آرشیو پنج‌شنبه ۱۸ مهر ۱۳۹۸، شماره ۴۴۸۵
صفحه آخر
۱۶
در همین حوالی

روستا برای نوآوری

سیدابوالفضل میرقاسمی

در تقویم رسمی کشور، 15 مهرماهی که گذشت به عنوان «روز روستا و عشایر» نام گذاری شده است تا به این بهانه، توجه بیشتری به این قشر مهم و نقش آفرین معطوف شود و از این تلاشگران سختکوش و بی ادعا، به طرق ممکن، تقدیر و تشکر به عمل آید.

ظاهرا، مهاجرت های گسترده روستاییان و خالی از سکنه شدن بعضی روستاها، توجه اکثر مسوولان دولتی و غیردولتی را به روستاها جلب و هر دستگاهی سعی می کند مداخله ای در روستا کرده و به بهبود وضعیت زندگی روستاییان کمک کند. از طرف دیگر، بعضی اندیشمندان نگران هستند که مبادا مسوولان دولتی و حاکمیتی یا بعضی مداخله گران (از طیف های مختلف موسسات خیریه، سازمان های مردم نهاد، دانشگاه ها، اردوهای جهادی و نظایر آن)، نگاه درست و شایسته ای نسبت به هموطنان روستایی نداشته و بعضا با نگاه های ترحم آمیز و دلسوزانه، حرمت روستا و شان و منزلت روستاییان را آن طورکه باید و شاید، رعایت نکنند.

روستا از رستن و رشد و شکوفایی می آید و تا چند دهه پیش، روستاها دارای نظام تولیدی کارآمد و نسبتا مستقلی بودند و نه تنها به شهرها وابسته نبودند بلکه سهم مهمی در تامین نیازهای غذایی شهرها داشتند.

در گذشته و قبل از ورود و مداخله نهادهای مختلف در روستا، جو روستا مملو بود از صفا، صمیمت، سادگی، صداقت، همدلی، همیاری، وفاق و دوستی ولی کم کم از طرق مختلف (به خصوص از طریق پخش برنامه های صدا و سیما و سایر رسانه ها) فرهنگ شهری به روستاها نفوذ کرد و آن روحیات و ساده زیستی ها دچار تغییر شد. به دلیل بعضی دلسوزی های بی مورد و مداخلات نادرست بعضی نهادهای حمایتی، هویت و منزلت روستاها دچار آسیب شد و بعضی روستاییان بدعادت شده و به کمک های بیرونی و حمایتی وابسته شدند.

هرچند در مداخلات بعضی نهادها، شعار توسعه درون زا و متوازن داده می شود ولی اکثر رویکردها بالا به پایین است و به دانش بومی، پتانسیل ها و استعدادهای اهالی روستا، کمتر توجه می شود. غافل از آنکه روستاها به دو دلیل می توانند منشا نوآوری ها و بروز و ظهور خلاقیت ها و کارآفرینی ها باشند:

دلیل اول آن است که اکثر روستاها (به خصوص روستاهای دورافتاده از شهرها) دارای محیط سالمی (هوای پاک، آب و غذای سالم و طبیعی، مناظر زیبا و روح بخش و...) هستند و آرامش و آسایش در آنجا حکمفرماست و از آنجایی که عقل سالم در بدن سالم است، پس روستا می تواند محیطی برای خلق ایده و ظهور نوآوری ها باشد همان طورکه طبیعت و محیط آرام روستا، الهام بخش بسیاری از دانشمندان و هنرمندان بوده است و خیلی از بزرگان جهت دستیابی به آرامش نسبی و تمرکز بیشتر به محیط روستا پناه برده اند.

دلیل دوم آن است که اخیرا خیلی از روستاها دچار مشکلات اقتصادی - اجتماعی و محیط زیستی شده اند و از آنجایی که مادر اختراع، احتیاج است چه بسا روستاییان باهوش و سختکوش، راه هایی را جهت حل مشکلات خویش یا سازگاری با تغییر شرایط محیطی ابداع کنند که به ذهن خیلی از محققان و دانشمندان ساکن شهرها نرسد. در طول تاریخ، روستاییان شاهد بروز اتفاقات و ناملایمات زیادی (بروز بلایای طبیعی نظیر زلزله، سیل و خشکسالی یا جنگ یا تغییرات سیاسی و امنیتی و...) بوده اند ولی همواره با آن هوش سرشاری که دارند، مناسب ترین استراتژی را جهت تامین معیشت خویش و تطبیق با شرایط جدید اتخاذ کرده اند.

به منظور شناسایی نوآوران روستایی و تقدیر و تشکر از آنها و پرورش و تکمیل ایده های خلاقانه و نوآورانه آنها و بسترسازی جهت سهولت تعمیم آن نوآوری ها و تجربیات موفق و استفاده از ظرفیت آن نوآوران به عنوان عوامل تغییر و دستیابی به شکوفایی و رونق تولید در محیط روستا، کانون تکرا (یک NGO فعال در حوزه توسعه کارآفرینی روستایی) اقدام به برگزاری «جشنواره روستایی شو» در آبان ماه سال جاری کرده است تا در راستای مسوولیت اجتماعی خویش، گام کوچکی در این زمینه برداشته باشد.

انتظار می رود با توجه جدی مسوولان ذی ربط به نوآوران روستایی به خصوص نوآوری های بازارآفرین، بستر شکوفایی و تحقق توسعه درون زا و آبادانی هرچه بیشتر روستاها فراهم شود.