آرشیو پنج‌شنبه ۱۸ مهر ۱۳۹۸، شماره ۴۴۸۵
جهان
۴
گزارش دیپلماسی

المانیتور ادعا کرد: شانس بالای طرح فرانسه در مذاکره ایران و امریکا

گروه دیپلماسی: کمتر از یک ماه تا پایان گام سوم برجامی ایران فرصت باقی است. در پایان این ماراتن یا تهران و 1+4 به تفاهم رسیده و ایران گام های آمده را به عقب بازمی گرداند یا بدون حصول تفاهم، تهران گام چهارم را برداشته و بازگشت به عقب را سخت تر از قبل می کند. پس از بازگشت حسن روحانی، رییس جمهور و محمدجواد ظریف، وزیر خارجه کشورمان از نیویورک به نظر می رسد که تلاش ها برای حفظ برجام از سوی اروپایی ها با نوعی وقفه روبرو شده و خبری از مذاکرات دوجانبه ایران و فرانسه یا مذاکرات چندجانبه هیات های کارشناسی ایران و 1+4 به گوش نمی رسد. آخرین وضعیت رایزنی های ایران و فرانسه حاکی از آن بود که تهران توپ را به زمین اروپا انداخته و می گوید به هر طریق ممکن باید فروش نفت و اعاده درآمد حاصل از آن به اضافه عادی سازی روابط بانکی و مالی صورت بگیرد. فرانسه تمام این گام ها را منوط به دریافت معافیت های تحریمی از ایالات متحده امریکا دانسته و دونالد ترامپ هم مخالفت خود را با کاهش تحریم های ایران اعلام کرده و تنها راه برای بررسی کاهش تحریم های ایران را دیدار با همتای ایرانی خود دانسته است. شرطی که ایران می گوید ضمانت اجرایی ندارد. در میانه سکوت خبری درباره مذاکرات میان ایران و اروپا بر سر برجام، لورا روزن، خبرنگار المانیتور در گزارشی اختصاصی خبر از پیشرفت در طرح فرانسه برای نجات برجام داده است. المانیتور در این باره می نویسد: هر چند که روسای جمهور ایران و امریکا در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد نه تماس تلفنی با هم و نه ملاقات حضوری داشتند اما فرانسوی ها می گویند که پیشرفت خوبی در رابطه با چارچوب گفت وگوها صورت گرفته و فعلا قفل کار در نبود اعتماد میان

دوطرف است و اگر اعتماد حداقلی شکل بگیرد شاید ایران و امریکا در حضور سایرین با هم دیدار کنند. یک منبع آگاه فرانسوی در این باره به المانیتور می گوید: اصلی ترین مشکل در عدم شکل گیری گفت وگوهای چندجانبه میان ایران و امریکا، نبود اعتماد است. من فکر می کنم که شرایط برای ادامه ولو آرام گفت وگو و مذاکرات مهیا است.

المانیتور در ادامه می نویسد: امانوئل مکرون آخرین بار در حاشیه مجمع عمومی در جمع خبرنگاران اعلام کرد که طرح وی 4 مورد دارد: 1- حصول اطمینان از اینکه ایران هیچ گاه به سلاح اتمی دست پیدا نمی کند. 2- تشدید تلاش ها برای پایان دادن به جنگ یمن به عنوان یک اولویت در میان دوره برای پایان دادن به تنش های منطقه ای. 3- ایجاد طرح امنیت منطقه ای وسیع تر که این مساله می توانست گفت وگو درباره موشک های بالستیک ایران که تهران می گوید برای دفاع از خود در اختیار دارد و همچنین فروش بی رویه سلاح به کشورهای حاشیه خلیج فارس را شامل شود. 4- برداشته شدن تحریم های اقتصادی ایران.

مکرون در آن زمان ادعا کرد که فعلا توپ در زمین ایران و امریکا است. علی واعظ از تحلیلگران مسائل ایران در این باره به المانیتور می گوید: «هم ایران و هم امریکا به طرح فرانسه به عنوان بستر یا پایه ای برای گفت وگوهای احتمالی در آینده نگاه می کنند. هم تهران و هم واشنگتن به این نتیجه رسیده اند که بسته ای که مکرون در نظر گرفته قابل کار است. آنچه که مهم است این که دو طرف به ضمانت هایی نیاز دارند و البته می دانند که این طرح پایان راه نیست بلکه باید روی مفاد این بسته فکر کرد.»

المانیتور در ادامه می نویسد: «برای ترامپ دیدار با روحانی مهم بود اما ایرانی ها نمی توانستند بدون آنکه ضمانتی دریافت کنند به این دیدار تن بدهند. یک کارشناس مسائل سیاست خارجی فرانسه در این باره می گوید: ایرانی ها باید اول چیزی می گرفتند و بعد تن به دیدار می دادند. چیزی مانند کاهش تحریم ها. به نظر می رسد که ابتکارها نیز باید از همین جا آغاز شود. برای آنکه فضا برای مذاکره باز شود می توان از یک موضوع خاص شروع کرد. باید چند موضوع را به عنوان جرقه کار انتخاب کرد و سپس گفت وگو را کلید زد. هیچ راهکار خلق الساعه و تک بعدی وجود ندارد اما با وجود آنکه هم روحانی و هم ترامپ از دیدار سرباز زدند اما هنوز می توان رو به جلو رفت.»

علی واعظ در این باره به المانیتو می گوید: «تا پیش از نشست بیاریتز که مکرون در جریان آن میزبان رهبران گروه 7 بود، فرانسوی ها روی یک الگوی کوچک تر برای برقراری آتش بس میان ایران و امریکا تفاهم کرده بودند. اما در فاصله نشست بیاریتز که ظریف هم در حاشیه آن با هیات فرانسوی و مقام های آلمان و انگلیس دیدار کرده بود تا نشست نیویورک، ترامپ به فرانسوی ها اعلام می کند که به دنبال یک توافق کوچک با ابزار برقراری آتش بس موقت نیست و به توافقی بزرگ تر فکر می کند. ایده اولیه این بود که ایران و امریکا در قالب یک توافق موقت، هر کدام گام هایی را بردارند؛ ترامپ از حجم تحریم های ایران بکاهد و ایران هم گام های خود در کاهش تعهدات برجامی را به عقب بازگرداند. پس از آنکه فرانسوی ها متوجه تمایل ترامپ برای توافقی وسیع تر شدند دامنه طرح خود را توسعه داده و به جزییات بیشتری اشاره کردند. بر اساس این طرح، امریکا اقدام های پس از ماه مه سال 2018 در قبال ایران را متوقف و تهران هم کاهش تعهدات برجامی را متوقف می کند. این کار می تواند راه را برای دیدار سران 1+5 با هم و توافقی جامع تر باز کند. من فکر می کنم که هم ایرانی ها و هم دولت ترامپ به این نتیجه رسیده اند که فرمول های زیادی وجود ندارد که در مقطع فعلی با توجه به سطح تنش میان تهران و واشنگتن دو طرف بتوانند با استفاده از آنها کار مذاکرات را آغاز کنند. به همین دلیل طرح فرانسه با قوت بیشتری دنبال می شود و مثلا از طرح سایرین بیشتر دوام آورده است.