آرشیو چهار‌شنبه ۱۷ مهر ۱۳۹۸، شماره ۲۲۳۰۳
پاورقی
۶
بازخوانی مکتوب مستند «خارج از دید 2» (13)

سفارت سوئد، لانه جاسوسی در پسابرجام

  شورای روابط خارجی آمریکا، جایی که شرودر در آن کار می کند نیز در سال 1392 خبر از آمدن سیل تغییرات در منطقه داده بود. سیلی که به گفته این سایت، از استارت آپ ها آغاز می شد. شرودر به کشورهای مختلف منطقه سفر کرد؛ به عمان، اردن، مصر، عربستان و ترکیه رفت و استارت آپ های متعددی راه اندازی کرد. با تحولات سیاسی جدید، شرودر تصمیم گرفت به ایران نیز سفر کند، اما ترس هایی وجود داشت. ترس از این که نکند سفر شرودر به ایران، ناقض تحریم های آمریکا باشد. اما وزارت خارجه آمریکا در پاسخ به شردور اعلام کرد که سفر آنان در راستای منافع ملی آمریکاست. با مقامات ایرانی نیز هماهنگ شد و سرانجام فروردین 1393 شرودر به تهران آمد. در آن جا شرودر مخفیانه با یکی از معاونین وزیر ارتباطات ملاقات کرد و توانست آمارهای حوزه ارتباط و فناوری اطلاعات را به شکل دست اول از مسئولین کشور دریافت کند. ملاقات ها اما به این منحصر نماند؛ شرودر با اعضای شتاب دهنده آواتک نیز در یک رستوران فرانسوی در تهران ملاقات کرد. خیلی از ایده هایی که در ایران پیاده شد با تجربیات شرودر مشابه بود.

شرودر در ترکیه هم فعالیت های استارت آپی زیادی داشت. در ترکیه، شرکت فروش دیجیتال Gittigidiyor پس از رسیدن به موفقیت در فروردین 1390 به قیمت 217 میلیون دلار به شرکت آمریکایی ای.بی (ebay) فروخته شد. شرکت توسعه تلفن همراه positron نیز در بهمن 1392 به قیمت 100 میلیون دلار به شرکت انگلیسی- آمریکایی Monetise فروخته شد. یک اپلیکیشن سفارش غذا به نام یمک سپتی (Yemek sepeti) نیز به تدریج رشد کرد و پس از این که به حد قابل قبولی رسید، در اردیبهشت 1394 به مبلغ 589 میلیون دلار به شرکت آلمانی دلیوری هرو(delivery hero) منتقل شد. به این ترتیب بخش های مهمی از صنایع دیجیتال کشور ترکیه و از جمله بخشی از مخابرات و توسعه تلفن همراه آن در اختیار کمپانی های آمریکایی و اروپایی قرار گرفت.

در ایران اما کریستوفر شرودر ماموریتش را به خوبی انجام داد هرچند به علت این که آمریکا در ایران سفارت خانه ندارد امکان ارتباط بیشتری میسر نبود. برای همین شرودر به عکس یادگاری با لانه جاسوسی اکتفا کرد با این امید که شاید فعالیت های استارت آپ ها راه را برای بازگشایی این مرکز جاسوسی در ایران باز کند. اما تا اطلاع ثانوی وظیفه ارتباطات سفارت خانه ای به عهده سفارت سوئد قرار گرفت.

در مردادماه 1394 سفیر سوئد شخصا به دیدار از شرکت استارت آپی تخفیفان رفت و با نازنین دانشور، بنیان گذار این شرکت گفت وگو کرد. در سال 1390 شرکت تخفیفان به عنوان سایت تخفیف گروهی آغاز به کار کرد. تخفیفان ناگهان مورد توجه رسانه های آمریکایی مانند واشنگتن پست، وال استریت ژورنال، فایننشال تایمز و مجله معتبر فوربس قرار گرفت و به عنوان یک کسب وکار موفق استارت آپی در ایران تحسین شد. بعد از این بود که سفیر سوئد شخصا به محل شرکت آمده و با مدیر آن ملاقات کرد، ملاقاتی که حتی باعث تعجب مدیر تخفیفان هم شده بود. سفارت سوئد در بهمن 1395 نیز در طی یک مهمانی شبانه با بسیاری از مقامات و کارآفرینان و سرمایه گذاران بزرگ عرصه اقتصاد ایران ملاقات کرده بود؛ این مهمانی به جنجالی در رسانه ها بدل شد.روزنامه وطن امروز از حاجی واشنگتن -نخستین سفیر ایران در آمریکا- یاد کرد و این که برخی از رفتارهای دولت مردان به سبک دیپلماسی قاجاری شبیه شده است. در این گزارش آمده بود که حالا و در فرصت پیش آمده در پس از برجام، شرکت های آمریکایی و انگلیسی به طراحی نقشه مهندسی اقتصاد ایران می پرداختند. برخی رسانه ها نیز در پاسخ، ماجرا را بی اهمیت و ناشی از بدبینی جناحی و حزبی دیدند. این در حالی بود که در روزهای بعد قرار بود قراردادهای بزرگ اقتصادی میان ایران و سوئد امضا شود. واقعیت این بود که دولت ایالات متحده در نبود سفارت خانه، حالا از سفارت سوئد به عنوان جایگزین در فعالیت های اقتصادی استفاده می کرد. نشانه هایی نیز از این اتفاق دیده می شد.