آرشیو شنبه ۲۰ مهر ۱۳۹۸، شماره ۷۱۷۹
فرهنگی
۶
گزارش

بهزاد عبدی و علیرضا کهن دیری حضور چهره های سرشناس موسیقی را در تولیدات اخیر سینمایی بررسی می کنند

کوک شدن ساز موسیقی سینما در ردیف ایرانی

نرگس عاشوری

چرخه تولید سینمای ایران این روزها آنقدر پررونق هست که با یک جست وجو در رسانه های مجازی یا رصد رسانه های رسمی با گزارش های متعددی در یکی دو ماه اخیر مواجه شوید. در همان ایام اگر نام بزرگان سینما همچون داریوش مهرجویی و مسعود کیمیایی و کارگردانان شناخته شده از ابراهیم حاتمی کیا و مجید مجیدی تا حمید نعمت الله و فیلمسازان جوان آزمون پس داده ای مثل محمد حسین مهدویان و رضا درمیشیان بود که کنجکاوی دوستداران سینما را جلب می کرد، اما حالا با شروع تولید فیلم ها نام چهره های شناخته شده موسیقی است که بازار اخبار تولیدات سینمایی را گرم کرده است. دومینوی فعالیت تازه موسیقیدان های سرشناس در حوزه سینما با خبر فیلم تازه رضا درمیشیان کلید خورد. اواخر شهریورماه اعلام شد که قرار است کیهان کلهر، چهره ماندگار موسیقی ایران در دومین تجربه همکاری اش با این فیلمساز موسیقی متن «مجبوریم» را بسازد. این نوازنده سرشناس پیش از این در فیلم سینمایی «لانتوری» با درمیشیان همکاری کرده بود. روز گذشته با انتشار خبرهای تازه از فیلم حسن فتحی و نیکی کریمی این فهرست پر و پیمان تر شد و نام حسین علیزاده و همایون شجریان و سهراب پورناظری شنیده شد. انتشار عکس از پشت صحنه فیلم «آتابای» و حضور حسین علیزاده در لوکیشن فیلم، از همکاری این موسیقیدان و نوازنده با نیکی کریمی حکایت داشت و طبق آخرین خبرها از فیلم تازه حسن فتحی تیم تولید فیلم «مست عشق» برای ساخت موسیقی با سهراب پورناظری به توافق رسیده و همایون شجریان قرار است بخش های آوازی آن را اجرا کند. همکاری نوازنده های سرشناس موسیقی سنتی با سینمای ایران اگر چه اتفاق تازه ای نیست اما همزمانی انتشار این اخبار را می توان نوید به گوش رسیدن صدای خوش در قالب موسیقی دستگاهی ایرانی از سینمای ایران تعبیر کرد. موسیقی که در قیاس با حجم تولیدات سینمای ایران کمتر شنیده شده و برخی از منتقدان بر این باورند که نمی تواند بافت دراماتیک فیلم را پوشش بدهد. این در حالی است که فیلم هایی چون «دلشدگان» و «مادر» دو نمونه از چندین تجربه موفق کارهای دراماتیک سازهای ایرانی است. اگر چه برای دل بستن به این امید تازه هم باید تا زمان اکران این سه فیلم منتظر ماند چرا که هر سه موزیسین در تجربه های قبلی شان برای ساخت موسیقی فیلم هم از موسیقی کلاسیک ایرانی بهره برده اند و هم از سازها و ارکستر کلاسیک غربی.

بهزاد عبدی آهنگساز در پاسخ به این سوال که چرا نوای سازهای ایرانی کمتر در ساخت موسیقی سینمای ایران شنیده می شود می گوید: «استفاده از موسیقی ایران به علایق و سلایق کارگردان و اینکه چه نوع موسیقی و فضایی را دوست دارد بستگی دارد. همکاری این سه آهنگساز الزاما به این معنا نیست که قرار است از ساز و موسیقی ایرانی استفاده کنند. از فضای فیلم رضا درمیشیان و نیکی کریمی که مطلع نیستیم اما فضای فیلم حسن فتحی قطعا ساز ایرانی می طلبد.» او در ادامه می افزاید: «ساز ایرانی صاحب رنگ و کاراکتری است که استفاده از آن در موسیقی فیلم فضا ایجاد می کند. این که ساز به عنوان ابزار ملودی و هویت ایرانی استفاده شود بستگی به پسند کارگردان دارد اما اینکه به عنوان یک رنگ صوتی استفاده شود به نظر آهنگساز وابسته است که چگونه این رنگ را در ارکسترش بگنجاند.» عبدی که در سال 1388 سیمرغ بلورین جشنواره فیلم فجر را برای موسیقی فیلم «آل» دریافت کرده درباره اینکه آیا ساز ایرانی می تواند بافت دراماتیک فیلم را بخوبی پوشش دهد توضیح می دهد که«هر سازی این قابلیت را دارد اما به این بستگی دارد که می خواهد چه محتوایی را اجرا کند. به عنوان مثال وقتی با کمانچه موسیقی کلاسیک بنوازید به عنوان رنگ صوتی استفاده کرده اید اما اگر با همین ساز موسیقی دستگاهی ایرانی اجرا کنید حامل مفهوم می شود و استفاده از آن به تحلیل و نظر کارگردان بستگی دارد.»

علیرضا کهن دیری موسیقیدان و آهنگساز هم با تاکید بر اینکه تمام سازهای دنیا این قابلیت را دارند می گوید: «استفاده از ساز و موسیقی به ذهنیت سازنده اثر و کارگردان فیلم بستگی دارد و اینکه آیا به رساندن منظور فیلم کمک می کند یا نه. گوستاو سانتائولایا بخشی از قطعات فیلم «بابل» را فقط با یک ساز نواخته و برای آن اسکار دریافت می کند. او آنقدر با قابلیت های سازش آشناست که توانسته اثری موفق خلق کند و حسی را ایجاد کند که شاید از ارکستری چندین نفره بر نمی آید.»