آرشیو سه‌شنبه ۹ مهر ۱۳۹۸، شماره ۳۵۳۸
اقتصاد
۵

گزارش رشد 174 درصدی عملکرد در مجمع عمومی صندوق ضمانت صادرات

مجمع عمومی عادی سالانه صندوق ضمانت صادرات ایران برای بررسی صورت های مالی سال 1397، با حضور معاونان وزیر صنعت، معدن و تجارت و نمایندگان وزارت امور اقتصادی و دارایی، وزارت امور خارجه، بانک مرکزی و سازمان برنامه و بودجه برگزار شد و صورت های مالی با توجه به گزارش سازمان حسابرسی به عنوان حسابرس قانونی شرکت با اظهارنظر مطلوب به تصویب رسید. در این جلسه، رئیس هیئت مدیره صندوق ضمانت صادرات ایران، گزارشی از عملکرد هیئت مدیره در سال 1397 ارائه کردند.در این جلسه، دکتر افروز بهرامی، رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل صندوق ضمانت صادرات ایران، با اشاره به نقش صندوق در کاهش ریسک های موجود در تجارت بین المللی برای صادرکنندگان ایرانی به ویژه  در خلال سال های تشدید تحریم های بین المللی علیه ایران از رشد 174درصدی عملکرد صندوق در این سال خبر داد.  بهرامی افزود: میزان کل بیمه نامه ها و ضمانت نامه های صادره در سال 1397 به 2/2 میلیارد دلار رسید که این میزان پوشش به نسبت صادرات غیرنفتی در مقایسه با موسسات همتا، صندوق را در رده قابل قبولی در سطح منطقه قرار می دهد. وی با اشاره به کسب رتبه اول از سوی این صندوق در میان همه کشورهای اسلامی از لحاظ شاخص «رشد عملکرد» در سال 2018، عدم کفایت سرمایه را مانع بزرگ توسعه فعالیت های شرکت بیان کرد. دکتر بهرامی بخش عمده این رشد را ناشی از سیاست های بازاریابی برای ترغیب شرکت های جدید صادراتی به استفاده از پوشش های بیمه ای معرفی کرد که در نتیجه آن، ارزش بیمه نامه های صندوق در این دوره با 43 درصد رشد به 6/1 میلیارد دلار رسیده است. رئیس هیئت مدیره صندوق میزان تعهدات جاری و سررسیدنشده صندوق در سال مالی مورد نظر را بالغ بر 180 هزار میلیارد ریال اعلام کرد و از پرداخت 654 میلیارد ریال خسارت به سیستم بانکی و صادر کنندگان ایرانی در سال 97 خبر داد. او در ادامه با نگاهی به میزان بازیافت خسارت در سال مالی مورد اشاره گفت: البته در سال 97 بالغ بر 847 میلیارد ریال نیز از مدیونین داخلی و خارجی بازیافت شده که این میزان بازیافت خسارات نسبت به سال پیش از آن 60 درصد رشد نشان می دهد. رئیس هیئت مدیره صندوق در ادامه گفت: نکته قابل توجه در این میزان پوشش ریسک، اختصاص سهم قابل توجه از پوشش ها برای حمایت از صادرات به 15 کشور همسایه است که عمدتا پرریسک هستند و این یعنی صندوق، رسالت اصلی خود را که همان کاهش ریسک های صادراتی است، به نحو قابل قبولی  انجام داده است. وی چالش عمده صندوق در سال جاری را عدم کفایت سرمایه عنوان کرد و تزریق سرم ایه ریالی به صندوقی که عمده تعهدات آن در قالب ارز است را فاقد توجیه دانست. صادرات، مقوله ای ارزی بوده و بر این اساس، 95 درصد تعهدات بیمه ای و ضمانت نامه ای صندوق ضمانت صادرات نیز در قالب ارز است. در حالی که به دلیل محدودیت های بودجه ای، همواره افزایش سرمایه های صندوق به صورت ریالی تامین شده و با کاهش ارزش پول ملی، معادل ارزی سرمایه به کمتر از یک سوم کاهش یافته، در حالی که تعهدات صندوق همچنان به صورت ارزی مانده است. از سوی دیگر، حداکثر ظرفیت ریسک پذیری موسسات بیمه اعتبار صادراتی بر  اساس استانداردهای بین المللی حداکثر پنج تا هفت برابر سرمایه است که در مورد صندوق ضمانت صادرات ایران، با توجه به حجم تعهدات جاری آن که بالغ بر دو میلیارد دلار است، این نسبت از 20 برابر سرمایه هم فراتر رفته است. علاوه بر این موارد، سرمایه صندوق های ضمانت صادرات کشورهای رقیب صادراتی ایران در منطقه، نظیر عربستان و ترکیه به ترتیب چهار و دو میلیارد دلار است که به ترتیب 40 و 20 برابر سرمایه صد میلیون دلاری صندوق ضمانت صادرات ایران  است.بهرامی در ادامه به نقش آفرینی بین المللی صندوق ضمانت صادرات ایران در راستای دیپلماسی اقتصادی کاهش اثرات تحریم پرداخت و گفت از جمله دستاوردهای مهم صندوق در عرصه بین المللی، کسب کرسی هیئت مدیره اتحادیه امان برای سال 2020-2021 با اجماع کشورهای اسلامی بوده است که در شرایط تحریم عواید فراوانی برای کشور خواهد داشت. این جایگاه در نتیجه کسب رتبه اول صندوق در شاخص رشد عملکرد در سال 2018 در بین کشورهای عضو اتحادیه امان به دست آمده است. علاوه بر این صندوق از طریق مذاکرات با موسسات همتا برای طراحی ابزارهای جانشین محصولات بانکی، مذاکره برای کاهش ریسک ایران با ECAهای عضو OECD و مذاکره با دولت و بانک مرکزی کشورهای عراق و افغانستان از طریق وزارت امور خارجه و بانک مرکزی برای صدور مجوز برای پذیرش ضمانت نامه های صندوق در مناقصات این کشورها گام های مهمی در این زمینه برداشته است.یکی دیگر از اقدامات مهم صندوق در عرصه بین المللی، راه اندازی دفتر صندوق ضمانت صادرات ایران در عراق به منظور حل مشکل اعتبارسنجی شرکت ها و فعالان اقتصادی در عراق است تا امکان حمایت هرچه بیشتر از  صادرکنندگان ایرانی در بازار عراق فراهم آید. وی در انتها بیان کرد بر اساس برنامه ریزی های صورت گرفته، مجموع پوشش های صادراتی صندوق تا پایان سال 98، به 2.5 میلیارد دلار خواهد رسید. بر اساس آمار موجود نیز عملکرد صندوق در شش ماهه نخست سال جاری با رشد 70درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل، به 1.2 میلیارد دلار رسیده است که کاملا مطابق با برنامه ریزی های صورت گرفته است. بر اساس ماده 6 اساسنامه، ماموریت های صندوق ضمانت صادرات ایران در این موارد کلی تعریف شده است. نخست ضمانت مطالبات صادرکنندگان کالا یا خدمات از خریداران خارج از کشور که به دلایل ریسک های سیاسی و تجاری در سررسید مقرر وصول نشود (مشروط بر اینکه ناشی از عدم ایفای تعهدات صادرکننده نباشد) و سایر عوامل خارج از حیطه اختیار صادرکننده و خریدار که به تشخیص هیئت مدیره صندوق موجب عدم وصول مطالبات شود. ریسک های سیاسی شامل تیره شدن روابط یا قطع روابط سیاسی با کشور خریدار، سیاست های اقتصادی منجر به مسدودشدن مطالبات صادرکنندگان، محدودیت های وارداتی و ارزی در کشور خریدار، سلب مالکیت از خریدار بر اثر ملی شدن یا مصادره اموال و بروز جنگ یا حالت جنگ و ریسک های تجاری شامل استنکاف خریدار از قبول کالای صادر شده یا خدمت انجام شده، عدم توانایی مالی خریدار به دلیل ورشکستگی یا اعسار یا وقف و عدم پرداخت بهای کالا یا خدمت در سررسید مقرر است.دوم، ضمانت تسهیلات تخصیصی به کالاها یا خدمات صادراتی، سوم، سرمایه گذاری مربوط به کالاها و خدمات صادراتی و در نهایت سایر مواردی است که به تشخیص هیئت وزیران در توسعه صادرات لازم یا مفید باشد.بر همین مبنا خدمات صندوق ضمانت صادرات ایران در شش گروه کلی دسته بندی می شود. 

1. ایجاد مزیت صادراتی برای کالاها و خدمات ایرانی: با پوشش بیمه ای صندوق، صادرکننده ایرانی می تواند امکان فروش مدت دار کالا و خدمات خود را برای خریدار خارجی فراهم کند. صندوق صادرکننده را در مقابل ریسک قصور و عدم بازپرداخت طرف خارجی ناشی از ریسک های سیاسی و تجاری محافظت می کند.

2. بیمه مطالبات مدت دار صادرکنندگان و تبدیل آن به نقدینگی: با کمک صندوق، صادرکننده ایرانی مطالبات مدت دار خود از خریداران خارجی را بیمه کرده و با تنزیل از طریق سیستم بانکی به نقدینگی تبدیل می کند. 

3. تسهیل دسترسی صادرکنندگان به تامین مالی ارزان قیمت صادراتی: با ضمانت نامه های اعتباری صندوق، سیستم بانکی با دو درصد تخفیف در نرخ سود، صادرکننده را تامین مالی می کند.

4. سرمایه گذاری صادراتی در خارج از کشور: پوشش ریسک های سیاسی این گونه سرمایه گذاری ها که دارای منافع صادراتی باشد، توسط صندوق بیمه می شود.

5. صدور ضمانت نامه های لازم برای مناقصات خارج: در شرایط تحریم، صندوق به عنوان جایگزین سیستم بانکی، ضمانت نامه های لازم برای ورود پیمانکاران ایرانی به مناقصات خارجی را صادر می کند.

6. شناخت بازارها و مشتریان خارجی: ارزیابی ریسک و اعتبارسنجی خریداران خارجی کالا و خدمات ایرانی (شامل دولت ها ، بخش عمومی، سیستم بانکی یا بخش خصوصی خارجی) تخصص صندوق است. دسترسی به بانک های اطلاعاتی اعتباری 300 میلیون شرکت خارجی در سراسر دنیا، ظرفیت منحصربه فرد صندوق برای ارائه خدمات مشاوره ای برای یافتن طرف های تجاری معتبر است.در حال حاضر صندوق سعی می کند با ارائه پوشش بیشتر در مقاصد پرریسک صادراتی، حمایت موثرتری از صادرکنندگان ایرانی در بازارهای جهانی داشته باشد. کاهش نرخ کارمزد دریافتی از صادرکنندگان به مقاصد صادراتی افغانستان و عراق با همین هدف به تصویب هیئت وزیران رسیده و در صندوق اجرا می شود.  صندوق سعی کرده است با افزایش دامنه بانک های استفاده کننده از خدمات صندوق نیز، حامی تعداد بیشتری از صادرکنندگان کشور باشد.

صادرات جهانی

مجموع حجم صادرات جهانی کالا و خدمات، پس از طی کردن یک دوره نزولی در سال های 2014 تا 2016، در سال های اخیر روند صعودی خود را از سر گرفته و جمع صادرات کالا و خدمات در سال 2018 با 9.2 درصد رشد به 25 تریلیون دلار رسیده است. پیش بینی های صاحب نظران اقتصادی حاکی از ادامه این روند در سال های آتی است.

صادرات ایران

صادرات ایران در سال های گذشته به شدت تحت تاثیر تحریم های غرب علیه ایران بوده و بر اساس آمار گمرک، در سال 97 میزان صادرات کالاهای غیرنفتی کشور بدون احتساب میعانات گازی با کاهش شش درصدی به میزان 39.3 میلیارد دلار رسیده است.

پوشش جهانی صندوق های ضمانت صادرات

نقش صندوق های ضمانت صادرات در دنیا پوشش ریسک عدم بازپرداخت مطالبات صادرکنندگان است که در سال 2018 مجموع پوشش های ارائه شده توسط صندوق های ضمانت صادرات با شش درصد رشد به 2.5 تریلیون دلار رسیده که نشان می دهد میانگین پوشش ،

 10 درصد از میزان کل صادرات است. 

پوشش صندوق ضمانت صادرات ایران

ضریب پوشش صندوق ضمانت صادرات ایران در سال 97، 6 درصد بوده که در مقایسه با کشورهای در حال توسعه مناسب است اما پایین تر از میانگین جهانی است. صندوق ضمانت صادرات ایران در سال 97 به حداکثر ظرفیت ریسک پذیری خود رسیده و کفایت سرمایه لازم برای توسعه عملکرد را ندارد. در شرایط حال حاضر کشور که تحریم های غرب علیه ایران موجب افزایش ریسک های تجاری و سیاسی برای صادرکنندگان شده است، نقش صندوق اهمیت دوچندان می یابد. بنابراین اولویت اصلی برای هر گونه برنامه ریزی آتی و ورود به حوزه های جدید، منوط به تزریق سرمایه ارزی به صندوق است.