعاد مختلف اهمیت دارد. از این نظر در آستانه 91 سالگی شایان نکوداشت بود. اگر بخواهم در میان وجوه مختلف فعالیت او به طور مشخص بگویم که کدام وجه غالب تر و کدام کمتر برجسته است، باید بگویم که او اگرچه دانش آموخته تئاتر بود اما هرگز کارگردانی تئاتر نکرد. در نتیجه در این زمینه نمی ‎توان چیزی گفت. به نظرم مهم ترین کاری که او در حوزه تئاتر انجام داد، همان ترجمه دیالوگ های تئاتری از انگلیسی به فارسی بود.

دلیلش هم این بود که انگلیسی را بسیار خوب می دانست. او در این زمینه خیلی کار کرده و کارهای خوبی هم به جا گذاشته و پیشنهادهای مهم و راهگشایی در ترجمه دیالوگ های نمایشنامه های انگلیسی به ویژه نمایشنامه های کلاسیک به فارسی دارد. در مورد وجه فیلمسازی او هم «نیشدارو» خلاقیت او را نشان می دهد. ای کاش بیشتر در حوزه سینما کار کرده بود. انور تنها به ساختن فیلم های صنعتی اکتفا کرد و البته مستند. یک فیلم داستانی هم دارد که از تئاتر «شهر قصه» بیژن مفید ساخته است. به نظرم وجه مهم کار او -همان طور که اشاره کردم- همان ویراستاری (editing) بود. او شروع کننده این کار ویراستاری در ترجمه بود. در زمانی که او شروع به این کار کرد، کار ترجمه خیلی انجام نمی شد و افرادی هم که این کار را انجام می دادند، خیلی به زبان مبدا آشنا نبودند. می توان در کنار منوچهر انور از کسانی چون نجف دریابندری و سیروس پرهام به عنوان دیگر افرادی نام برد که آغازگر راه ویراستاری در انتشارات فرانکلین بودند. امیدوارم نشستی که عصر 21 مهرماه پیرامون هفتاد سال فعالیت فرهنگی و هنری منوچهر انور در خانه هنرمندان برگزار می شود، بتواند بخشی از اهمیت منوچهر انور در فرهنگ و هنر ایران را بازتاب دهد.