آرشیو چهار‌شنبه ۱۰ مهر ۱۳۹۸، شماره ۳۵۳۹
روزنامه فردا
۱۶
قصه های شهر

هیچم از صفرا و از سودا مپرس

گیتی صفرزاده

دنیای امروز هزار و یک ویژگی خوب و بد دارد. این را همین اولش گفتم که فکر نکنید من از زاده شدن خودم در این عصر شاکی ام و جزء آن دسته آدم هایی هستم که آه نوستالژیک می کشند و می گویند چرا 150 سال پیش به دنیا نیامدم. به گمانم این آدم ها تصورشان از گذشته یک تصویر کارت پستالی زیباست، وگرنه اگر می دانستند که ممکن است گرفتار دوره ای شوند که از گوشت تن مردم قرمه سبزی درست می کردند، چنین حرفی نمی زدند. حالا راست یا دروغ این داستان که می گویند منشا ضرب المثل فلانی کله اش بوی قرمه سبزی می دهد است به کنار، در هر صورت معلوم است که گذشته همچین آش دهن سوزی هم نبوده است. با این پیش مقدمه می خواستم این را بگویم که زمان حال خیلی ویژگی های خوب دارد؛ اما یک ویژگی بد هم دارد و آن اینکه برای هر مشکل و درد و مرضی یک راه چاره در آستین دارد. ممکن است بعضی بگویید این خیلی هم ویژگی بدی نیست، اما از نظر من نکته بدش اینجاست که این راهکارها، فرمول های کلیشه ای هستند که همه آدم ها را در یک قالب و چارچوب دسته بندی می کنند. فرض کنید شما می گویید حال و حوصله ندارید، بلافاصله یک نسخه رفع بی حال و حوصلگی برایتان ارائه می شود یا مثلا می گویید مدتی است چشم چپم می پرد، فی الفور یک راهکار برای جلوگیری از پرش چشم چپ جلوی پایتان می گذارند یا از دستتان درمی رود و یک خط مطلب جایی چاپ می کنید و سر ضرب یکی عقدهای مربوط به کودکی تان از داخلش کشف می کند. یعنی یک طورهایی انگار حق زندگی کردن و تجربه کردن از شما سلب می شود و همه جهان دست به دست هم داده اند که شما را سالم و سلامت و به به چه نیکو به سرمنزل رستگاری برسانند. فارغ از اینکه چنین رستگارشدنی چقدر ارزشمند است، همه زیبایی جهان به همین تنوع و تفاوت آدم ها و همه مزه زندگی به همین بالا و پایین شدن هاست، حتی اگر چند روزی هم پلک چشم چپمان بپرد و خودمان از داخلش چیزی کشف کنیم که تجربه یگانه ما بشود.

چند وقت قبل کانون پرورش فکری به عنوان یکی از مراکز مهم و باسابقه عرصه ادبیات کودک نشستی برای نویسندگانش برگزار کرد برای آشنایی نویسندگان و شاعران حوزه کودک و نوجوان با آموزه های طب سنتی. هدف این نشست شکل گیری کتاب های کودک و نوجوان براساس آموزه های طب ایرانی عنوان شد (این دقیقا همان تیتری است که خبرگزاری کانون برای اعلام این نشست انتخاب کرده است). گرچه داشتن اطلاعات در حوزه های گوناگون برای هر نویسنده ای بسیار خوب و ارزشمند است اما اینکه نشستی با هدف شکل گیری کتاب هایی با موضوع خاص انجام شود، کمی آدم را یاد سازوکار کارخانه های تولید لبنیات و پوشاک می اندازد. حالا البته قضاوت درباره این ماجرا را می سپارم به بزرگان اهل ادب و کودک و به جمله کلیشه ای من کوچک تر از آنی هستم که رهنمودی دراین باره بدهم، بسنده می کنم؛ اما نکته جالب تر این نشست پرداختن به مزاج نویسندگان و اینکه طبع آنها چه تاثیری روی آثارشان گذاشته بود. با این حساب بعد از این مثلا به جای دسته بندی شعر کهن فارسی به انواع خراسانی و عراقی و هندی، می توانیم بگوییم شاعران بلغمی و سودایی و صفراوی. بهترش این است که می توانیم برای مزاج بلغمی خیام نسخه بپیچیم و علت آفرینش غزلیات حافظ را بر پایه طبع سودایی اش تفسیر کنیم و با خوراندن گرمک و کدوخورشتی مولانا را از بی قراری ناشی از طبع صفراوی اش نجات دهیم. آن وقت همه آسوده خاطر، دست در دست گروه مزاجی خودمان، در جهانی یک شکل و بدون آفریده های هنری تند و ترش، به رستگاری برسیم. کودکانمان هم هکذا!