آرشیو چهار‌شنبه ۱۷ مهر ۱۳۹۸، شماره ۵۴۹۹
رسانه: شبکه
۷

بچه درسخوان ها در رادیو

زینب علیپور طهرانی

با وجود گستردگی رسانه های دیداری و شنیداری، هنوز هم می توان گفت رادیو یکی از پرطرفدارترین رسانه های شنیداری است. از طرفی یک رسانه نوستالژیک هم هست که برای عده ای از شنوندگانش یادآور روزها و شب های بسیار شنیدنی و خاطره انگیز است. همچنین در برخی مواقع تاثیرگذار هم می تواند باشد. از این رو شبکه های مختلف رادیو به صورت 24 ساعته مدام در حال تولید و پخش برنامه های شنیدنی مطابق با سلیقه و خواست مخاطبان خود هستند. از جمله رادیو تهران که چند ماهی است برنامه علمی با عنوان «علم بهتر است» را به تهیه کنندگی آرزو مددی روی آنتن دارد. برنامه ای علمی که پنجشنبه شب ها ساعت 21 می توانید از رادیو تهران شنونده آن باشید. از این رو جام جم گزارشی از روند تولید این برنامه داشته که در ادامه می خوانید:

دور دنیا در 60 دقیقه!

استودیو 21 ساختمان شهدا محل ضبط این برنامه است. آرزو مددی، تهیه کننده در حال مهیا کردن شرایط برای ضبط قسمتی دیگر از این برنامه است. کاظم کوکرم یکی از کارشناسان برنامه که همکار خودما در روزنامه جام جم هست نیز چند دقیقه ای است که رسیده و منتظر است. سیاوش صفاریان پور هم از راه می رسد. شباهت او با برادرش فواد به قدری زیاد است که در یک لحظه می توان این دو را با هم اشتباه گرفت.

مهدی صارمی فر، محمدجواد ترابی و احسان مهرجو هم به گروه ملحق شده و همه چیز برای ضبط برنامه مهیا می شود. صدابردار چند بار صدا و میکروفن گوینده ها را بررسی می کند. موضوع این برنامه «بویایی» است. یکی از نکات مهم و جالب این برنامه بیان علم به زبان ساده اما کاربردی است. به گونه ای که هم مخاطب خاص و علاقه مند به علم را با خود همراه می کند و هم مخاطب عام را. از همین رو بویایی و شنوایی نیز موضوعات هفته های گذشته برنامه بوده که مورد توجه مخاطبان هم قرار گرفته است. در این برنامه هم کارشناسان با روشن شدن چراغ قرمز استودیو راجع به بویایی موجودات مختلف صحبت و نکات جالب و شنیدنی را مطرح می کنند. البته مجری برنامه سیاوش صفاریان پور است که با نحوه و نوع اجرایی که دارد، فضای برنامه را از حالت خشک و علمی و تخصصی به یک دورهمی علمی رادیویی تبدیل کرده است. برنامه با آیتم خبرخوانی آغاز می شود و هر کدام از کارشناسان درباره اخبار علمی مربوط به حوزه خود صحبت و با یکدیگر تبادل نظر و تحلیل می کنند. بنابراین تیم تولید برنامه، اخبار مهم علمی جهان را در 60 دقیقه به شنوندگان منتقل می کنند. شاید بتوان گفت لزوم حضور کارشناسان خانم در این برنامه به شدت احساس می شود. گرچه این برنامه کارشناس خانم هم دارد، اما با وجود پنج کارشناس آقا، فضای برنامه با وجود یک خانم تلطیف نمی شود.

مجری برنامه یک مروج علم است

آرزو مددی یکی از تهیه کنندگان جوان رادیوست که در همین مدت کوتاه توانسته برنامه خوب و پرمخاطبی را تولید کند. وی درباره این برنامه و سایر برنامه هایی که تا به امروز تهیه کرده به جام جم گفت: من از ابتدا مستند رادیویی برای رادیو کار می کردم و بعد به سراغ برنامه های اقتصادی، علمی و کارآفرینی آمدم؛ تا این که برنامه «علم بهتر است» را تولید کردیم و حدود سه ماه این برنامه روی آنتن است. هر پنجشنبه برنامه ساعت 21 روی آنتن رادیو تهران است. البته ما طرح برنامه را تا سال بعد ارائه داده ایم و از این رو امیدواریم که بتوانیم تا سال آینده برنامه را ادامه بدهیم.

وی در پاسخ به این سوال که برای جذاب تر شدن یک برنامه علمی چه چیزهایی را در برنامه سازی مدنظر داشته هم بیان کرد: سعی کردیم برنامه را کاربردی تر کنیم تا به جذابیت آن افزوده شود؛ یعنی به سراغ موضوعاتی برویم که در عین سادگی، کاربردی هم باشد. نام برنامه را هم بر همین اساس انتخاب کردیم؛ چون علم بهتر از ثروت است. تا علم نباشد، ثروت به دست نمی آید. ضمن این که باید برای نگه داشتن ثروت، علم آن را هم داشته باشی. اما منظور ما از علم، کتاب های درسی ما نیست؛ دانشی است که باید درباره موضوع مربوطه داشته باشی. ما در برنامه بخش فناوری داریم. به این خاطر که همه ما از فناوری روز استفاده می کنیم. همه زندگی ما در یک سری کتاب های درسی نیست که یاد بگیریم. در این برنامه یاد می گیریم از نرم افزارهایی در گوشی تلفن های همراهمان استفاده کنیم که بسیار کاربردی است.

وی درباره نحوه اجرای کارشناسان برنامه نیز توضیح داد: هر کدام از کارشناسان برنامه در حوزه کاری خود به صورت تخصصی کار می کنند و اغلب سردبیر نشریات علمی و مهمی هستند. ضمن این که سعی می کنند از اصطلاحات فارسی بیشتر استفاده کنند. نکته مهم تر این که هر کارشناس، سردبیر بخش خودش است و صرفا اخبار علمی مربوط به حوزه خود را نمی خواند.

این تهیه کننده همچنین درباره انتخاب سیاوش صفاریان پور به عنوان مجری برنامه هم عنوان کرد: قطعا آقای صفاریان یک مروج علم است و ما برای اجرای این برنامه باید به دنبال مروج های علم می گشتیم. آقای صفاریان پور به خاطر نگاه و تجربه ای که در این زمینه دارند و تدریس هم می کنند، انتخاب درستی برای اجرای این برنامه بود.

مددی در پایان نیز درباره بازخورد مخاطبان برنامه گفت: اصلا باور نمی کردیم در مدت سه ماه که برنامه روی آنتن است، بازخوردهای خوبی بگیریم. در فضای مجازی هم بازتاب خوبی داشت. ضمن این که شنونده ها به ما موضوع پیشنهاد می دهند و سوالات بسیاری درباره برنامه دارند و همین باعث دلگرمی می شود. از طرفی صداوسیما کتابچه ای دارد که در هر فصل برنامه های برگزیده را معرفی می کند. من خیلی خوشحال شدم زحمتی که ما یک هفته برای یک ساعت برنامه در هفته می کشیم بازخورد خوبی داشته و توانسته ایم بین برنامه های علمی اول باشیم. من فکر می کنم همه این اتفاقات به خاطر تیم قوی و خوبی است که این برنامه دارد.

وکیل مدافع آبزیان در برنامه هستم!

کاظم کوکرم، یکی از کارشناسان برنامه است که پای ثابت رویدادهای زیست کره است. وی درباره این که سعی می کند چه خبرهایی را انتخاب کند، توضیح داد: من بیشتر به خبرهای حوزه زیست کره شامل محیط زیست، زیست شناسی و آنچه در دنیای موجودات زنده اتفاق می افتند، می پردازم. البته با توجه به تحصیلات دانشگاهی ام که در حوزه مهندسی شیلات بوده، ناخودآگاه کشش بیشتری به دنیای زیر آب دارم و به قول دوستانم وکیل مدافع آبزیان در استودیوی برنامه هستم! خبرهای ما به لحاظ ارزش خبری عمدتا واجد ارزش «شگفتی» هستند؛ هر اتفاق تازه یا دانستنی ای که می تواند تحسین، تعجب یا شگفت زده شدن مخاطب از دانستن آن را به همراه داشته باشد، موضوعی است که ما به آن می پردازیم و همراه با همکاران کارشناسم از ابعاد گوناگون به بررسی و تحلیل ماجرا می پردازیم. گمان می کنم این برای شنونده جالب باشد که احساس می کند یک رخداد به ظاهر کوچک در دنیای علم چگونه می تواند پیامدهای وسیع و پیچیده ای داشته باشد. این که کارشناسان یک برنامه رادیویی - که از امکان ارائه تصویر نیز برخوردار نیستند - از دید تخصص های گوناگون بتوانند در فرصت محدود یک برنامه به زبان ساده این مطلب را پوشش دهند و کالبدشکافی کنند، فرآیند جالبی است. مثلا این هفته به خبر کشف موجودات زنده میکروسکوپی در عمق 2400 متری زمین اشاره کردیم و در نهایت به اینجا رسیدیم که مطالعات در چنین حوزه ای چطور می تواند در عالم اخترزیست شناسان برای کشف حیات فرازمینی تاثیر داشته باشد.

وی همچنین درباره ویژگی های برنامه و این که جای چه بحثی خالی است هم عنوان کرد: ویژگی مهم این برنامه این است که مهم نیست شنونده اش چقدر باسواد باشد؛ می تواند تحصیلات ابتدایی داشته باشد یا استاد دانشگاه باشد. همه ما ایرانیان به لحاظ فرهنگی گپ زدن، شوخی ها و طنازی های کلامی و دورهمی را دوست داریم. کارشناسان این برنامه گویی در یک مهمانی پنجشنبه شب دور هم نشسته اند، با هم خوش و بش می کنند، سر به سر هم می گذارند و از دانستنی های جذاب علمی روز حرف می زنند. تلاش ما این است که برنامه به جای این که فضای خشک کلاسی داشته باشد، بیشتر شبیه مهمانی باشد و از دل این گفت وگوها نکات جالبی در ذهن شنونده حک شود؛ دانستنی هایی که ممکن است نگاه او را به دنیای پیرامون به کلی متحول کند و بتواند با چگونگی داشتن نگاه انتقادی به رویدادهای پیرامون و ارائه تحلیل علمی برای اتفاقات روزمره و چه بسا بسیار معمولی دست یابد.

اما فعلا فکر می کنم جای مخاطب در این برنامه خالی است؛ فعلا آن قدر بخش های برنامه متنوع است که عملا فرصتی برای خواندن پیامک های شنوندگان نداریم. شاید اگر نقش شنوندگان و رجوع به پیامک ها و تماس های تلفنی آنها بیشتر شود، از ذائقه مخاطب و این که احتمالا دوست دارد به چه موضوعاتی در برنامه بیشتر پرداخته تر شود آگاه تر خواهیم شد. به خصوص اگر برنامه به صورت زنده اجرا شود پرداختن به پیامک های شنوندگان بیشتر مقدور می شود.

با پوشش سرگرمی وارد بحث آموزش می شویم

می توان گفت هر جا که پای برنامه های علمی صداوسیما در میان است، نام برادران صفاریان پور با آن برنامه گره خورده است. سیاوش صفاریان پور مجری این برنامه در گفت وگو با جام جم درخصوص اجرای این برنامه و دلیل حضورش در برنامه های علمی بیان کرد: افتخار من است که در این برنامه حضور دارم. ضمن این که حضور من در برنامه های علمی به دلیل علاقه ای است که من به ترویج علم دارم. البته برنامه های دیگری هم در تلویزیون دارم که موضوعات اجتماعی دارند.

وی در ادامه درباره نحوه اجرای خود و جذابیتی که برای تلطیف فضا می تواند ایجاد کند هم توضیح داد: می توانم بگویم این برنامه بیشتر شبیه دورهمی علمی بین چند نفر است که به علم علاقه مند هستند و با یکدیگر تبادل اطلاعات و تبادل نظر می کنند. در این برنامه شاید بهترین راه حل برای انتقال مفاهیم علمی همین بود که آنها را به مفاهیم ساده ای تبدیل کنیم که در عین رادیویی بودن فضای صمیمانه ای را هم ایجاد کنیم تا بتوانیم نکات علمی کاربردی را به شنونده منتقل کرده و بنابراین طبق نظری که تهیه کننده برنامه هم دارد تصمیم گرفتیم فضایی خودمانی در برنامه ایجاد کنیم. ضمن این که رادیو و تلویزیون در وهله اول ابزار سرگرمی هستند و بعد ابزار آموزشی. بنابراین وقتی با پوشش سرگرمی وارد بحث آموزشی می شویم، فضای برنامه دلپذیرتر می شود. صفاریان پور همچنین درباره تاثیرات مثبت برنامه در به روز شدن اطلاعات خودش در کنار انتقال دانش به شنونده ها هم توضیح داد: همیشه در همه برنامه های علمی برای من تبادل اطلاعات علمی جذاب بوده؛ البته من در این برنامه بیشتر پرسشگر هستم تا ارائه دهنده اطلاعات به شنونده ها و به نوعی خودم را به جای مخاطب می گذارم و سوال می پرسم.