آرشیو شنبه ۲۰ مهر ۱۳۹۸، شماره ۴۴۸۶
جهان
۶
گزارش روز

بر اثر حملات ترکیه به سوریه هزاران نفر آواره و ده ها نفر کشته شدند

نگرانی جامعه بین الملل از فاجعه جدید بشری

شهاب شهسواری

با گذشت سه روز از آغاز تهاجم نظامی ترکیه به شمال شرقی سوریه، بیش از 70 هزار شهروند مناطق کردنشین از شهرها و روستاهای خود آواره شده اند و پیش بینی می شود با پیشروی بیشتر نظامیان ترکیه در خاک سوریه، تعداد آوارگان بیش از پیش افزایش پیدا کند، تا جایی که مقام های سیاسی در اتحادیه اروپا و سازمان ملل متحد، نسبت به وقوع یک فاجعه بشری جدید در سوریه هشدار می دهند. جنگ جدید ترکیه در خاک سوریه، تاکنون ده ها کشته برجا گذاشته است. بر اساس آماری که روز جمعه از سوی هلال احمر کردی منتشر شده است، دست کم 11 شهروند غیرنظامی بر اثر حملات ترکیه کشته شده اند و 28 نفر دیگر نیز به شدت دچار جراحت شده اند. در برابر گفته می شود بر اثر حملات خمپاره ای گروه های کرد به مرز ترکیه دست کم 5 نفر از جمله یک کودک سوری جان خود را از دست داده اند. بر اساس آمار گروه دیدبان حقوق بشر سوریه در لندن، تا روز جمعه 29 نیروی گروه نیروهای دموکراتیک سوریه و 17 شبه نظامی هوادار ترکیه بر اثر جنگ کشته شده اند. ارتش ترکیه نیز کشته شدن یک سرباز خود را بر اثر نبرد در سوریه تاکید کرده است.

نگرانی از بازگشت داعش

بر اساس آمار منتشر شده توسط دولت آمریکا دست کم 30 اردوگاه نگهداری اسرای گروه تروریستی داعش، در منطقه تحت اختیار نیروهای دموکراتیک سوریه وجود دارد که بیش از 10 هزار داعشی در آنها نگهداری می شوند. به گفته نظامیان امریکایی 2000 نفر از این بازداشت شدگان، تروریست های خارجی عضو داعش از چین تا کانادا هستند. دونالد ترامپ، هفته گذشته و پس از گفت وگوی تلفنی با رجب طیب اردوغان، رییس جمهور ترکیه گفته بود که بعد از عقب نشینی نیروهای آمریکایی از خاک سوریه، سرنوشت این زندانیان در اختیار ترکیه قرار می گیرد، چرا که کشورهای دیگر حاضر به پذیرش آنها نشده اند. آغاز عملیات نظامی ترکیه در خاک سوریه، باعث افزایش نگرانی ها از وضعیت این افراد داعشی شده است، چرا که با تضعیف جایگاه نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) که اکنون از زندان های آنها محافظت می کنند، ممکن است تعداد زیادی از این تروریست ها فرصت فرار و تشکل پیدا کنند. همزمان ناامنی در منطقه هم می تواند به افزایش احتمال بازگشت گروه داعش در شمال شرقی سوریه کمک کند.

شکاف در حکومت ترامپ

واکنش ها به دولت ایالات متحده آمریکا در مورد رها کردن متحدان منطقه ای این کشور در مقابل تهاجم نظامی یک قدرت دیگر، حتی از درون وزارت خارجه آمریکا هم ادامه دارد. یک دیپلمات ارشد آمریکایی که روز پنجشنبه در مورد واکنش واشنگتن به عملیات ترکیه، خبرنگاران را توجیه می کرد تاکید کرده است که این تهاجم نظامی «می تواند متحدان ما در جنگ علیه تروریسم را به خطر بیندازد و می تواند باعث تضعیف تلاش های ما برای شکست داعش شود و با تغییر تمرکز نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) از جنوب به شمال باعث اختلال در جنگ با داعش خواهد شد و همچنین باعث می شود که نظامیان امریکایی هم مجبور به تمرکز بر ابعاد نظامی این عملیات شوند.» به گفته این مقام بدون نام آمریکایی «این عملیات باعث ناامنی شدید در کل منطقه می شود.» دیپلمات آمریکایی همچنین در واکنش به سوالی در مورد انتقاد پادشاهی سعودی و رژیم اشغالگر سرزمین فلسطین، در مورد این اقدام آمریکا گفت: «آنها به شدت مضطرب شده اند. من هم به شدت مضطرب شده ام، در واقع وضع من هم مانند بی بی نتانیاهو و سعودی هاست. این یک اشتباه بزرگ است و آثار بسیار شدید بر امنیت همه ما باقی خواهد گذاشت. من هیچ کسی را نمی شناسم که از این تصمیم عصبانی نشده باشد. شرایط بسیار بسیار دراماتیک و خیلی خطرناک شده است.» سناتور امریکایی ایالت کانکتیکات، در گفت وگو با روزنامه یو اس ای تودی می گوید: «با این اقدام دیگر هیچ یک از متحدان ما به ما اعتماد نخواهند کرد. بزرگ ترین زیان این اقدام، به جز اینکه باعث کشتار نیروهایی می شود که تاکنون در کنار ما می جنگیدند، این است که باعث شکسته شدن اعتماد و اعتبار می شود. حرف ما دیگر به معنای تعهد معتبر نخواهد بود. اگر ما متحدان وفاداری را که عملا برای کمک به ما خون دادند، رها کنیم، دیگر هیچ کس به ما اطمینان نخواهد کرد.»

ناتوانی شورای امنیت از صدور بیانیه

شورای امنیت سازمان ملل متحد که به درخواست 5 عضو اروپایی این شورای برای بررسی عملیات تجاوزکارانه ترکیه در شمال سوریه پنجشنبه شب پشت درهای بسته تشکیل جلسه داده بود، از صدور بیانیه ای در محکومیت این حمله بازماند. دولت های ایالات متحده آمریکا و جمهوری فدراتیو روسیه، هر یک به بهانه ای، مخالفان اصلی صدور بیانیه ای بودند که در آن اقدام یکجانبه نظامی ترکیه محکوم شود. پنج عضو اروپایی شورای امنیت، شامل دو عضو دایم، بریتانیا و فرانسه و سه عضو غیردایم آلمان، بلژیک و لهستان، خواستار صدور بیانیه ای بودند که بر اساس آن تجاوز نظامی ترکیه به شمال سوریه محکوم شود. اما مخالفت دو عضو دایم شورا، یعنی امریکا و روسیه باعث شد تا جلسه پنجشنبه شب بدون صدور بیانیه رسمی به کار خود پایان دهد. بهانه روسیه برای مخالفت با صدور بیانیه شورای امنیت این بود که بیانیه پیشنهادی همه ابعاد بحران سوریه را مد نظر قرار نمی دهد و خواستار «خروج فوری نظامیان کشورهایی که به شکل غیرقانونی در خاک سوریه هستند» نمی شود. پنج کشور اروپایی خواستار «توقف کامل اقدامات نظامی یکجانبه ترکیه» در خاک سوریه شده بودند.سفیر امریکا در سازمان ملل متحد، از توضیح دلیل اصلی مخالفت واشنگتن با صدور بیانیه شورای امنیت خودداری کرد و فقط به ترکیه در مورد نتایج عملکردش هشدار داد. کلی کرفت، نماینده امریکا در سازمان ملل گفت: «در صورت ناتوانی ترکیه از اجرای قوانین، ناتوانی در حفاظت از شهروندان آسیب پذیر و ناتوانی در جلوگیری از سوءاستفاده داعش از این اقدامات، عواقبی در انتظار این کشور خواهد بود.» نماینده ایالات متحده در سازمان ملل که کشورش با صدور بیانیه علیه اقدامات نظامی ترکیه مخالفت کرده بود، مدعی شد: «رییس جمهور ایالات متحده امریکا، دونالد ترامپ، به شکل کاملا واضح به اطلاع ترکیه رسانده است که واشنگتن به هیچ وجه از عملیات ترکیه در سوریه حمایت نمی کند.»

بازی با کارت پناهجویان

رجب طیب اردوغان، رییس جمهور ترکیه روز پنجشنبه بار دیگر اتحادیه اروپا را تهدید کرده است که میلیون ها آواره سوریه را برای تنبیه اروپا به سمت اروپا گسیل می کند. اردوغان که روز پنجشنبه در جمع نمایندگان حزبش در پارلمان ترکیه در دفاع از عملیات نظامی ترکیه در خاک سوریه سخنرانی تند و احساسی انجام می داد، تاکید کرد: «آهای اتحادیه اروپا! خودتان را جمع کنید. اگر بخواهید لقب تجاوز نظامی به این عملیات بدهید، ما هم دروازه ها را باز می کنیم و 3میلیون و 600 هزار پناهجو را به سمت شما می فرستیم.» در برابر این تهدید رییس جمهور ترکیه، رییس شورای اروپا، دونالد توسک گفته است که این اظهارات را «کاملا بی جا» ارزیابی می کند. دونالد توسک تاکید کرد: «ترکیه باید بفهمد که نگرانی اصلی ما این است که اقداماتش به یک فاجعه بشری دیگر منجر شود. ما هرگز استفاده از پناهجویان به عنوان اسلحه و اعمال فشار از این طریق برای باج گیری را نمی پذیریم.» دولت ترکیه از تلاش برای ایجاد یک نوار حائل به عمق 30 کیلومتر در خاک سوریه برای ساخت اردوگاه ها و شهرک های جدید بعد از اجرای این عملیات خبرداده است تا آوارگان سوری را که در خاک ترکیه نگهداری می شوند در این مناطق مستقر کند.

ظریف: گزینه های بهتری به ترکیه پیشنهاد داده ایم

محمد جواد ظریف، وزیر امورخارجه جمهوری اسلامی ایران در گفت وگویی که روز جمعه از شبکه تی آر تی ورلد ترکیه پخش شد، گفت: «هرچند ما مطالبه ترکیه برای بهبود وضعیت امنیتی را قبول داریم، اما باور نداریم که این امنیت از طریق تجاوز و تهاجم به سوریه به دست می آید. ما گزینه های بهتری داریم و گزینه های بهتری در مقابل دوستان ترک مان قرار داده ایم.» ظریف در توضیح گزینه هایی که ایران به طرف ترکیه ای پیشنهاد داده است به توافق آدانا اشاره کرد و گفت: «توافق آدانا همچنان معتبر است، ما می توانیم کردها، دولت ترکیه و دولت سوریه را گرد هم بیاوریم و اداره امنیت مرزها را به ارتش سوریه با همکاری دولت ترکیه بگذاریم. این راهکار بهتری برای دست یافتن به امنیت است.» ظریف در پاسخ به سوال خبرنگار شبکه تی آر تی در این مورد که خواسته نهایی ایران در سوریه چیست، تاکید کرد: «من 6 سال پیش زمانی که وزیر خارجه شدم، در کرانه رودخانه ایست ریور نیویورک با وزیرخارجه پیشین ترکیه، احمد داوداوغلو قدم می زدم و همانجا یک طرح صلح چهارمرحله ای پیشنهاد دادم. آتش بس فوری، تشکیل یک دولت فراگیر، گفت وگوی سوری-سوری و انتخابات بود. حالا هم خواسته ما گفت وگوی سوری- سوری، بازبینی قانون اساسی و برگزاری انتخابات در سال 2021 است که زمان قانونی انتخابات بعدی رییس جمهوری سوریه است. زمانی که من با وزیر خارجه پیشین گفت وگو می کردم، مدتی به انتخابات قبلی مانده بود، حالا باید منتظر رسیدن به انتخابات بعدی باشیم. به نظر من تشکیل کمیته بازنگری در قانون اساسی بسیار اهمیت دارد و باید این گام را با اقدامات جدی، از جمله کاهش تنش، دنبال کنیم.»