آرشیو سه‌شنبه ۹ مهر ۱۳۹۸، شماره ۳۵۳۸
جهان
۷

العدیده؛ پایگاه سیار آمریکا در خاورمیانه

تاکتیک واشنگتن برای فرار از بحران

ساختمانی در کشور کوچک قطر به مدت 13 سال مرکز فرماندهی تمام عملیات های هوایی ایالات متحده و متحدانش در خاورمیانه بود؛ تمام جنگنده ها، بمب افکن ها، پهپادها و دیگر تجهیزات هوایی آمریکا که در منطقه ای به گستره شمال شرق آفریقا تا خاورمیانه و جنوب آسیا تحت فرمان این مرکز در قطر بودند.

روز شنبه و زمانی که 300 هواپیمای آمریکایی بر فراز سوریه، افغانستان و خلیج فارس مشغول انجام عملیات های خود بودند، ساختمان مرکز عملیات هوایی و فضایی آمریکا در پایگاه هوایی العدیده قطر تخلیه شد. هم زمان با تخلیه این مرکز، عملیات هوایی ایالات متحده و متحدانش در خاورمیانه از فاصله ای 11 هزار کیلومتری  و از پایگاه هوایی «شاو» در کارولینای جنوبی کنترل و فرماندهی می شد. این جابه جایی فقط 24 ساعت به طول انجامید و یکشنبه دوباره پایگاه العدیده کنترل این عملیات ها را بر عهده گرفت. این تغییر تاکتیکی اقدامی بی نظیر محسوب می شود و از زمان جنگ خلیج فارس در 1991 و ایجاد فرماندهی ایالات متحده در منطقه، سابقه نداشته که مرکز کنترل عملیات هوایی به خارج از منطقه منتقل شود. این اقدام به لطف تکنولوژی جدید در زمانی انجام شد که تنش ها میان ایالات متحده و ایران افزایش یافته و ایران تنها چندصد کیلومتر با پایگاه هوایی العدیده فاصله دارد.

ژنرال «چنس سلتزمن»، یکی از فرماندهان این مرکز می گوید: «کنترل و فرماندهی عملیات هوایی در خاورمیانه به اندازه ای حساس و حیاتی است که حتی یک اشتباه و نقصان را نمی توان پذیرفت، به همین دلیل در مواقع اضطراری و بحرانی باید توانایی انتقال این مرکز وجود داشته باشد. ما از مدت ها قبل برای انجام چنین نقل و انتقالی برنامه ریزی کرده بودیم؛ اما افزایش تهدیدها از سوی ایران باعث شد این اقدام را زودتر از زمان مقرر انجام دهیم. ایران یک پهپاد آمریکایی را در ماه ژوئن سرنگون کرد و در روزهای گذشته هم این ادعا مطرح شده که حمله به تاسیسات نفتی کلیدی عربستان با حمایت ایران و تسلیحات تامین شده این کشور برای شبه نظامیان مورد حمایتش انجام شده است».

فردریک کولمن، فرمانده ارشد مرکز فرماندهی در پایگاه العدیده هم می گوید: «در ماه های اخیر به نظر می رسید با کم رنگ شدن تهدید داعش و تمرکز بر مذاکره و برقراری صلح در افغانستان، در حال ورود به دوره ای از آرامش و ثبات نسبی در خاورمیانه باشیم؛ اما دراین باره باید ایران را مستثنا کرد».

تحلیلگران نظامی معتقدند در صورت بروز درگیری نظامی میان ایالات متحده و ایران، این احتمال قوی وجود دارد که مرکز فرماندهی مشترک هوایی و فضایی در پایگاه العدیده از سوی ایران هدف قرار گیرد. نقطه ضعف سیستم دفاعی این پایگاه به تازگی نمایان شده است. پایگاه العدیده هم مانند دیگر پایگاه های نظامی ایالات متحده در منطقه از سیستم دفاعی پاتریوت و یک سیستم دفاع موشکی دیگر بهره می برد. این سیستم برای حفاظت در برابر هواپیماهای جنگی و موشک های بالستیک ساخته شده که در ارتفاع بالا پرواز می کنند و موشک های کروز و پهپادها که معمولا در ارتفاع کم پرواز می کنند، قادر به عبور از این سیستم دفاعی هستند. در حمله اخیر به تاسیسات نفتی عربستان که با موشک های کروز و پهپاد انجام گرفت، نقطه ضعف این سیستم دفاعی نمایان تر شد.

سلتزمن می گوید تکیه کامل بر سیستم دفاع موشکی امری عاقلانه نیست، چراکه این گونه سیستم ها به طور کامل قادر به دفع تمام حملات نیستند و به همین دلیل قابل انتقال بودن مرکز فرماندهی می تواند گزینه عاقلانه تری باشد.

مقام های آمریکایی می گویند درحال حاضر قصد دارند یک بار در ماه مرکز فرماندهی عملیات هوایی خود در خاورمیانه را منتقل کنند و همچنان پایگاه العدید مرکز اصلی این فرماندهی خواهد بود. یکی از برنامه های فرماندهان نظامی آمریکا در آینده نزدیک این است حداقل هشت ساعت از یک بازه زمانی 24ساعته، فرماندهی را به پایگاهی غیر از العدیده منتقل کنند. به همین دلیل این پایگاه هوایی در قطر هنوز هم مهم ترین پایگاه هوایی ایالات متحده و متحدانش در خاورمیانه محسوب می شود و برنامه ای برای تعطیلی دائم این پایگاه وجود ندارد. یکی دیگر از انگیزه های آمریکا برای  قابل انتقال بودن این مرکز فرماندهی، جلوگیری از امکان ردیابی فعالیت های پایگاه و هواپیماهای تحت فرماندهی آن از سوی ایران است. با وجود اینکه نمی توان تمام اقدامات این مرکز را از راه دور انجام داد، هدف گذاری پنتاگون این است که در آینده حدود 800 عملیات این مرکز را از پایگاه العدید خارج کند و از داخل خاک آمریکا انجام دهد.

برنامه پنتاگون باعث نگرانی متحدان عرب ایالات متحده می شود که سرمایه گذاری های گسترده ای برای استفاده از تجهیزات نظامی آمریکا انجام داده اند. در این میان قطر در سال های اخیر حدود 1.8 میلیارد دلار برای تجهیز و نوسازی پایگاه العدیده و تبدیل آن به بزرگ ترین پایگاه نظامی آمریکا در منطقه صرف کرده تا العدیده علاوه بر فرماندهی عملیات هوایی منطقه، قابلیت اسکان حدود 10 هزار نظامی آمریکایی را هم داشته باشد.

با وجود مخالفت هایی که به زودی از سوی متحدان منطقه ای واشنگتن مطرح خواهد شد، تکنولوژی جدید و تهدیدهای فزاینده دو عامل برگشت ناپذیر هستند که این تصمیم را برای ایالات متحده و متحدانش توجیه پذیر می کنند.