آرشیو دو‌شنبه ۲۲ مهر ۱۳۹۸، شماره ۳۵۴۹
اقتصاد
۴

مهدی حسینی در گفت و گو با «شرق» تنش های اخیر در منطقه را بررسی می کند

3 مظنون اصلی حمله به نفت کش

گفتگو: شکوفه حبیب زاده

بحبوحه و هیاهوی خاورمیانه از حمله اخیر ترکیه به سوریه گرفته و حمله نامعلوم به نفت کش ایرانی در همین روزهای اخیر تا حمله به آرامکو، همه نشان می دهد که هرچند بازی قدرت با نفت در جهان تغییر کرده و این منطقه کماکان قدرت نفتی اش کاهش داشته؛ اما هنوز هم می تواند بازی بازیگران اصلی در عرصه سیاسی جهان را تغییر دهد. مهدی حسینی، رئیس سابق کمیته بازنگری قراردادهای نفتی ایران و از کارشناسان ارشد بین المللی نفت، در گفت وگو با «شرق» از اهمیت خاورمیانه از روزهای دور تا امروز می گوید. او تاکید دارد که تنش های منطقه ای اثر منفی روی بازار نفت دارد و ممکن است نگاه ها را از این انبار انرژی در خاورمیانه به بخش کم ریسک تری که دو سوم نفت جهانی را تولید می کند، منتقل کند. حسینی تاکید می کند که این تنش های منطقه، صادرات اندک نفتی ایران را بسیار اندک تحت تاثیر قرار خواهد داد و مشکل اصلی تحریم است که باید به صورت ریشه ای حل شود. او می گوید: «... درگیری ها در منطقه به نفع هیچ کس نیست و این تغییرات ممکن است سبب شود تا تحولات و تغییراتی در چیدمان بلوک های سیاسی رخ دهد. به این معنا که اگر ثابت شود یک کشور در حال تلاش برای اختلال در صادرات نفت و گاز به کشورهای غربی است، قطعا ائتلاف علیه آن کشور ایجاد خواهد شد که این ائتلاف ها می تواند شکل و شمایل بلوک ها را کمی تغییر دهد».
همین چند روز قبل شاهد حمله نامشخص موشکی به یک نفت کش ایرانی بوده ایم. این اتفاق نشانه چیست و چه تبعاتی دارد؟

آنچه مسلم است هرچه از این اتفاقات بیشتر رخ دهد، روی امنیت کشتی رانی و آبراهه های بین المللی اثر منفی می گذارد. پیش تر هم یک تانکر ایرانی در مرز عربستان و در دریای سرخ دچار مشکل شده بود و مزاحمت هایی را در دریای سرخ شاهد بودیم. به هرحال هنوز مشخص نیست حادثه جدید، از سوی کجا رخ داده است، اما اعلام شد سرنخ‎هایی پیدا شده و این حملات بی پاسخ نخواهد ماند. در شرایط فعلی اگر بخواهیم به دنبال متهم بگردیم، سه متهم در این زمینه می توان برشمرد؛ در مورد متهم اول باید بگویم تنها جایی که در منطقه از این تنش ها و برخورد کشورهای اسلامی منطقه با یکدیگر حداکثر استفاده را می کند، اسرائیل است. در واقع مظنون اصلی اسرائیل است، زیرا از این طریق می تواند آتش تنش را داغ نگه دارد. دو مظنون بعدی آمریکا و عربستان هستند. هر دو این کشورها در جریانات اخیر به شدت تحقیر شده اند. عربستان به واسطه آنکه حوثی ها توانستند این کشور را به جایی برسانند که برای مدتی هرچند کوتاه، کنترل بر نفت خود را از دست بدهد و نتواند از خاک و امنیتش دفاع کند. از آن سو آمریکایی ها با وجود فروش تسلیحات به منطقه، دریافتند که تسلیحات نظامی شان نتوانست به درستی عمل کند و عملیات علیه عربستان را خنثی کند و همین موضوع موجب ایجاد حقارت در آنها شد. به تازگی آمریکا اعلام کرده برای حمایت از عربستان چند هزار تسلیحات نظامی به منطقه می فرستد و اعلام کردند هزینه آن را نیز خود عربستان می دهد که نشان می دهد عربستان به عنوان مزدور آمریکا در منطقه انتخاب شده است. این نیز نوعی تحقیر از جانب آمریکایی ها علیه عربستان است. به هرحال عربستان برای رفع این حقارت باید دست به اقدامی می زد. در واقع به عقیده من، هم عربستان و هم آمریکا برای انجام این رخداد، انگیزه داشته اند که البته تشخیص آن با نیروهای امنیتی و نظامی کشور است. مسلم آن است که ایران نشان داده که اگر بر او محرز شود کسی به کشور آسیب زده، از آن کوتاه نمی آید و شوخی هم ندارد. این خصیصه برای ما خوب است، زیرا اقتدار ایران را نشان می دهد، اما بد است زیرا مجموعه این عوامل سبب می شود تنش ها در منطقه افزایش یابد. این اتفاقات مجموعا روی بازار اثر منفی می گذارند. بازار چندان هم این موضوع را بزرگ ندیده است که البته اتفاق خوبی است. درست است که عربستان جنایت های زیادی کرده، اما فکر می کنم باید با این کشور مذاکره و فضایی صمیمی در منطقه ایجاد کنیم که اختلاف ها را با مذاکره حل کنیم، طبیعتا کمک می کند تا دشمنان واقعی ایران به ویژه اسرائیل، موفق نشوند و بتوانیم منافع مجموع منطقه را حفظ کنیم. به هرحال باید منتظر آینده بود، ولی باید در نظر داشت هر حادثه ای در این منطقه، روی بازار نفت اثر منفی خواهد گذاشت.

چقدر این اتفاق صادرات نفت ایران را متاثر کرده است؟

به عقیده من، اکنون صادرات نفت ایران به صورت متعارف نیست و وزارت نفت در حال جنگ است که تا حدودی صادر کند. بزرگ ترین ضربه ای که به صادرات نفت ایران خورده ناشی از تحریم هاست. این ماجراها نمی تواند روی حجم کمی که صادر می کنیم، اثر بگذارد، بنابراین باید مشکل تحریم را به صورت ریشه ای حل کنیم. بااین حال این درگیری ها در منطقه به نفع هیچ کس نیست و این تغییرات ممکن است سبب شود تحولات و تغییراتی در چیدمان بلوک های سیاسی رخ دهد. به این معنا که اگر ثابت شود یک کشور در حال تلاش برای اختلال در صادرات نفت و گاز به کشورهای غربی است، قطعا ائتلاف علیه آن کشور ایجاد خواهد شد که این ائتلاف ها می تواند شکل و شمایل بلوک ها را کمی تغییر دهد.

در فضایی که ایران و عربستان مشکل سیاسی دارند و در حوزه نفت هم دچار چالش هستند، روسیه به‎عنوان میانجی وارد شده است. با توجه به اینکه ما هر سه رقیب هستیم این کار چطور ممکن است؟

روسیه اگر بخواهد برای روابط سیاسی ما میانجی باشد، ممکن است. سیاسیون باید بگویند روسیه در این میان مفید خواهد بود؟ شاید هم بد نباشد، چون روسیه روابط نزدیکی با ما دارد و روابط خوبی هم با اوپک برقرار کرده و عربستان هم با حجم تولیدش اوپک را رهبری می کند. در بازار نفت باید باور داشته باشیم که ما ضمن رفاقت های سیاسی که ممکن است هرجا داشته باشیم، در حال رقابت های اقتصادی هم هستیم و در بازار رقابت باید بسیار حواسمان جمع باشد. یادم هست زمانی ترکیه می خواست برای گاز سرمایه گذاری سنگینی در دریای عمان و خلیج فارس داشته باشد که هاب منطقه در گاز باشد؛ کشوری‎ که خودش واردکننده گاز است! در حالی‎که ما پارس جنوبی و تولید گاز بالا را داریم. وقتی ما این کار را انجام ندهیم، دیگران انجام می دهند. لزومی ندارد با هم دعوا کنیم ولی رقابت سالم و درست بحث دیگری است. در چارچوب شناخته شده اقتصاد بین المللی می شود بسیار خوب عمل کرد. اگر منافع خودمان را همراه با منافع دیگرانی که با ما در این قضیه درگیر می شوند به حداکثر برسانیم، قدرتی خواهیم شد که می توانیم در بازار به خوبی رقابت کنیم، در غیر این صورت کلاه سرمان خواهد رفت.

نفت اکنون در این وضعیت پرآشوب خاورمیانه، با چه سرنوشتی روبه رو است؟

خاورمیانه حدود 70 درصد ذخایر نفت و گاز دنیا را دارد و به همین دلیل همیشه چهارراه حوادث مختلف بوده است. به خاطر وابستگی دنیا به منابع انرژی در این منطقه‏ سالیان طولانی این طور بوده که هرکس این بخش از جهان را کنترل کند،‏ دنیا را کنترل خواهد کرد. انواع سیاست های اعمال شده در 150 سال گذشته (عمر اکتشاف نفت) نشان می دهد کشورهایی که به عنوان انبار انرژی دنیا شناخته می شوند، همواره مورد تهاجم بوده اند و در برخی موارد نیز جنبش های ملی در جهت ملی شدن صنعت نفت در کشورها از جمله ایران رخ داده است. در کنار التهاب در منطقه به واسطه وجود منابع انرژی گسترده‏ شاهد پیدایش اسرائیل در 70 سال قبل نیز بوده ایم که با دو هدف دنبال می شد، یکی دلجویی از یهودیان که در آلمان مورد جنایت های متعدد قرار گرفته بودند. دوم، کاشتن عنصری در خاورمیانه که سوپاپ اطمینانی برای سیاست های برخی کشورهای غربی در منطقه با هدف کنترل نفت باشد.

این اقدام با سیاست های انگلستان آغاز می شود و در مقطعی با ورود آمریکا به عنوان عنصر تازه وارد در بازار نفت ادامه می یابد. در چند سال اخیر نیز مستکبرین کوچک منطقه به فکر افزایش منابعشان افتادند‎؛ مثل صدام حسین که همیشه از زمانی که مرام نامه شان را نوشتند، متذکر این نکته بود که باید جایی مثل کویت را به خودشان ملحق کنند؛ چون انبار بزرگ نفت بود. همچنین برای عراق‏ جدایی خوزستان از ایران بسیار اهمیت داشت که فاجعه جنگ هشت ساله در پی آن رخ داد؛ اما امروز صحنه ها در حال تغییر است. در نظر داشته باشید که بعد از جریان جنگ اعراب و اسرائیل که در سال 1973‏میلادی رخ داد، اعراب با همکاری اعضای اوپک، اروپا را در سال 1975 تحریم نفتی کردند که در پی آن، قیمت نفت چهاربرابر شد. این موضوع باعث شد کشورهای منطقه به این نتیجه برسند که می توانند بخشی از سیاست های سنگین غرب را کنترل کرده و عقب بزنند. این امر سبب شد تا اروپا و آمریکا به فکر مقابله با چنین رخدادی اقدام به تشکیل آژانس بین المللی انرژی کنند. هدفشان این بود که اولا سعی کنند وابستگی مان را به نفت خاورمیانه کاهش دهند و با افزایش راندمان های صنعتی خود، مصرف را پایین بیاورند. دوم، اقدام به جایگزینی نفت خاورمیانه کردند. بر همین اساس هم منابع انرژی گران مثل دریای شمال توسعه یافت و کشورهای غیراوپک مثل عمان، مصر و روسیه نیز برای افزایش عرضه تشویق شدند. نتیجه آن شد که 10 سال بعد، در نیمه دهه 80 میلادی، قیمت نفت بعد از انقلاب به حدود 40 دلار در هر بشکه رسیده بود، بر اثر اقدامات آژانس بین المللی انرژی، با سقوطی در سطح کمتر از 10 دلار روبه رو شد که به شوک سوم نفتی معروف شد. با توجه به این ماجرا، کشورهای نفت خیز منطقه خیلی تحت فشار قرار گرفتند. از سویی هم زمان با تحولات صنعتی، خودروهای آمریکایی که مصرف 30، 40 لیتری در روز داشتند، کنار گذاشته شده و  خودروهایی با مصارف 5، 6 لیتری ساخته شده اند. نکته دیگر مهم آن است که از سال 88 میلادی، بورس انرژی تشکیل شد و این شرکت ها سهامشان را داخل بورس بردند که صحنه سیاسی و رابطه بین شرکت ها و دولت ها را کاملا عوض کرد. به عبارت دیگر شرکت ها لزوما مجری سیاست های دولت ها نیستند بلکه مراقب منافع سهامداران خود هستند. بنابراین نقش بورس ها در نفت بسیار تعیین کننده شده است و شرکت های نفتی در قیمت گذاری نقشی ندارند. اتفاق اثرگذار دیگر نفت های غیرمتعارف هستند. نفت های سنگین و فوق سنگین شیل، انقلابی در بازار نفت ایجاد کرده و بیشترین سود آن را آمریکایی ها می برند. درحال حاضر، آمریکا که 20 میلیون بشکه مصرف و 15 میلیون واردات داشت، امروز 13 میلیون آن را خودش تولید می کند که هشت میلیون از طریق شیل است.

تضعیف اوپک از این زمان آغاز شد؟

امروز در جهان، منابع نفتی بسیاری پیدا شده است و غیراوپکی ها در دریای شمال، خلیج مکزیک، آلاسکا، روسیه، سیبری، مصر، عمان، چین و آمریکا، بیش از دو برابر اوپک تولید می کنند. به بیانی دیگر، اگر امروز مصرف جهان حدود 100 میلیون بشکه باشد، کمتر از 31 میلیون آن را اوپک در شرایط پیک، تولید می کند. بنابراین با بازاری روبه رو هستیم که در آن، نقش تعیین کننده اوپک بسیار تضعیف شده است؛ خصوصا که در مقاطعی اختلافات درونی اوپک مسئله زا بود اما چون اوپک در دهه های گذشته نقش متعهدانه ای را نسبت به بازار اعمال کرده و یک سوم نفت دنیا را تولید می کند، هنوز در تنظیم بازار اثرگذار است؛ اگرچه این اثرگذاری به خاطر اتفاقات جدید کم شده اما هنوز هم تاثیرگذار است.

در حمله به آرامکو، همه چشم ها به سوی ایران خیره شد، درحالی که ایران نقش داشتن در این رویداد را به کل تکذیب می کرد. بااین حال، آسیب جدی به آرامکو سبب شد تا بازار نفت از آن متاثر شود. تعدد این اتفاقات، متقاضیان نفت را از تامین نفت از خاورمیانه منصرف می کند؟

به عقیده من در ماجرای حمله به آرامکو، دو سناریو می توان متصور شد. آیا می شود با یک حمله 5.7 میلیون بشکه در روز عربستان یعنی 60 درصد تولید ماکزیمم این کشور از دور خارج شود؟ چون من تجربه ای هم در جریان انفجار چاه های نفت کویت توسط صدام حسین دارم که ما از طرف ایران برای کنترل این چاه ها رفتیم. در کویت، عراق سر هرکدام از چاه ها مواد منفجره گذاشته و شیرها را منفجر کرده بود. در عربستان نیز چاه های آرامکو مورد حمله قرار گرفت. با توجه به آن تجربه، بعید می دانم این اتفاق توسط پهپاد رخ داده باشد. سناریوی اول آن است که تاسیسات آرامکو واقعا آسیب دیده اند که به نظرم دور از واقعیت است که چنین آسیبی بتواند اتفاق افتاده باشد. سناریوی دیگر بزرگ نمایی رخداد با اغراض سیاسی است. در سناریوی اول، قیمت بالا خواهد رفت. بسته به اینکه چقدر طول بکشد که تاسیسات ریکاوری شود و برگردد که صحبت از ماه ها و سال ها است اما آنچه از عکس ها مشخص بود، دیدم پالایشگاهی بوده که ربطی به نفت خام ندارد و به بنزین و فراورده مربوط است و نشان دادند که در عربستان برای بنزین صف تشکیل شده است. تنها اتفاق این بود که واحدهای فراورش نفت خام را زده باشند که آن واحدها نمی تواند آثار درازمدت در حد اینکه در تلویزیون نشان داده می شد، داشته باشد. بنابراین سناریوی دوم بیشتر محتمل است. با توجه به سناریوی دوم، با فاصله کوتاهی عربستان گفت ایران به تجهیزات آرامکو حمله کرده و ترامپ گفت اگر عربستان بگوید ما تلافی می کنیم و عربستان به شدت علاقه مند بوده که آمریکا را با ما درگیر جنگ کند و خودش این کار را نکند؛ در واقع آمریکا فقط به چندجایی از ایران حمله کند تا از تحقیری که عربستان در این ماجرا شد، خارج شوند. چون عربستان واقعا در این ماجرا به شدت تحقیر شد و آمریکایی ها هم درباره پهپاد و بقیه ماجراها تحقیر شده اند. انگلیسی ها را هم با خودشان همراه کردند، چون موضوع کشتی شان در میان بود. درمجموع، این سناریو را بزرگنمایی کردند و این گاف را دادند که با فاصله کوتاهی آرامکو گفت می خواهیم تا آخر سپتامبر به تولید قبلی برگردیم، اما اگر سیستم ها آن قدر آسیب دیده که پنج میلیون بشکه از دور خارج شده چطور ممکن است در کمتر از دو هفته به قبل برگردد؟ عکس العمل اول بازار، شوک بود و قیمت برنت بالای 70 دلار رفت اما بعد از این گاف، بازار پایین آمد. بنابراین سناریوی دوم بیشتر محقق است. خوشبختانه با وجود همه اشتباهاتی که آمریکا در سیاستش در قبال کشور ما داشته و دارد، در آن موضوع، گول عربستان را نخورد و درست عمل کرد.

طبق اخبار یکی از موسسه های اعتبارسنجی بین المللی، آرامکو که درحال حاضر و پس از این رخداد، باید به شدت اعتبارش افت می‎کرد، فقط یک درجه افت اعتبار داشته که نشان می دهد آسیب ها آن قدر سنگین نیست و کسی هم باور نکرده است. این سناریو برای این بود که ایران و آمریکا را مقابل هم قرار دهند و درگیری به وجود بیاید و آمریکا فهمید ایران شوخی ندارد.

آیا اکنون آمریکا به نفت خاورمیانه وابسته است که کنترل در این منطقه را طلب کند؟

امروز آمریکا تحت رهبری ترامپ که بسیار بیزینس من است، به این نتیجه رسیده که با توجه به تولید بالای نفتی که دارد، آن قدرها به نفت خاورمیانه نیاز ندارد، بنابراین چرا باید خودش را درگیر کند؟ آمریکا به خاطر عربستان خودش را با ایران درگیر نمی کند. امروز حتی در سوریه شاهد هستیم با وجود اینکه سال ها و سال ها از گروه معارضان و کردهای شمال سوریه حمایت می کرد، ترکیه که می خواهد وارد شود، حتی پشت هم پیمانان خودش را خالی می کند که چرا من باید کشته بدهم و هزینه دهم. می شود گفت کاملا حقیرانه است وقتی همه به خاطر حمایت های او کار می کردند پشتشان خالی شد و آمریکا خنجری را از پشت به آنها زد. بنابراین حساسیت آمریکا به اندازه قبل نیست و آن قدرها هزینه نخواهد کرد.

وسط این هیاهو، ایران کجای ماجراست؟

با اینکه هنوز نفت خاورمیانه 60 تا 70 درصد برای جهان اهمیت دارد، ایران جایگاه خود را به خاطر حوادث اخیر نتوانسته در حوزه نفت و گاز حفظ کند. زمانی در این بازار قدرت اول اوپک بودیم و بعد قدرت دوم شدیم و امروز معلوم نیست چندم هستیم. باید جایگاهمان را حفظ کنیم، چون اوپک هنوز هم در بازار نفت تعیین کننده است و این امر نمی شود، مگر اینکه نفت و گازمان را توسعه دهیم و تولیدمان را به حداکثر ممکن برسانیم.

با تحریم ها که نمی شود...

منظورم سیاست کلی است. در کنار ما عراق که گرفتار داعش و جنگ و آمریکا بوده و در یک دهه گذشته تولیدش که همیشه نصف ایران بوده، اکنون تولیدش به حدود پنج میلیون بشکه رسیده که چهار میلیون و 200 هزار بشکه را صادر می کند. قزاقستان در شمال ایران، 110 میلیارد دلار جذب سرمایه خارجی می کند برای اینکه میدان بزرگ کاشاقان را توسعه داده و تولیدش را افزایش دهد و گاز را به چین و افغانستان صادر کند؛ ضمن اینکه نفتش را به دنیا صادر می کند. در زمان فروپاشی روسیه به آذربایجان رفته بودیم که به شرکت نفت آذربایجان کمک کنیم. آقای الهام علی اف که امروز رئیس جمهور است با من می آمد که در جاده فرودگاه باکو زمین نشان دهد که ما آنجا پمپ بنزین بزنیم. امروز شرکت سوکار آذربایجان به جایی رسیده که می خواهد به ایران کمک کند و تکنولوژی بیاورد. ما از نظر میزان ذخایر گازی قدرت اول و دوم و از نظر ذخایر نفتی دنیا قدرت دوم و سوم دنیا هستیم و این جایگاه که داریم درست نیست. اما از نظر تحریم، دو نوع تحریم داریم؛ تحریم بین المللی داریم که بسیار کشنده و ظالمانه علیه ما اعمال شده و همه درها را به روی ما بسته است و واقعا وزارت نفت که امروز می تواند نفت بفروشد هنرمندانه این کار را می کند. کامل گزارش های تحریم را خوانده ام و می دانم آمریکا چقدر تجربه های گذشته را جمع کرده و علیه ما کار می کند. در این شرایط نمی توان جذب سرمایه گذاری خارجی و تکنولوژی مدرن را استفاده کرد و باید با همان تکنولوژی سنتی کار کنیم. در شرایط کنونی باید هدفمان ماکزیمم تولید باشد، چون هر بشکه نفت یعنی قدرت، فقط پول اقتصادی نیست. هر دکل نفتی که داشته باشیم معادل چند تانک 2T7  برایمان قدرت می آورد. باید از مزیت نسبی کشورمان حداکثر استفاده را در اثرگذاری بین المللی داشته باشیم. اما در شرایط تحریم باید کار دیگری انجام دهیم. 10، 15 شرکت که در شرکت های داخلی کارهای سرویس نفتی می کردند مثل حفاری، خدمات چاه، لرزه نگاری و... را شرکت نفت تعیین صلاحیت کرده و گفته به شرکت های اکتشاف و تولید (E&P) تبدیل شوید و به آنها پروژه می دهد. مسلما نمی شود انتظار داشت با شرایط بی پولی و تکنولوژی پایین، کاری را که عراق انجام داد انجام دهند. اما قطعا وزارت نفت و دولت و مجموعه حاکمیت می توانند شرایط ویژه ای را برای این شرکت ها ایجاد کنند که تا حدودی موفق باشند. در اجلاس اوپک حدود هفت، هشت سال قبل که شرکت کردم، کنار من رئیس شرکت ناینکس (یکی از مهم ترین شرکت های بورسی جهان) نشسته بود. از او پرسیدم چقدر در روز نفت می فروشید؟ به من گفت روزی صد میلیون بشکه نفت در روز می فروشیم، درحالی‎که کل مصرف دنیا در آن زمان 90 میلیون هم نبود. بورس های دیگری هم مثل نیویورک، شیکاگو، توکیو، هلسینکی و... داریم. همه بورس ها کار کاغذی می کنند. بورس ما برای این چیزها ساخته نشده است. باید این کار را انجام دهیم. این کار می تواند نقطه شروعی برای بورس باشد که وارد بازار آینده شود و از طریق فروش کاغذی، نفت را بفروشد و درمقابل، نقدینگی را به شرکت ملی نفت ایران بیاوریم. درواقع هم بورس ما سازوکار آینده را به‎عنوان کارگزار این کار انجام دهد و هم شرکت ملی نفت تضمین کند که اگر بخواهیم کاغذهایی منتشر کنیم که خریدار داشته باشد، کف قیمت را گارانتی کند و سود هم برای خریداران باشد. این یکی از راه حل های مشکل مالی است. امروز شرکت های نفتی ما نمی توانند پروژه های بسیار سنگین عرضه و دریایی را انجام دهند. خب پروژه های آسان و خشکی بدهیم. پروژه هایی بدهیم که تکنولوژی زیادی نیاز ندارد. این کار نیازمند غربالگری است. در جریان پروژه ها بوده ام. این غربالگری باید انجام شود و پروژه هایی به شرکت های داخلی داده شود که هم زودبازده باشند، هم بازده خوب داشته باشند و هم آسان باشند تا دوره تحریم تمام شود. بسیار معتقدم به اینکه پس از تحریم ها باید در سطح بسیار گسترده سرمایه خارجی جذب کنیم و نفت و گازمان را توسعه دهیم و در بازار بین المللی جایگاه قبلی مان را از نظر اقتصادی و اثرگذاری بین المللی و سیاسی به دست بیاوریم.