آرشیو پنج‌شنبه ۱۸ مهر ۱۳۹۸، شماره ۴۷۲۶
بورس
۹
یادداشت

معرفی 20 ریسک کلیدی در حسابرسی داخلی

(9)
محمد غواصی کناری شاهرخ شهرابی

 در هشت قسمت پیشین، 13 ریسک از مجموع 20 ریسک مطرح شده در مدل «رادار ریسک» مورد بررسی قرار گرفت. در قسمت نهم، دو حوزه بااهمیت دیگر یعنی «سیستم های مدیریت هم راستایی با قانون و مقررات، حسابرسی فرهنگ و اصول اخلاقی سازمان» و «کارآیی و اثربخشی فرآیندهای عملیاتی» مورد بحث قرار گرفته است.

ریسک شماره 14: سیستم های مدیریت اطمینان از هم راستایی با قانون و مقررات، حسابرسی فرهنگ و اصول اخلاقی سازمان

محرک ها: برخی از محرک های کلیدی موجد تمرکز فزاینده بر مدیریت ریسک ها و رعایت اصول اخلاقی در سازمان عبارتند از: الف) اثربخشی ناچیز و محدود فعالیت های جاری پیرامون مبارزه با رشوه خواری و فساد، ب) وجود قوانین و مقررات جدید و ریسک های عدم انطباق با آنها مانند ورود سازمان به بازارهای جدید، تعامل با اشخاص ثالث یا تحصیل های تجاری، ج) افزایش انتظارات در خصوص فرهنگ سازمانی یا شیوع بیشتر حوادث مرتبط با سوءرفتار و بداخلاقی کارکنان به دلیل فرهنگ ضعیف شرکت ها، د) تسهیل امکان و افزایش سرعت انتشار رویدادهای نامطلوب/ حوادث و نظرات مردم با توجه به گسترش رسانه های اجتماعی (مانند تقلب)، ه) فشار فزاینده ذی نفعان بر اثربخشی اقدامات هیات مدیره که منجر به افزایش نیاز به سطوح بالاتری از حرفه ای گری اعضا از منظر توانایی ها، تجربه و استقلال شده است، و) انتشار استاندارد ایزو 37001 به عنوان اولین استاندارد بین المللی درخصوص مدیریت نظارت بر اعمال مرتبط با رشوه خواری (دریافت و پرداخت)، در راستای کمک به سازمان ها برای پیشگیری، کشف و واکنش مناسب در برابر رشوه خواری.

نقش حسابرسی داخلی: در راستای مدیریت اثربخش ریسک های مرتبط با حوزه مذکور، حسابرسان داخلی باید بتوانند نقش ها و وظایف زیر را به خوبی ایفا کنند: الف) بررسی در خصوص شناسایی فاصله میان وضع مطلوب با وضع موجود پیرامون فرآیندهای مبارزه با فساد و رشوه خواری، در مقایسه با بهترین رویه های عملی موجود یا رهنمودهای منتشر شده در استاندارد ایزو 37001، ب) بررسی شاخص های جاری ارزیابی عملکرد و تعیین این موضوع که آیا شاخص های مذکور؛ برای رفتار و فرهنگ سازمانی مطلوب و مورد انتظار، انگیزه ها و پاداش های لازم را فراهم کرده است یا خیر، ج) تسهیل سازوکار خودارزیابی هیات مدیره برای تعیین تناسب ترکیب مهارت ها، تجارب، استقلال، راهبرد و هدف گذاری، د) شناسایی ریسک رشوه خواری و فساد با تجزیه وتحلیل داده ها و انجام حسابرسی توسط شخص ثالث، و ه) بررسی سیستم های مدیریت اطمینان از هم راستایی با قانون و مقررات با کمک استاندارد ایزو 19600 به عنوان چارچوب بهترین رویه های عملی.

الزامات حسابرسی داخلی: برای دستیابی به اهداف موردنظر در مدیریت ریسک های این حوزه، حسابرسان داخلی باید بر این موارد تاکید کنند: الف) کسب درک عمیق از ساختار راهبری شرکت و چارچوب اصول اخلاقی آن، ب) کسب مهارت در ارزیابی راهبردهایی که از مسوولیت مدیران در قبال رعایت رفتارهای اخلاقی پشتیبانی می کنند، ج) کسب تخصص در اجرای بررسی و ارزیابی فساد و رشوه خواری برون مرزی، د) توانایی انجام تجزیه وتحلیل داده و استفاده از حسابرسی شخص ثالث به منظور فراهم آوردن اطمینان و شناسایی حوزه های نیازمند بهبود مستمر، ه) ارزیابی مدیریت ریسک تقلب مبتنی بر فرآیندهای کسب وکار.

ریسک شماره 15: کارآیی و اثربخشی فرآیندهای عملیاتی

محرک ها: کارآیی و اثربخشی فرآیندهای عملیاتی اغلب به مثابه کلید اصلی موفقیت در جاری سازی راهبرد سازمانی درنظر گرفته می شود. در هر صورت، همان طور که سازمان در واکنش به فشارهای محیط داخلی و خارجی، توسعه و فرگشت می یابد، فرآیندهای آن نیز دستخوش تغییر می شوند. نبود برنامه پیش فعالانه برای بررسی فرآیندهای عملیاتی کلیدی، می تواند منجر به افزایش ناکارآمدی آنها در طول زمان شود. برخی از عوامل متداول درونی و بیرونی تاثیرگذار بر فرآیندهای سازمان عبارتند از: الف) تغییر در ضوابط، قوانین و مقررات (موضوع ریسک های شماره 3، 9، 12 و 20)، ب) ادغام و تحصیل (ریسک شماره 16)، ج) توسعه جغرافیایی، د) تغییر سازوکارها یا چارچوب های راهبری سازمان (ریسک شماره 17)، ه) افزایش جابه جایی کارکنان (ریسک شماره 11)، و) برون سپاری فرآیندهای کلیدی کسب وکار (ریسک شماره 19)، ز) تحول در حوزه دیجیتال (انقلاب چهارم صنعتی) و افزایش خودکارسازی فرآیندهای دستی (ریسک شماره 1) و ح) افزایش وابستگی متقابل واحدهای تجاری (ریسک شماره 10).

نقش حسابرسی داخلی: حسابرسان داخلی در راستای پوشش ریسک های مرتبط با این حوزه، باید موارد و اقدامات زیر را در نظر گیرند: الف) بررسی جزئیات فرآیندها شامل شناسایی ریسک های کلیدی و کنترل ها، مشکلات احتمالی و فرصت های بهبود، ب) تجزیه وتحلیل و مستندسازی فرآیندهای مرتبط با محیط کنترلی به منظور ارزیابی کارآیی و اثربخشی چارچوب کنترلی در ارتباط با ریسک های کلیدی سازمان، ج) ارائه پیشنهادها به مدیریت سازمان براساس انجام ارزیابی های مستقل و با لحاظ اولویت بندی فرصت های قابل بهبود، منافع مورد انتظار و هزینه پیاده سازی آن، د) برگزاری دوره های آموزشی عملی برای کارکنان و بحث درخصوص ریسک ها، کنترل ها و بهترین رویه های عملی سازمان در جهت پشتیبانی از به کارگیری رویه ها و خط مشی های سازمان، ه) بررسی ساختارهای راهبری شرکتی شامل پایش دوره ای و گزارش گری درون سازمانی برای ارزیابی کفایت نظارت های موجود بر سازمان.

الزامات حسابرسی داخلی: در این حوزه، حسابرسان داخلی می توانند با رعایت الزامات زیر، مدیریت را در اداره بهتر کسب وکار و فرآیند مدیریت ریسک یاری دهند: الف) کسب درک عمیق از ساختار عملیاتی سازمان، فرآیندها، فرهنگ سازمانی و محیط بیرونی، ب) کسب دانش عمیق در خصوص قوانین، مقررات و الزامات خاص صنعت، ج) کسب تخصص در حسابرسی مبتنی بر زنجیره ارزش فرآیندها و رویه های سازمانی، د) کسب تجربه در به کارگیری روش هایی مانند شش سیگما و ناب در سازمان های بزرگ و پیچیده، ه) کسب تخصص در مدیریت تغییر سازمانی و مدیریت پروژه اثربخش شامل استاندارد ایزو 21500، و) کسب مهارت در طراحی و پیاده سازی پروژه های خودکارسازی مبتنی بر فناوری اطلاعات، ز) کسب تخصص در تجزیه وتحلیل فرآیندهای کسب وکار شامل استفاده موثر از تجزیه وتحلیل داده ها و بهینه کاوی.