آرشیو سه‌شنبه ۲۳ مهر ۱۳۹۸، شماره ۴۴۸۹
صفحه اول
۱
اقتصاد

حذف یارانه پنهان

قدرت الله امام وردی

یارانه ها به خصوص یارانه های پنهان در بخش انرژی چند سالی است که بلای اقتصاد ایران شده است. رقم آن بسیار بالا است و می توان ادعا کرد که دولت برای پرداخت آن هزینه های زیادی را متحمل می شود. برخی معتقدند دولت برای کاهش هزینه های خود باید آنها را حذف کند اما برخی دیگر بر این عقیده استوارند که حذف آن و به نوعی اصلاح قیمت حامل های انرژی می تواند اعتراضات اجتماعی را به دنبال داشته باشد. یارانه های انرژی بیشتر از آنکه به افراد اعطا شود، به بخش های خصولتی، کشاورزی و تولیدی می رسد؛ به بیان دیگر جامعه هدف این نوع یارانه ها خانوارها نیستند. از سوی دیگر به دلیل اینکه حدود 80 درصد از اقتصاد ایران دست بخش دولتی است، عمده مصرف کنندگان یارانه نیز دولتی ها و شبه دولتی ها هستند. این افراد یا گروه ها عمدتا دارای رانت های رفاقتی نیز هستند که با این روش منافع دیگر بخش های اقتصادی از یارانه پنهان را تامین می کنند. همچنین عملکرد بخش های استفاده کننده از یارانه پنهان نیز بر قیمت یا کیفیت کالاها اثر نمی گذارد. به طور مثال استفاده کنندگان از یارانه پنهان لزوما کالای ارزان یا با کیفیت در اختیار افراد قرار نمی دهند. در واقع آنها تنها از این رانت استفاده می کنند. یارانه های پنهان به خصوص در بخش های غیر خصوصی باید شناسایی شوند. در گام بعدی لازم است برای حذف یا کم شدن شان اقدامات مقتضی اتخاذ شود.

در خصوص احتمال اعتراض های مردمی در پی حذف یارانه های پنهان نیز باید خاطرنشان کرد که این امر نه تنها منجر به اعتراضی نمی شود بلکه به رفاه بیشتر می انجامد چرا که به افراد مورد نیاز اعطا می شود. از طرفی دیگر به دلیل اینکه این امر تاثیری در رفاه و منابع سایر افراد جامعه ندارد، نمی تواند به اعتراضات دامن زند.

یارانه های پنهان ، هزینه هایی برای دولت دارد. این هزینه ها به صورت مستقیم و غیر مستقیم بودجه دولت ها را تحت تاثیر قرار می دهد. برآورد اولیه یارانه های پنهان 800 هزار میلیارد تومان است. این رقم بسیار بالا است و اگر حذف یا حتی کم شود، می تواند تحولاتی را در زیرساخت های کشور به خصوص در حوزه های عمومی مانند بهداشت و توسعه راه های کشور ایجاد کند که این امر قطعا به رفاه اجتماعی می انجامد. برای این امر لازم است اراده ای وجود داشته باشد که بتواند جلوی افراد با نفوذ که از رانت های خاص برخوردارند و به راحتی نیز از این منافع نمی گذرند، بایستد. هر چند تودرتویی اقتصاد کشور و ویژه خواری و اعطای رانت رفاقتی به گروه های خاص می تواند احتمال کاهش یا حذف یارانه های پنهان را با مشکل مواجه کند، اما امید است که این آرزو روزی محقق شود.