آرشیو پنج‌شنبه ۱۱ مهر ۱۳۹۸، شماره ۳۵۴۰
دیپلماسی
۱۵

رفاقت با تهران زیر فشار

رابطه با تهران تحت فشار؛ آن هم فشار دو قدرتی که از هیچ ابزاری دریغ نمی کنند؛ ارمنستان رابطه اش با ایران را ادامه می دهد آن هم زیر فشار آمریکا و اسرائیل. درست سال گذشته همین فصل بود که جان بولتون رئیس وقت مشاور امنیت ملی وقت آمریکا، به ایروان رفت و با نیکول پاشینیان برای قطع رابطه اش با ایران رایزنی کرد. به نظر تحلیلگران آن زمان این دیدار که در آستانه اعمال تحریم ها علیه ایران صورت گرفت، با هدف ترغیب یا حتی وادارکردن این کشورها به همراهی با آمریکا بوده است. اما پاشینیان مخالفت کرد. کفیل نخست وزیر ارمنستان بعد از سفر جان بولتون، بر اهمیت داشتن روابط ویژه با ایران تاکید کرد و گفت این موضع را «شفاف و آشکار» به طرف آمریکایی اطلاع داده است.

یکی از خروجی های خیابان سئول و رشید یاسمی در تهران، در محله ونک باشگاهی است که گویی بخشی از خاک سرزمین همسایه است؛ ارمنی ها آنجا به راحتی همدیگر را پیدا می کنند و ارمنی حرف می زنند و مراسم های سالانه شان را به جا می آورند؛ از جمله سالگرد قتل عام ارامنه توسط ترک های عثمانی. اما این تنها مقر آنها در ایران نیست، اصفهان و محله جلفا، تهران و بخشی از نارمک، بخشی از مغازه های خیابان بهار شیراز و... . همین حضور آنهاست که موجب شد وقتی نیکول پاشینیان به تهران سفر کرد، یکی از برنامه هایش ملاقات با ارمنی های حاضر در ایران باشد. حتما این یکی از موضوعاتی است که رابطه دو کشور را نیز بیشتر به سمت هم گرایی می برد.

در منابع اینترنتی آمده «ورود ارمنی ها به مرکز ایران، به نخستین سال های سده هفدهم میلادی بازمی گردد، زمانی که شاه عباس آنها را از شهر جلفا در کرانه رود ارس به مناطق مرکزی ایران کوچاند. حرکت های بزرگ جمعیتی در گذشته بسیار بیش از امروز جنبه اجباری داشته است. ارامنه را در دوره های تاریخی گوناگون یا به اسارت آورده اند یا به کوچ مجبورشان کرده اند.

ایران و ارمنستان دو همسایه ای هستند که شاید می توان گفت ایروان است که بیشتر نیازمند رابطه با تهران است، از آنجا که مرز ارمنستان با دو همسایه خود-ترکیه و جمهوری آذربایجان- بسته است، از همین رو مرز با ایران برای این کشور اهمیت حیاتی دارد». از سوی دیگر رابطه دو کشور در حالی به پیش می رود که مناقشه قره باغ همیشه در این بین مطرح است. ایران در زمان درگیری های قره باغ تلاش می کند نقش میانجی را برعهده بگیرد. همچنین مقام های دولت ایران در ملاقات های رسمی با سران دو همسایه شمالی همیشه خواسته اند مناقشه قره باغ را از طریق مذاکره حل کنند.

ارمنستان واقع در جنوب قفقاز است که هنوز با همسایه خود جمهوری آذربایجان بر سر منطقه قره باغ کوهستانی اختلاف دارد. در مورد این مناقشه تاریخی نوشته اند «بحران قره باغ در سال 1988 شروع شد و بعد از فروپاشی اتحاد شوروی (1991) ادامه یافت. در سال 1994 به کمک گروه مینسک توافق نامه آتش بس میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان امضا شد. این تنش تاکنون بیش از 30 هزار قربانی بر جای نهاده است».

بی بی سی در مطلبی در این مورد نوشت «ارمنستان پس از استقلال از شوروی سابق روابط مستحکمی با ایران برقرار کرده است. دولت های مختلف در ارمنستان بر اهمیت این روابط تاکید کرده اند. ارمنستان به خاطر روابط خود با ایران تحت فشار بوده است اما به دلیل اینکه این کشور گزینه چندانی برای ارتباط با جهان خارج ندارد، آمریکا معمولا سعی کرده به این روابط به رغم نارضایتی اش اعتنای چندانی نکند». اگرچه ترامپ با سفر بولتون و جولیانی خلاف این را ثابت کرد.

این در حالی است که رژیم اسرائیل نیز مخالف دیگر این رابطه است. اسپوتنیک در مطلبی در این مورد می نویسد «واضح است که اورشلیم از تقویت روابط ارمنستان و ایران استقبال نمی کند و این را در ایروان به خوبی درک می کنند.

 تقریبا بلافاصله پس از دیدار نخست وزیر پاشینیان از ایران، [سال گذشته] گریگور آوانسیان معاون وزیر امور خارجه ارمنستان از اسرائیل بازدید کرد، جایی که وی همچنین در مورد بازکردن سفارت اسرائیل «برای برقراری روابط جدید و در سطح بالاتر» بحث و گفت وگو کرد... به احتمال زیاد، ایده اصلی فعالیت های سیاست خارجی نخست وزیر پاشینیان و دولت او تحمل در روابط با کشورهای خارجی؛ با مسکو، تهران، واشنگتن، بروکسل و اورشلیم است».

ارمنستان در حالی میزبان حسن روحانی شد که برای قطع این ارتباط تحت فشار شدید آمریکا و اسرائیل است.