آرشیو چهار‌شنبه ۱۷ مهر ۱۳۹۸، شماره ۴۷۲۵
بورس
۱۰

در یک میزگرد تخصصی چالش های فراروی اکتشاف کانسارهای فلزی غیرآهنی بررسی شد : چالش بالادست صنعت مس

هدیه لطفی

 دنیای اقتصاد : در حاشیه دومین همایش و نمایشگاه چشم انداز صنایع غیرآهنی ایران و فناوری های وابسته، میزگردی با عنوان «چالش های فراروی اکتشاف کانسارهای فلزی غیرآهنی» برگزار شد که در آن مهم ترین چالش ها در حوزه قوانین و مقررات و اکتشافات معادن جدید مورد بررسی قرار گرفت.

به گفته فعالان حوزه اکتشاف، سطح تقاضای جهانی برای فلزات در دنیا رو به افزایش بوده و ذخایر معادن کنونی، پاسخگوی نیاز متقاضیان نیست، هر چند ایران به دلیل قرار گرفتن در موقعیت مناسب جغرافیایی از معادن زیادی برخوردار است که این امر یک مزیت مناسب خواهد بود. اما در این میان کاهش عیار متوسط مس در دنیا و همچنین ایران یک معضل به شمار می رود که اکتشاف های عمیق راهکاری مناسب برای رفع آن است. ولی در این میان باید با دانش فنی روز دنیا همگام شده و پیوستگی برای تامین هزینه های اکتشاف و نوسازی ناوگان حفاری ایجاد شود. همچنین ایجاد یک صندوق سرمایه گذاری جسورانه معدنی از بستر بازار سرمایه از دیگر اخبار مهم این میزگرد بود که ظاهرا قرار است به زودی سازوکار آن اجرایی شود. در این پنل، شهریار متوکل مدیر امور اکتشافات و مهندسی توسعه شرکت مس، حسین تودشکی رئیس بخش معدنکاری روباز، علی اصغرزاده مدیر امور اکتشافات ایمیدرو، عباس مجدی رئیس دانشکده معدن دانشگاه تهران، اسدالله کشاورز مدیر کل دفتر امور اکتشافات وزارت صنعت و معدن، داریوش اسماعیلی رئیس سازمان نظام مهندسی معدن و سید جمال کیوانیان مدرس بخش معدنکاری روباز و معدنکاری بین المللی دانشگاه کلاوستال آلمان حضور داشتند.

افزایش قیمت جهانی مس به دلیل کسری عرضه

مدیر امور اکتشافات و مهندسی توسعه شرکت مس، با اظهار این مطلب که عمده مصرف و تقاضای جهانی مس بر اساس صنایع مختلف در دنیا در صنعت ساختمان و حمل و نقل است، ادامه داد: همچنین تولید انرژی های پاک و تجدیدپذیر در دنیا از دیگر موارد مهمی است که این روزها مورد توجه قرار گرفته و برای تولید انرژی پاک نیاز زیادی به مصرف مس وجود دارد. شهریار متوکل به افزایش سطح تقاضای جهانی برای فلزات در ماه های اخیر هم اشاره کرد و گفت: تقاضای جهانی فلزات هر 20 تا 30 سال دو برابر می شود. بر این اساس پیش بینی می شود که از سال های 2017 تا 2042 حدود 690میلیون تن مصرف مس تقاضای انباشته خواهد داشت.

وی در ادامه بحث ذخایر مس را مدنظر قرار داد و گفت: ذخایر واحدهای تولید مس در دنیا تا 2013 پاسخگوی جواب مصرف بود. از 2019 چنانچه معادن ذخایر جدید و احتمالی نیز به بهره برداری برسد، نشان می دهد که از 2020 کسری عظیمی درخصوص ذخایر و عرضه مس در بازار جهانی خواهیم داشت. این به آن معناست که اگر اکتشاف نکنیم، معادن را توسعه ندهیم و ذخایر جدیدی اضافه نشود، قطعا کسری بزرگی از سال 2020 خواهیم داشت. متوکل در ادامه این کسری را یکی از دلایل اصلی افزایش قیمت جهانی فلز مس دانست و افزود: این امر لزوم اکتشافات جدید را بیش از گذشته نمایان می کند. وی در ادامه رشد بودجه اکتشافی را متناسب با اکتشاف های جدید با روندی افزایشی دانست و گفت: بررسی ها نشان می دهد که در دنیا همزمان با اکتشاف های جدید، بودجه های بیشتری برای این زمینه در اختیار متولیان قرار گرفته و این بیانگر آن است که اکتشاف حتی در زمان رکود یک سرمایه گذاری باارزش است.

چالش برای ذخایر بیشتر

متوکل یکی از چالش های پیش رو را وجود موانعی دانست که سبب شده تا ذخایر به معدن فعال تبدیل نشود و ادامه داد: کاهش عیار از دیگر موارد مورد چالش در سال های اخیر است. کاهش 20درصدی عیار متوسط معادن مس در سال های اخیر رخ داده است. حتی این موضوع در معادن زیرزمینی نیز مشاهده می شود و تنها مختص معادن روباز نیست. این در حالی است که نسل جدید ذخایر بعدی کشف شده نیز از همین الگو تبعیت می کند.  به گفته متوکل این موضوع در ایران نیز صدق می کند. هر چند حجم ذخایر مس در کشور افزایش یافته و از حدود 5/ 2 میلیارد تن به حدود 7 میلیارد تن ذخیره قطعی رسیده است، ولی عیار متوسط آن کاهش یافته و در محدوده 46/ 0درصد قرار گرفته است. وی قوانین موجود در ایران را نیز از دیگر چالش های این زمینه عنوان کرد و گفت: برای صدور و اخذ مجوزها، شروع مطالعات، شناسایی ناحیه ای و ثبت کشف حدود 4تا5 سال زمان صرف می شود که این موضوع نیز باید اصلاح شود. همچنین به گفته متوکل، همگام شدن با دانش فنی روز دنیا، ایجاد پیوستگی برای تامین هزینه های اکتشاف و نوسازی ناوگان حفاری از دیگر چالش های موجود در ایران است.

چه کار باید کرد؟

مدیر امور اکتشافات و مهندسی توسعه شرکت مس با اظهار این مطلب که با توجه به منابع موجود در کشور، آینده ای روشن برای میزان عرضه و تقاضای مس پیش بینی می شود، به ارائه راهکارهایی برای توسعه این امر پرداخت و گفت: اکتشافات، پشتیبان چرخه تولید پایدار هستند؛ اکتشافات و شناسایی ذخایر کوچک با عیار بالا و دسترسی آسان و رسیدن به تولید در کمتر از 10 سال و تکمیل مطالعات اکتشافات تفضیلی و امکان سنجی کانسارهای کشف شده جدید از جمله برنامه های ما بوده و کاهش نرخ تبدیل کانسارهای اکتشافی به معادن فعال، کم شدن عیار متوسط مس در معادن فعال و کاهش عیار ذخایر اکتشافی از جمله چالش های اکتشاف کانسارهای جدید است.متوکل، اکتشاف های عمیق برای معادن زیرزمینی را از دیگر مواردی دانست که می تواند به توسعه این امر کمک کند.

لزوم یافتن کانسارهای پنهان

در ادامه حسین تودشکی، رئیس بخش معدنکاری روباز و معدنکاری بین المللی دانشگاه کلاوستال آلمان، درخصوص دانش فنی و روش های نوین دنیا در زمینه اکتشافات عنوان کرد: پیدا کردن کانسارهای پنهان، یکی از لایه های مهم اکتشاف بوده و کانسارهای سطحی ما تقریبا رو به اتمام است. وی در ادامه با اظهار این مطلب که ما باید از سیستم های روز دنیا برای اکتشاف استفاده کنیم، گفت: چنانچه بخواهیم از روش های به صرفه اقتصادی استفاده کنیم، سیستم های موجود پاسخگو نخواهد بود که این امر افزایش قیمت تمام شده را به دنبال خواهد داشت. تودشکی ادامه داد: بر این اساس باید به دنبال تکنولوژی های جدید حرکت کنیم. همچنین از تجربیات به روز دنیا استفاده کنیم تا راه طولانی را در این زمینه طی نکنیم. در واقع باید از فناوری های اکتشافات نفتی تجربه کسب کنیم؛ به طور مثال حفاری های عمیق نفتی به صورت مورب انجام می شود و ما می توانیم از این شیوه در معدن الگو بگیریم.  مساله دیگر، اکتشاف در آبرفت ها است که این موضوع رابطه مستقیم با عمران و مسائل زیست محیطی دارد. به طور کلی باید قبل از استخراج کانسار، مطالعات و تحقیقات لازم را انجام دهیم. باید بیاموزیم که قبل از استخراج کانسار، اطلاعات استخراج کنیم.

پیوند دانشگاه با صنعت

در ادامه عباس مجدی، رئیس دانشکده معدن دانشگاه تهران، درخصوص آموزش متخصصان و آموزش نسل آینده این حوزه توضیحاتی ارائه داد و گفت: یکی از مهم ترین مسائلی که در هر بخشی از زندگی باید درنظر بگیریم، شناسایی هدف و راه های رسیدن و تحقق آن است.  وی در ادامه معدن را به عنوان اجزای یک درخت تشبیه کرد که از سه بخش مهم و متصل به هم تشکیل شده و گفت: ریشه این درخت اکتشاف، تنه آن استخراج و سرشاخه های آن هم فرآوری است. متاسفانه نه فقط در معدن، معمولا اکتشافات به صورت یک مورد اولیه و پیش پا افتاده است که توجه زیادی به آن نمی شود. مجدی ادامه داد: معادن، دومین منبع درآمد ملی کشور هستند و باید توجه ویژه ای به این بخش شود. برای تسریع در عملیات اکتشاف، کانسارهای جدید باید روش های سنتی در کنار روش های جدید قرار گیرند که این امر فقط با ایجاد پل ارتباطی میان صنعت و دانشگاه امکان پذیر است. مجدی در ادامه افزود: ما روش های سنتی را خط مشی خود قرار می دهیم. این در حالی است که امروز باید این روش های سنتی را با دانش های روز ادغام کنیم. دانش های روز نیز همان مباحث دانشگاهی است. این مکان می تواند پلی ارتباطی به دانش روز دنیا باشد. به گفته مجدی، متاسفانه ارتباط بین دانشگاه و صنعت مغفول مانده است. ما متخصصان خبره تحویل صنعت می دهیم و صنعت و جامعه نیز باید این نخبگان را در راس بهره برداری قرار دهند.

رفع قوانین دست و پا گیر

اسدالله کشاورز مدیرکل دفتر امور اکتشاف وزارت صنعت، معدن و تجارت، در این میزگرد به قوانین موجود در این زمینه اشاره کرد و گفت: قوانین معدن کشور بالغ بر 110 سال قدمت دارد که در این مدت با توجه به تغییر حکومت ها این قوانین نیز تغییر کرده اند. در سال 77 بحث سازندگی در کشور مطرح بود که در این راستا نیز توجه ویژه ای به معادن کشور شد. در فعالیت های معدنی ما تابع زمین هستیم و در این زمینه تداخل کاری با ارگان هایی مانند محیط زیست، جنگلداری و انرژی هسته ای داریم، بنابراین قانون محیط هایی را تعریف کرده به عنوان مثال در مکان هایی که راه آهن یا جنگل وجود دارد برای شروع اکتشافات، از ادارات مربوطه استعلام بگیریم تا تداخل کاری با آنها نداشته باشیم. ما مهندسان اکتشافی را تحت عنوان همیاران محیط زیست، جهت حفظ محیط زیست تربیت می کنیم. در همین راستا جلساتی برای برطرف کردن موانع برگزار شده و مسائل موجود با جدیت زیادی در حال برطرف شدن است.

هدف کاهش واردات است

در ادامه علی اصغرزاده مدیر اکتشاف سازمان ایمیدرو، درخصوص اکتشافات گسترده ایمیدرو توضیح داد: ما 650 هزار کیلومتر مربع پهنه را از سال 93 در 30 استان در حال اکتشاف داریم. مهم ترین هدف ما تامین مواد اولیه صنایع معدنی است که در نهایت با کاهش میزان واردات، به استقلال کشور برسیم و اهداف 1404 را به ثمر برسانیم.

وی در ادامه با اظهار این مطلب که برای این منظور سرما یه داران بخش خصوصی را به حمایت از فعالیت های معدنی دعوت می کنیم، افزود: هدف دیگر ما، کمک گرفتن از متخصصان دانشگاهی در جهت ارتقای سرعت اکتشافات معدنی است. به گفته اصغرزاده، جذب سرمایه گذار به بخش معادن کشور، به کار گرفتن متخصصان امر، ارتقای سطح اطلاعات و تجربیات از دیگر اهداف ایمیدرو در این زمینه است. در این راستا واگذاری پهنه های اکتشافی به بخش خصوصی و تاسیس صندوق سرمایه گذاری جسورانه از جمله اقداماتی است که توسعه این حوزه را در برمی گیرد.

تاسیس VC برای معادن

مدیر اکتشاف سازمان ایمیدرو درخصوص صندوق سرمایه گذاری جسورانه یا همان VC توضیح داد: در این راستا صندوق سرمایه گذاری جسورانه ای با حضور 14 محدوده اکتشافی در حال تاسیس است. تلاش داریم تا قبل از پایان سال جاری برای پذیره نویسی این صندوق سرمایه گذاری جسورانه از بستر بورس اقدام کنیم تا به این ترتیب نه تنها فعالان این حوزه بلکه عموم مردم نیز در معادن کشور امکان سرمایه گذاری داشته باشند.

نارضایتی از حقوق دولتی

داریوش اسماعیلی، رئیس سازمان نظام مهندسی معدن در این میزگرد اظهار کرد: معدنکاری باید توسعه یابد اما مسائل محیط زیستی نیز باید رعایت شود، با تعامل با اداره محیط زیست می توان به این مهم دست یافت. برنامه ای تحت عنوان سند استراتژی 6 ساله را در سازمان نظام مهندسی برای استانداردسازی اکتشافات معدنی طراحی کرده و واحدی را برای استانداردسازی بحث اکتشافات معدنی در سازمان تعریف کرده ایم.

رئیس سازمان نظام مهندسی معدن با اشاره به فعالیت های سازمان و ورود آن به بحث های توسعه ای بخش معدن، به شرح اقدامات صورت گرفته در حوزه های مختلف کارشناسی سازمان پرداخت و درخصوص حقوق دولتی افزود: با توجه به گلایه مندی دولت از میزان دریافتی حقوق دولتی بخش معدن از یکسو و نارضایتی بخش خصوصی از سوی دیگر، این نوید را می دهم با توجه به مجموعه کارهای صورت گرفته در سازمان نظام مهندسی معدن ایران از سال آینده به امید خدا هر معدن، حقوق دولتی خاص خود را خواهد داشت، یعنی با وجود 60 پارامتر کاملا نرم افزاری شده که تاکنون مورد قبول وزارتخانه هم واقع شده، دقیق ترین و منصفانه ترین محاسبات حقوق دولتی صورت خواهد گرفت و موجبات رضایتمندی طرفین فراهم می شود.