آرشیو سه‌شنبه ۲۳ مهر ۱۳۹۸، شماره ۴۴۸۹
هنر و ادبیات
۸
تئاتر

درباره جلسه گفت و گوی امیررضا کوهستانی و دانشجویان

از دانشگاه ها فراتر بروید

احسان صارمی

مدتی است به واسطه تدریس یک واحد دانشگاهی، رابطه دوباره ای با دانشگاه پیدا کرده ام و این بار در آن سوی صندلی های دسته دار، دانشجویانی می بینم که روزی همانند خودم چیزی از جهان بیرون نمی دانند؛ دانشجویانی که برای شان تئاتر، یک اجرای ساده در تالار کوچک مولوی است و استقبال هم دانشگاهیان شان. آنان هیچ چشم اندازی درباره آینده خود در تئاتر ندارند. نمی دانند چگونه تئاتر می تواند بستر شغلی شان باشد و اگر وارد بازار تئاتر شوند، با چه مشقاتی روبه رو می شوند. دانشجویان تئاتر به سبب مشکلات اقتصادی رابطه شان با اجراها قطع شده است. آنان اگر با استاد کارگردانی در رابطه نباشند، نمی توانند کارآموز یک اجرا در تئاترشهر یا ایرانشهر شوند. به عبارتی رابطه آینده شغلی آنان با رشته تحصیلی شان به شدت پاره پاره است.

اگرچه این وضعیت از گذشته تا به امروز وجود داشته است، اما در سال های اخیر تشدید شده است. این وضعیت تنها مختص رشته تئاتر نیست. در گرافیک، نقاشی، عکاسی و هر هنری که تصورش را دارید، این وضعیت حکومت می کند. در سینما اما وضعیت کمی متفاوت است و شاید بهتر است بگوییم متفاوت بود. تا زمانی که عباس کیارستمی در قید حیات بود، کارگاه های انتقال تجربه او فرصتی برای بیرون زدن دانشجویان از دانشگاه بود. خروجی کلاس های کیارستمی اتفاقات مبارکی را رقم می زد که نمونه جذابش یک جایزه سینه فنداسیون کن برای فیلم «سوزن» آناهیتا قزوینی زاده است. خروجی کارگاه های کیارستمی به این کارگردان جوان خلاصه نمی شود. می توان ردپای کیارستمی را در رشد بسیاری از کارگردانان جوان امروز سینمای ایران دید. کارگردانی که هیچ رابطه ارگانیکی با دانشکده های سینمایی کشور نداشت، فرصتی بود برای دانشجویانی که می خواستند دنیای بیرون را لمس کنند.

البته کارگردانان دیگری چون اصغر فرهادی یا مجید برزگر نیز چنین رویه ای در سینما دارند، اما در تئاتر وضعیت اصلا مناسب نیست. رابطه کارگردانان موفق با دانشگاه بسیار محدود است و اساسا فرصت های جذابی برای دانشجویان پدید نمی آید تا از تجربه موفقان تئاتر بهره ببرند. برای مثال در سال های گذشته امیررضا کوهستانی در عرصه جهانی، در همان مسیری بوده که کیارستمی در سینما تجربه کرده است. کوهستانی برای تئاتر خارج ایران، یک گونه جذاب به حساب می آید که تصویری ناب از جهان ایران را بازتاب می دهد. کوهستانی در مقام کارگردانی امروزی، چشم اندازی اجتماعی و سیاسی از ایران ارایه می دهد که نه در غرب، بلکه در ایران همواره موردتوجه بوده است.قرار است در تئاتر مستقل تهران، جلسه ای چندساعته با حضور امیررضا کوهستانی برگزار شود تا او درباره فعالیت ها و کارهایش با دانشجویان سخن بگوید؛ جلسه ای که بدون واسطه رخ می دهد و این فرصت را به دانشجویان می دهد تا موفقیت تئاتری را در گفت وگو و دیالوگی کشف کنند که دانشگاه به آنان نمی دهد. دیدار دوستانه ای که می تواند جرقه کارگاه هایی چون انتقال تجربه کیارستمی بزند. تئاتر ایران از کارگردانان موفق خالی نیست. شخصیت های بسیاری را می توان نام برد که می تواند خلا ارتباطی دانشجویان با بازار و بستر کاری تئاتری را پر کنند. فرصت جلسه امیررضا کوهستانی نقطه ای است که باید به دانشجویان بگویم گاهی از دانشگاه فراتر روید.