آرشیو سه‌شنبه ۲۳ مهر ۱۳۹۸، شماره ۴۴۸۹
صفحه اول
۱
سیاست

بایدها و نبایدهای انتخابات

اسحاق راستی کمساری

اینکه انتخابات یکی از مهم ترین ارکان دموکراسی بین کشورهای توسعه یافته است، امروزه امری است که مردمان همه جوامع به آن واقفند. برای اینکه بتوانیم کشوری را به لحاظ حد برخورداری از دموکراسی ارزیابی کنیم، یکی از مولفه هایی که باید مد نظر قرار بگیرد، انتخابات است. اینکه ببینیم در آن کشور تا چه اندازه به برگزاری انتخابات آزاد، عادلانه و قانونی توجه می شود. بارها شنیده و خوانده ایم که در طول 40 سال گذشته از انقلاب اسلامی بطور میانگین هر ساله یک انتخابات در کشور برگزار شده است؛ اما آیا صرف برگزاری انتخابات برای رعایت دموکراسی در یک کشور شرط کافی است؟ آیا دال بر آزادی کامل و رقابتی بودن در همه انتخابات است. به هر حال می دانیم که برگزاری انتخابات در ایران گاهی با چالش هایی مواجه شده است. وقتی از رابطه مستقیم انتخابات و دموکراسی حرف می زنیم، چه نوع انتخاباتی مد نظر ماست؟ به راستی انتخابات در یک جامعه دموکراتیک به طور مشخص چه ملاک هایی دارد؟ چندی قبل رییس جمهور انتخابات اولین دوره مجلس شورای اسلامی را یکی از آزادترین نمونه های انتخاباتی تاریخ جمهوری اسلامی ایران خواند و آن را نشانه آزاد بودن آن انتخابات در سال های اولیه پیروزی انقلاب دانست. نگاهی گذرا به دوره های مختلف انتخابات در طول سال‎های جمهوری اسلامی ایران، فراز و فرودهای گوناگونی را در اجرای انتخابات طی چهار دهه گذشته نشان می دهد. به طور مثال در دوره اول مجلس شورای اسلامی که رییس جمهور اخیرا به آن اشاره کرد، یکی از رقابتی ترین دوره های انتخابات مجلس بود که در آن داوطلبانی از طیف ها و احزاب مختلف اعم از جمهوری اسلامی، جامعه روحانیت مبارز تهران، اعضای نهضت آزادی، جبهه ملی و نیروهای ملی و مذهبی و حتی فقط نیروهای ملی، جنبش مسلمانان مبارز، دفتر هماهنگی بنی صدر،... و حتی کاندیداشدن برخی از گروه های مارکسیست و به اصطلاح آن روز چپ و... در بین برگزیدگان و کاندیداها مشاهده می شد. حال انتخابات دوره اول مجلس شورای اسلامی را با انتخابات دوره هایی مانند چهارم یا هفتم مقایسه کنیم که شورای نگهبان کاندیداهای یک جناح را طوری قلع وقمع کرد که به جز تعداد معدودی از نمایندگان، اکثریت قریب به اتفاق برگزیدگان از یک جناح خاص بودند. تحقق برگزاری انتخابات عادلانه و رقابتی، شرط برخورداری از یک نظام مردمسالار است. طوری که هم انتخاب شوندگان و هم انتخاب کنندگان در فرآیندی مدنی و در فضایی آزاد و بدون هرگونه مانع یا اجباری بتوانند از همه حقوق قانونی خود بهره مند شوند. شرایط حاکم برانتخابات باید به گونه ای باشد که نتیجه حاصل شده، بدون هیچ مشکلی و بی هیچ گونه رفتار جناحی و سیاسی بطور شفاف اعلام شود و به معنای واقعی بیانگر اراده مردم باشد. در ادوار گذشته انتخابات در جمهوری اسلامی هرگاه برگزارکنندگان و ناظران انتخابات براساس قانون به وظایف خود عمل کردند، هم باعث مشارکت بالای مردم در انتخابات شده و هم مردم انتخاب بهتری داشته اند. چراکه حضور سلایق مختلف و متنوع انتخاب بهتری را رقم خواهد زد. عکس قضیه هم صادق است. هرگاه برگزارکنندگان و خصوصا ناظران انتخابات، نگاهی بسته و رویکردی انقباضی به انتخابات داشتند، هم سطح مشارکت مردم پایین بود و هم نتایجی که حاصل شد، چندان رضایت بخش نبود. تاکیدهای دیروز رییس جمهور در نشست رسانه ای بر موضوعات مرتبط با انتخابات، گواه اهمیت این مقوله است. جاری شدن سخنانی با این مضمون در کلام رییس قوه مجریه که شورای نگهبان ناظر است و دخالت کننده نیست و ابراز امیدواری ایشان به اینکه این شورا وظایف خود را به خوبی انجام دهد، اهمیتش در این است که مردم می بینند کسی که به او رای داده اند، امروز از خواست ها و مطالبات آنها می گوید و تحقق آنها را ضروری می داند. جا دارد مسوولان انتخابات در این شرایط به مصالح نظام و مردم توجه کافی داشته باشند و خدای ناکرده طوری عمل نکنند که موجبات نامیدی اقشار مختلف مردم فراهم شود.