آرشیو دو‌شنبه ۲۲ مهر ۱۳۹۸، شماره ۳۵۴۹
سیاست
۶

محمدمهدی جعفری: نظارت استصوابی در مجلس اول وجود نداشت

سخنان حسن روحانی در تمجید از نحوه ورود افراد به مجلس نخست و نقد غیرمستقیمش به رفتار شورای نگهبان، واکنش های زیادی به دنبال داشته است. از اصولگرایانی که تحمل کوچک ترین نقدی بر شورای نگهبان را ندارند و از تریبون های مختلف شروع به حمله به روحانی کردند تا آنهایی که سخن رئیس جمهوری را تایید کردند تاجایی که روز گذشته اسدلله بادامچیان، دبیر کل تازه بر مسند نشسته حزب موتلفه، گفته است: «متهم کردن شورای محترم نگهبان شیوه همیشگی رسانه های بیگانه و عوامل نفوذی و انحصارطلب است!». اما دیروز  محمدمهدی جعفری، نماینده مردم دشتستان، در اولین دوره مجلس شورای اسلامی در واکنش به حواشی ایجادشده پس از اظهارات رئیس جمهوری مبنی بر نبود نظارت استصوابی در اولین دوره انتخابات مجلس، به ایرنا گفت: نظارت استصوابی در مجلس اول وجود نداشت و انتخاب نمایندگان به طور طبیعی فقط بر عهده مردم بود. گروه ها و احزاب سیاسی در هر حوزه انتخابیه افراد دارای صلاحیت را به مردم معرفی می کردند و تنها معیار محدودکننده برای کاندیداتوری، شروط اولیه مصرح در متن قانون اساسی بود. او با بیان اینکه در زمان برگزاری انتخابات مجلس اول، شورای نگهبان هنوز تشکیل نشده بود،  یادآور شد: وظیفه این شورا براساس متن قانون اساسی مصوب سال 58، صرفا بررسی مصوبات مجلس از لحاظ انطباق با قانون اساسی و فقه جعفری بود و طبیعتا تا پیش از تشکیل مجلس ضرورتی برای شروع فعالیت شورای نگهبان وجود نداشت. جعفری درباره برخی منتخبان مردم که در دور اول مجلس موفق به حضور در مجلس نشدند، تصریح کرد: تنها نظارت توسط خود مجلس در هنگام بررسی اعتبارنامه ها صورت گرفت که در پی آن اعتبارنامه تعداد بسیار معدودی از منتخبان مردم رد شد که این فرایند هم بیشتر جنبه سیاسی داشت. این زندانی سیاسی دوران پیش از انقلاب با یادآوری هزینه های بسیار اندک کاندیداهای حضور در مجلس اول شورای اسلامی، گفت: افردی که برای آن دوره مجلس نامزد شده بودند، نمی خواستند به هر قیمتی وارد مجلس شوند و اغلب کسانی که به عنوان نماینده وارد مجلس شدند هم از نسل مبارزان انقلاب بودند؛ افرادی که جریان های قبل از انقلاب را دیده و از خواسته ها و مطالبات جامعه باخبر بودند؛ بنابراین قصدشان خدمت به مردم بود. عضو سابق نهضت آزادی ایران خاطرنشان کرد: در مجلس اول جنبه جناحی و فراکسیونی جلوه کمی داشت و فقط اعضای حزب جمهوری اسلامی بودند که غالبا تحت تاثیر ریاست مجلس، آقای هاشمی رفسنجانی، عمل می کردند. البته افراد حزبی دیگری هم مانند برخی اعضای نهضت آزادی در مجلس اول حضور داشتند، اما عملکرد آنها در مجلس، با وجود برخی وجوه مشترکی که با یکدیگر داشتند، به عنوان یک فراکسیون مجزا نبود و اغلب افراد به صورت مستقل عمل می کردند و واقعا قصد خدمت داشتند.این استاد دانشگاه درباره علت افت کیفیت ادوار بعدی مجلس گفت: درگیری های سال 60 که سازمان منافقین اعلام جنگ مسلحانه کرد و همچنین شروع جنگ تحمیلی و شرایط ویژه ای که جنگ بر کشور حاکم کرد، باعث شد از دوره دوم به بعد امکان حضور برای نمایندگان تفکرات متفاوت محدود شود. از سوی دیگر در دوره های بعد به تدریج در مجلس شورای اسلامی منافع عمومی جای خود را به منافع جناحی و سیاسی داد. نظارت استصوابی هم بعد از اصلاح قانون اساسی در سال 68 به صورت رسمی در فرایند انتخاب نمایندگان مجلس شورای اسلامی مطرح شد که تاثیرات زیادی بر کیفیت مجالس ادوار بعدی گذاشت.

 روز چهارشنبه حسن روحانی در جلسه هیئت دولت با اشاره به اینکه بهترین مجلس در طول تاریخ انقلاب اسلامی مجلس اول بود که با حضور نمایندگانی از احزاب و گروه های مختلف تشکیل شده بود، اظهار کرد: نباید این قدر سخت گیری کرده و فشار بیاوریم و فکر کنیم هرچه این فیلتر را تنگ تر کنیم، نتیجه مثبت تری خواهد داشت. مردم خودشان خوب می فهمند و بهترین ها را انتخاب می کنند. به ویژه در انتخابات مجلس شورای اسلامی که عمدتا محلی بوده و مردم کاندیداها را بهتر می شناسند و انتخاب می کنند. این اظهارات ریاست جمهوری با واکنش هایی مواجه شد، از جمله حمید رسایی از نمایندگان اصولگرای ادوار گذشته مجلس شورای اسلامی مدعی شد: این ادعا که در مجلس اول هیچ رد صلاحیتی نبود، کذب محض است، آیت الله صافی گلپایگانی، دبیر وقت شورای نگهبان، در دوران مجلس اول در نامه ای به وزارت کشور، 28 نفر از اعضای حزب توده را رد صلاحیت کرد.