آرشیو شنبه ۲۰ مهر ۱۳۹۸، شماره ۹۶۰۹
سیاسی
۲

گزارش«رسالت» از میانجیگری پاکستان بین تهران و ریاض؛ عمران خان به دنبال کاهش تنش در منطقه

راضیه فراهانی

تلاش های پاکستان مبنی بر میانجیگری در منطقه همزمان با انتشار گزارش هایی درخصوص سفر «عمران خان» نخست وزیر این کشور به ایران و عربستان دوباره داغ شد. 17 مهرماه منابع دیپلماتیک پاکستان اعلام کردند، همزمان با پایان سفر رسمی عمران خان به چین، دستور العمل سفرهای آتی وی به ایران و عربستان نهایی می شود. عمران خان در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک با ابراز نگرانی از تشدید تنش ها در منطقه اعلام کرد مصمم به ایفای نقش میانجیگری برای کاهش تنش ها در منطقه است. حال خبرها حاکی است که وی امشب وارد خاک ایران می شود. روزنامه پاکستانی «داون» به نقل از منابع آگاه گزارش داد؛ «عمران خان» شامگاه شنبه وارد تهران خواهد شد و روز یک شنبه دیدار رسمی با حسن روحانی رئیس جمهوری اسلامی ایران  خواهد داشت و سپس تهران را به مقصد ریاض ترک خواهد کرد، جایی که قرار است گفت وگوهایی با حاکمان سعودی داشته باشد. لازم به ذکر است، ابتدای اردیبهشت سال جاری بود که نخست وزیر پاکستان به ایران سفر کرد، وی پیش از این نیز در قامت نخست وزیر تاکنون 5 مرتبه به عربستان سفر کرده است. به دنبال این موضوع «رسالت» گفت وگویی با صاحب نظران در این حوزه داشته که می خوانید. 

* ریاض به دنبال کاهش انزوای سیاسی است

حسن هانی زاده کارشناس مسائل منطقه حول برخی اخبار مبنی بر میانجیگری پاکستان میان تهران و ریاض به «رسالت» گفت: «حوادث اخیر منطقه و جهان موجب شد تا محمد بن سلمان ولیعهد عربستان پس از سال ها نقش تخریبی در منطقه برای بازنگری در سیاست های خود تلاش نماید. حمله نیروهای مسلح یمن و انصارالله به شرکت نفت آرامکو در عربستان موجب کاهش صادرات نفت این کشور از 10 میلیون بشکه به پنج میلیون شد، انهدام 

سه تیپ پیاده مکانیزه عربستان توسط ارتش یمن، بدعهدی دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا در حمایت کامل از عربستان و بی رغبتی آمریکا برای تعامل با ایران مجموعه حوادثی است که محمدبن سلمان را وادار به تغییر سیاست های خود کرده است.»

وی ادامه داد: «عربستان با توجه به موضوعات مذکور اکنون در شرایط بحرانی شدید و انزوای بین المللی قرار دارد. حجم هزینه های ماجراجویی این کشور در یمن طی چهار سال گذشته از 300 میلیارد دلار تجاوز کرد، به همین جهت در طول سال های اخیر تمام فعالیت های عمرانی عربستان متوقف شده است. لذا ریاض اکنون پس از یک سری ورشکستگی های سیاسی، اقتصادی و نظامی به این نتیجه رسیده که باید مسیر دیگری را دنبال کند.»

هانی زاده تصریح کرد: «محمدبن سلمان با ارسال پیامی به عمران خان نخست وزیر پاکستان و عادل عبدالمهدی، نخست وزیر عراق برای ایران تلاش دارد تا اختلافات سیاسی عربستان با ایران را کاهش دهد.»

این کارشناس مسائل منطقه ابراز داشت: «درحال حاضر عربستان با توجه به انزوای سیاسی به صورت تاکتیکی تلاش دارد تا از طریق نزدیک شدن به دروازه های تهران به نوعی از این انزوا خارج شود، ضمن اینکه قتل روزنامه نگار برجسته سعودی، جمال خاشقچی افکار عمومی را علیه عربستان به شدت تحریک کرد.»

وی افزود: «تجربه نشان داده است هرگاه عربستان در شرایط بحرانی قرار می گیرد دست دوستی را به سمت ایران دراز می کند، طبیعی است ایران نیز از پیام محمدبن سلمان برای حل اختلافات استقبال کند لذا درخواست دوستی ریاض با ایران باید همراه با گام های عملی باشد یعنی عربستان و شخص محمدبن سلمان ابتدا باید به تجاوزات ارتش عربستان در یمن پایان دهد و از دخالت در مسائل داخلی کشورهایی مانند سوریه و عراق خودداری کند تا بتواند وارد مذاکره با ایران شود.»

* فریب عربستان را نباید خورد

حجت الاسلام محمدعلی میرزایی تحلیلگر مسائل آسیای غربی نیز به «رسالت» گفت: 

«باید در نظر داشت که درخواست میانجیگری میان تهران و ریاض تنها از سوی پاکستان نیست و به طور حتم عربستان از کشورهای دیگر نیز این درخواست را داشت اما از میان تمام کشورها تنها عمران خان نخست وزیر پاکستان این موضوع را رسانه ای کرد.»

این کارشناس مسائل استراتژیک خاورمیانه با بیان این که باید موقعیت عربستان را درباره چرایی فرستادن میانجیگر به ایران در نظر داشت، تصریح کرد: «از این موقعیت ها می توان به موضع عربستان و آمریکا، عربستان و روسیه، عربستان و اروپا، عربستان و یمن و ده ها مسئله دیگر اشاره کرد. تمام این موضوعات را می توان به عنوان عقب نشینی بن سلمان در مقابل ایران دانست. البته ریاض هیچ زمانی به دنبال درگیری با ایران نبوده و به گونه رذیلانه ای حدود یک سال پیش اعلام کرد به هیچ عنوان اجازه نمی دهد جنگ و درگیری به داخل عربستان کشانده شود و تنها به دنبال هدایت جنگ و درگیری به داخل خاک ایران است.»

وی با تاکید بر این که عربستان تاچندی پیش به شدت از درگیری میان ایران و آمریکا حمایت می کرد، گفت: «امارات و اسرائیل همچنین شدیدا به دنبال ایجاد درگیری میان نیروهای نظامی ایران در خلیج فارس بودند حتی در این زمینه اطلاعاتی در دست است که بن سلمان آماده پرداخت هزینه های جنگ تمام عیار علیه ایران بود.»

این تحلیلگر مسائل آسیای غربی تصریح کرد: «ریاض تصور می کرد با درگیری میان ایران و آمریکا،  موضع ایران ضعیف می شود درنتیجه عربستان در یمن پیروز خواهد شد. در جریان هدف قرار دادن نفتکش ها در ساحل امارات، عربستان جرئت نداشت تا صریحا اعلام کند این اقدام از سوی ایران رخ داده و اماراتی ها نیز می دانستند اگر این موضوع را به ایران نسبت دهند باید وارد درگیری و شکست روبه رو شوند.»

میرزایی افزود: «درخواست ریاض از پاکستان نشان دهنده آن است که عربستان می داند در درگیری با ایران زیرساخت هایش به خطر می افتد بنابراین شلیک موشک به سمت ایران در منطقه با شلیک موشک های ایرانی به پایگاه های آمریکا برابر است.»

این کارشناس مسائل استراتژیک خاورمیانه تصریح کرد: «مسئله اصلی پس از هدف قرار دادن آرامکو، احتمال ویران شدن عربستان و ناکارآمد بودن هزاران میلیارد دلاری است که هزینه قوای دفاعی کرد چراکه آمریکا موشک های گنبد آهنینش را در اطراف آرامکو قرار داد اما عربستان نتوانست مقاومت در منطقه را هدف قرار دهد.»

میرزایی با اشاره به این که حمله به آرامکو باعث شد تا بن سلمان در زیربنای نگاهش به ایران تجدید نظر کند، گفت: «امروز عربستانی ها یقین دارند درگیری ایران با هر طرفی در منطقه از طرف های حامی شان منجر به ویران شدن زیرساخت های ریاض خواهد شد، در نتیجه این کشور سعی در پاک کردن صورت مسئله دارد، البته اقدام اخیر ریاض برای فرستادن میانجی به ایران بازمی گردد به این که عربستان از ترامپ قطع امید کرده است.»

وی تصریح کرد: «امروز بن سلمان سرسوزنی تردید ندارد که آمریکا در قامت حمله به ایران نیست. هنگامی که ترامپ در اوج نیاز عربستان به وی به جهت داغ کردن روابط واشنگتن با تهران از جمله عکس سلفی و لبخند زدن با روحانی صحبت می کند و به نوعی عاجزانه در پی گرفتن برگ برنده انتخاباتی از یک نشست ساده تا رودررویی درون سالن سازمان ملل بود اما در مقابل با مخالفت ایران مواجه شد. در نتیجه ریاض متوجه شد آمریکا با ایران نمی تواند درگیر شود.»

این کارشناس مسائل استراتژیک خاورمیانه با بیان این که فریب ریاض را نباید خورد، گفت: «بن سلمان به دنبال دوستی با ایران نیست و تنها قصد دارد تا فرصت ها و احتمالات گزینه های درگیری ایران با عربستان را کاهش دهد. ما نباید فراموش کنیم که بن سلمان از قدرت مجاهدین یمن برای ورود  و اشغال استان های همسایه بی خبر نیست.»