آرشیو شنبه ۲۰ مهر ۱۳۹۸، شماره ۲۲۳۰۵
صفحه اول
۱

درباره اظهارات روحانی علیه نظارت استصوابی

حمله به شورای نگهبان؛ حاشیه می سازد، کارنامه نمی سازد!

سرویس سیاسی- در فرضی خوش بینانه، جناب رئیس جمهور با حمله به شورای نگهبان، در حال خط دادن به اتاق فکر اصلاح طلبان، رادیکالیزه کردن فضای سیاسی کشور و تقویت طرح هایی مانند «انتخابات مشروط» است مگرنه چه کسی است که نداند این قبیل اظهارات از سوی حقوقدانی که همین ساختار را پذیرفته و در همین ساختار رئیس جمهور شده، برای او کارنامه نمی سازد!

رئیس جمهور روز چهارشنبه در جلسه هیئت دولت در بخشی از سخنانش به «ضرورت هوشیاری نسبت به برگزاری انتخابات مجلس شورای اسلامی در ماه های آینده» اشاره کرده و گفته است: «همه آن هایی که مسئول اجرا و نظارت هستند، باید کاری کنند که نشاط سیاسی مردم افزایش پیدا کند.»

حجت الاسلام روحانی با بیان اینکه «پیروزی این جناح و یا آن جناح مهم نبوده، بلکه باید اجازه دهیم، ملت پیروز شود»، تاکید کرده است: «باید بگذاریم همه جناح ها، احساس پیروزی کنند؛ باید به همه فرصت دهیم تا در این اجتماع شرکت کنند.»

رئیس جمهور در این نشست درخصوص انتخابات و شورای نگهبان، حرف های عجیب و البته بی سابقه ای را مطرح کرده و با بیان اینکه «بهترین مجلس در طول تاریخ انقلاب اسلامی مجلس اول بود»، گفته است: «در آن مجلس، نظارت به این شکل وجود نداشت و حتی شورای نگهبان و این همه دفاتر نظارتی وجود نداشت و همه از جناح های مختلف آمدند و ثبت نام کردند؛ حتی منافقین هم در آن انتخابات ثبت نام کردند. همچنین گروه هایی مانند دفتر هماهنگی، نهضت آزادی و جبهه ملی نیز ثبت نام کردند و بهترین انتخابات و بهترین مجلس ثمره آن بود.»

حجت الاسلام روحانی افزوده است: «نباید این قدر سختگیری کرده و فشار بیاوریم و فکر کنیم هرچه این فیلتر را تنگ تر کنیم، نتیجه مثبت تری خواهد داشت.» چراکه «مردم خودشان خوب می فهمند و بهترین ها را انتخاب می کنند.»

واکنش سخنگوی شورای نگهبان؛ این حرف ها یعنی نادیده انگاشتن قانون اساسی

ساعاتی پس از سخنان رئیس جمهور در جلسه هیئت دولت (درخصوص انتخابات) بود که عباسعلی کدخدایی، سخنگوی شورای نگهبان در توییتر خود به آن واکنش نشان داد و نوشت: «مطالب امروز آقای رئیس جمهور که خود سوگند یاد کرده پاسدار قانون اساسی باشد یعنی نادیده انگاشتن قانون اساسی و قوانین انتخابات. از آقای رئیس جمهور انتظار آن بود تا همگان را به اجرای مر قانون و احترام به آن دعوت کند، نه با هیجان سیاسی نهادهای مسئول را به عدم رعایت قانون فراخواند.»

سخنگوی شورای نگهبان نوشت: «ورود افراد دارای سوابق فساد اخلاقی و اقتصادی به مجلس خلاف حق الناس بوده و شورای نگهبان به عنوان ناظر انتخابات در قبال آن مسئول است و وظیفه خود را طبق قانون انجام خواهد داد. مقامات کشور بهتر است بر الگوی رعایت قانون تاکید کنند نه بر طبل فرار از قانون بدمند.»

 اشاره کدخدایی به اصول قانون اساسی و به ویژه اصل 99 آن است که مقرر می دارد: «شورای نگهبان نظارت بر انتخابات مجلس خبرگان رهبری، ریاست جمهوری، مجلس شورای اسلامی و مراجعه به آراء عمومی و همه پرسی را بر عهده دارد.»؛ نظارتی که شورای نگهبان آن را در نظریه ای تفسیری، «استصوابی» و «و شامل تمام مراحل اجرایی انتخابات ازجمله تایید و رد صلاحیت کاندیداها» دانسته است؛ همچنین ماده 3 قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی که اشعار می دارد: «نظارت بر انتخابات مجلس شورای اسلامی به عهده شورای نگهبان می باشد. این نظارت، استصوابی، عام و در تمام مراحل در کلیه امور مربوط به انتخابات جاری است.»

در مجلس اول هم نظارت استصوابی بود

ادبیات حاکم بر سخنان رئیس جمهور به گونه ای است که گویا در مجلس اول نظارت استصوابی نبوده است! در این خصوص لازم به یادآوری است که هرچند نخستین تجربه نظارتی شورای نگهبان بر انتخابات مجلس شورای اسلامی به صورت رسمی و بر اساس قوانین مصوب آن زمان (قانون نظارت شورای نگهبان بر انتخابات مجلس شورای اسلامی مصوب 3/7/1359 شورای انقلاب و قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی مصوب 17/11/1358 شورای انقلاب) در جریان برگزاری «انتخابات میان دوره ای مجلس اول» رقم خورد اما پیش از آن هم شورای نگهبان نه مشخصا با اسم کنونی، بلکه با نظارت هیاتی که امام(ره) تعیین کرده بودند («هیئت مرکزی نظارت») در انتخابات مجلس اول هم حضور داشت.

بررسی قوانین و مقررات تصویب شده در دوران حیات حضرت امام راحل(ره) حاکی از آن است که مجموعه مقررات مربوطه، در تایید نهاد نظارت استصوابی شورای نگهبان بوده است.

به طور مثال می توان به قانون نظارت شورای نگهبان بر انتخابات مجلس شورای اسلامی مصوب 3/7/1359 شورای انقلاب (قبل از تشکیل اولین دوره مجلس شورای اسلامی) اشاره کرد که در ماده خوداشعار می دارد: «هیئت مرکزی نظارت، بر تمامی مراحل انتخابات و جریان های انتخاباتی و اقدام های وزارت کشور که در امر انتخابات موثر است و هیئت های اجرایی و انجمن های نظارت بر انتخابات و تشخیص صلاحیت نامزدهای نمایندگی و آنچه مربوط به صحت انتخابات می شود، نظارت خواهند کرد.»

نکته قابل تامل دیگر آنکه چند روز بعد از تصویب قانون اساسی در تاریخ 12 آذر 1358، که در آن نحوه تاسیس قوای سه گانه ازجمله نحوه انتخابات رئیس جمهور مشخص شده بود، تاریخ انتخابات ریاست جمهوری از سوی وزارت کشور، 5 بهمن 1358 اعلام شد. با تصویب قانون انتخابات در شورای انقلاب در سال 58 و با معرفی حجت الاسلام سیدمحمد موسوی خوئینی ها به عنوان نماینده امام در کمیسیون بازرسی تبلیغات، عملا مرحله دیگری برای تثبیت نظام سیاسی کشور آغاز شد.

موسوی خوئینی ها در تریبون نماز جمعه تهران در آن زمان می گوید: «من افرادی را که صد درصد واجد صلاحیت نیستند حذف می کنم. افراد باقی مانده هم اجازه تبلیغات خواهند داشت... کاری که من خواهم کرد حذف افراد فاقد صلاحیت است».

بر همین اساس بود که در انتخابات ریاست جمهوری اول 106 نفر از نامزدها توسط موسوی خوئینی ها رد صلاحیت شدند و تنها عده انگشت شماری برای رقابت باقی ماندند. جالب اینجاست که نتیجه آن انتخابات نشستن بنی صدر بر کرسی ریاست جمهوری بود!

هیئت منتخب امام(ره) برای انتخابات اول مجلس

به دلیل همین اظهارات بی سابقه و عجیب وغریب جناب رئیس جمهور بود که آیت الله سید احمد خاتمی در نماز جمعه تهران در واکنش به سخنان روحانی یادآور شد: «برای برپایی انتخابات باشکوه باید همه ازجمله مجریان، مردم و کاندیداها قانون مدار باشیم، قانون شکنی و تحقیر قانون در شان هیچ کس و حتی در شان مسئولان نیست.»

وی تصریح کرد: «واقعیت این است که مردم به این قانون اساسی رای دادند و بر اساس این قانون اساسی شورای نگهبان ناظر بر انتخابات است، یعنی بر اساس اصل 99 قانون اساسی، شورای نگهبان نظارت بر انتخابات مجلس خبرگان رهبری، ریاست جمهوری و مجلس و مراجعه به آرای عمومی و همه پرسی را بر عهده دارد.»

خطیب جمعه تهران با اشاره به موضوع نظارت استصوابی، خاطرنشان کرد: «این نوع نظارت از زمان امام راحل بوده است و موضوع جدیدی نیست. برخی می گویند، چیز جدید است و قبلا نبوده؛ امام یک هیئتی را برای انتخابات دوره اول مجلس انتخاب کردند و در آن نیز نظارت استصوابی انجام شد که مسعود رجوی خبیث را رد کرد.»

در مجلس اول، 28 توده ای رد صلاحیت شدند

همچنین حمید رسایی، نماینده سابق تهران در مجلس در مصاحبه با تسنیم در واکنش به سخنان روحانی گفت: «این ادعا که در مجلس اول هیچ رد صلاحیتی نبود کذب محض است» و «آیت الله صافی گلپایگانی دبیر وقت شورای نگهبان در دوران مجلس اول طی نامه ای به وزارت کشور، 28 نفر از اعضای حزب توده رد صلاحیت کرد.»

حرف دل اصلاح طلبان از زبان روحانی

سوالی که در این میان قابل طرح است، آن است که شباهت عجیب اظهارات رئیس جمهور با حرف های مدعیان اصلاحات (حداقل در چند ماه گذشته) در چیست؟ به برخی از این موارد توجه کنید:

- حجت الاسلام حجتی کرمانی از فعالان اصلاح طلب در مصاحبه با روزنامه اعتماد (27/5/98): «اصل این است که ما اعلام کنیم کلیه کسانی را که از اول انقلاب تابه حال از قطار انقلاب پیاده شده اند باید سوار کنیم.» و «از نهضت آزادی گرفته تا کلیه گرایش های سیاسی باید حضور داشته باشند. من معتقد به بازگشت به 22 بهمن هستم. در 22 بهمن توده ای ها، مارکسیست ها، ملی مذهبی ها، ملی ها و انقلابی ها همه با هم بودند.»!

-  مصطفی تاج زاده، فعال اصلاح طلب در گفت وگو با شرق (26/3/98): «مهم ترین راه حل، اصلاح قانون اساسی است» و «قبل از هر بحث و هر تغییر و تحولی باید مدل نظارت اصلاح شود»/ «ساختار کنونی پاسخ گو نیست. در انتخابات، در مرحله نخست، نامزدهای تاثیرگذار حذف می شوند و بعدازآنکه نامزدهای ردیف دو یا حتی سه تایید صلاحیت و وارد مجلس می شوند، آن قدر از اختیارات آنها می کاهند که عملا نمی توانند کاری از پیش ببرند...»

-  محمدرضا تاجیک، تئوریسین اصلاح طلبان و رئیس مرکز پژوهش های استراتژیک ریاست جمهوری در دولت اصلاحات در مصاحبه با اعتماد (24/4/98): «در نوع نگرش و سیاست شورای نگهبان نیز از پالس هایی است که موثر واقع خواهد شد... اگر این چنین نشود، ره به جایی نخواهیم برد و طبیعتا با شرایطی مواجه می شویم که آن اقلیت ثابت را به کار بگیریم و اکثریت عظیمی که هرروز بر تعدادشان هم افزوده می شود منفعل و معترض خواهند ماند.»

-  محمد عطریانفر در مصاحبه با شرق (4/3/98): «ما باید به جای کار روی انتخاب کنندگان که متاسفانه تا حدودی دلسرد شده اند، بر انتخاب شوندگان متمرکز شویم... اصلاح طلبان باید هنرشان در گفت وگو باشد تا با استفاده از این ابزار راهگشا، موانع را برای حضور افراد لایق در مجلس برطرف کرد... شورای نگهبان با اختیارات فعلی یک واقعیت است؛ ما باید تقابل شکننده با شورای نگهبان را از بین ببریم و با گفت وگو از میزان رد صلاحیت ها بکاهیم.»

-  روزنامه آرمان هم در یادداشتی (13/7/98) نوشت: «اصلاح طلبان برای حضور گسترده در انتخابات با مسئله بررسی صلاحیت ها و مسائل نظارتی روبه رو هستند... این تردید وجود دارد که چهره های اصلی اصلاح طلب نتوانند به طور صددرصدی برای تایید صلاحیت از فیلترهای نظارتی اطمینان داشته باشند. حتی این نگرانی و تردید به حدی است که انتساب برخی نامزدها به جریان اصلاح طلب در ایام انتخابات و پیش از ثبت نام ها دغدغه آور و دارای هزینه است.» و مواردی ازاین دست که بسیارند.

پشت پرده هجمه به شورای نگهبان

گرچه پاسخ به این سوال را باید از یک جهت در ارتباط با فضای انتخاباتی ارزیابی کرد ولی از سویی ضروری است این قبیل اظهارات را در مسائل دیگری هم ارزیابی کرد.

دولت تدبیر و امید بعد از گذشت 6 سال، نه تنها نتوانسته گره ای از مشکلات این مرزوبوم بگشاید بلکه گره های زیادی را هم به وجود آورده است؛ از شکست برجام و تشدید تهدید و تحریم های نظام سلطه علیه جمهوری اسلامی و بروز و ظهور مشکلات اقتصادی بی سابقه تا تورم بالای 42 درصدی، کاهش ارزش پول ملی به یک سوم، رسوایی فیش های حقوقی و خسارات اختلاس های دولتی (رانت های 15 و 13 هزار میلیارد تومانی صندوق ذخیره و بانک سرمایه و...) و هدررفت 216 هزارمیلیاردی ارز 4200 تومانی.

بر اساس همین واقعیت هاست که مدعیان اصلاحات که در تمام 6 سال گذشته از روحانی حمایت کرده و درنهایت دست خود را برای پاسخگویی به افکار عمومی خالی دیده اند (تا آنجا که لب به اعتراف گشودند و گفتند مردم دیگر به «تکرار می کنم» روی خوش نشان نمی دهند) دست به کارشده و برای فرار از پاسخگویی به طرح گزاره هایی مانند «دولت قبل»، «نمی گذارند کار کنیم»، «تقصیر شعار «مرگ بر آمریکا» است»، «دولت سایه»، «بدشانسی دولت (سیل/ زلزله/ ترامپ/ ملخ!)) پرداختند.

گفتنی است که مدعیان اصلاحات توانستند در مقاطعی، رئیس جمهور و برخی از مدیران ارشد دولتی را همراه خود کرده و گزاره هایی مانند «کمبود اختیارات»، «ضعف ساختارها» و «تغییر قانون اساسی» را از زبان آنها مطرح کنند. حالا نیز، در بر همان پاشنه می چرخد و به نظر می رسد اتاق فکر اصلاح طلبان که از خود روحانی نیز عبور کرده اند، نسخه های رادیکالی را در کارپوشه رئیس جمهور قرار داده اند؛ نسخه هایی برای تسریع فرار از پاسخگویی و ایجاد دوقطبی های سیاسی و رادیکالیزه کردن فضای سیاسی.

در فرضی خوش بینانه می توان گفت، جناب رئیس جمهور بی آنکه بخواهد در حال خط دادن به اتاق فکر اصلاح طلبان(یا خط گرفتن؟!)، رادیکالیزه کردن فضای سیاسی کشور و تقویت طرح هایی مانند «انتخابات مشروط» است مگرنه چه کسی است که نداند این قبیل اظهارات از سوی حقوقدانی که همین ساختار را پذیرفته و در همین ساختار رئیس جمهور شده، برای او کارنامه نمی سازد!

عبارات عبرت آموز امام خمینی(ره) درخصوص جایگاه شورای نگهبان

در پایان باید یادآور شویم که حضرت امام خمینی(ره) بنیان گذار کبیر انقلاب اسلامی در برهه ای که عده ای شورای نگهبان را بدعتی در انقلاب می دانستند و درصدد مخدوش سازی جایگاه رفیع آن در نظام اسلامی بودند، با صدور پیامی تاریخی در دفاع از شورای نگهبان فرمودند: «بسم الله الرحمن الرحیم، چنانچه مشاهده می شود پس از انتخابات مرحله اول از دوره دوم مجلس شورای اسلامی، افرادی که نظریه شورای محترم نگهبان در ابطال یا تایید بعضی حوزه ها موافق میلشان نبوده است، دست به شایعه افکنی زده و اعضای محترم شورای نگهبان (ایدهم الله تعالی) را که حافظ مصالح اسلام و مسلمین هستند تضعیف و یا خدای ناکرده توهین می نمایند و به پخش اعلامیه و خطابه در مطبوعات و محافل دست زده اند، غافل از آن که پیامد چنین اعمال و جوسازی ها آن هم در دوره دوم مجلس و نگذشتن سالی چند از انقلاب چه خواهد بود. امید است چنین اعمال، بی توجه به نتایج ناروا و اسف بار آن باشد. معلوم نیست در صدر مشروطیت، در دوره اول با فقهای ناظر به قوانین این نحو عمل شده باشد. در آن زمان به تدریج فقها را از مجلس بیرون راندند و بر سر این ملت آن آوردند که دیدیم. من به این آقایان هشدار می دهم که تضعیف و توهین به فقهای شورای نگهبان امری خطرناک برای کشور و اسلام است.

همیشه انحرافات به تدریج در یک رژیم وارد می شود و در آخر، رژیمی را ساقط می نماید. لازم است همه به طور اکید به مصالح اسلام و مسلمین توجه کنیم و به قوانین، هرچند مخالف نظر و سلیقه شخصی مان باشد، احترام بگذاریم و به این جمهوری نوپا که مورد هجوم قدرت ها و ابرقدرت هاست وفادار باشیم. در خاتمه باید بگویم که حضرات آقایان فقهای شورای نگهبان را با آشنایی و شناخت تعیین کردم و احترام به آنان و حفظ مقامشان را لازم می دانم و امید آن دارم که این نحو امور تکرار نشود و به شورای نگهبان تذکر می دهم که در کار خود استوار باشید و با قاطعیت و دقت عمل کنید و به خدای متعال اتکال کنید. از خداوند تعالی عنایت و رحمت برای ملت عزیز را خواستارم.» (صحیفه امام (ره)، جلد 18، ص 431)