آرشیو دو‌شنبه ۲۲ مهر ۱۳۹۸، شماره ۳۵۴۹
جهان
۷

جهان و روژآوا

سامان سلیمانی

آنچه این روزها در کردستان سوریه (روژآوا) می گذرد، علاوه بر اینکه از منظر حقوق بین الملل تعدی و تجاوز به خاک کشور دیگری است، از منظر حقوق بشر نیز جنایت علیه بشریت محسوب می شود و کردها می توانند با استناد به مبانی حقوق بین الملل و حقوق بشر خواهان یاری و کمک هر کشور و دولت دیگری شوند؛ اما در این میان توجه به نکات زیر حائز اهمیت است.

1- زمانی که داعش ابتدا در سوریه و سپس در عراق پا گرفت، تهدیدی بزرگ علیه تمام منطقه به حساب می آمد. از میان کشورهای منطقه فقط ایران و عراق بودند که عزم خود را برای مبارزه عملی و علنی با این گروه تروریستی جزم کردند و با تمام وجود وارد صحنه مبارزه با این گروه شدند و البته نباید از یاد برد که این مبارزه، مبارزه ای سه جانبه میان کردها، ایران و عراق بود که توانست داعش را به سمت نابودی و اضمحلال ببرد. آمریکا و هم پیمانان جهانی و منطقه ای اش مبارزه خود با داعش را براساس منافع کوتاه مدت و بلندمدت خود برنامه ریزی می کردند و واضح است که در چنین مبارزه ای هر لحظه سازی می نواختند و مسیر متفاوتی را در پیش می گرفتند. ترکیه نیز از همان ابتدا بارها به صورت مستقیم و غیرمستقیم متهم به همکاری و کمک رسانی به این گروه تروریستی بود؛ چرا که در پی تامین منافع توسعه طلبانه و ضدانسانی خود هیچ حدومرزی برای مفاهیم انسانی و حقوقی قائل نبوده است. اکنون که کردها در کردستان سوریه با ناجوانمردانه ترین شیوه ممکن مورد تهاجم ارتش ترکیه قرار گرفته اند، انتظار می رود ایران نه تنها در اعلام رسمی؛ بلکه عملا وارد صحنه شده و این حرکت را که نه فقط کشتار و آوارگی کردها را هدف گرفته؛ بلکه شروعی خطرناک برای هدف قراردادن امنیت و ثبات منطقه است، محکوم و از تمام سازوکارهای دیپلماتیک خود برای توقف این جریان استفاده کند.

2- واضح و مبرهن است که حضور ارتش ترکیه در کردستان سوریه تهدیدی بزرگ برای آینده صلح در منطقه خواهد بود. دولت سوریه متحد استراتژیک ایران است و مسلما در این شرایط اتخاذ هر سیاست و عملکردی از طرف سوری ها می تواند موقعیت کردها را تقویت یا تضعیف کند. نزدیکی کردها نیز به هرکدام از دو قدرت منطقه ای ایران و ترکیه در تحولات و معادلات آتی منطقه تاثیرگذار خواهد بود؛ همچنان که وجود سیستم فدرال در عراق و تشکیل حکومت اقلیم کردستان و حمایت ایران از همان روز اول از این سیستم، جایگاه و پایگاه مستحکمی برای ایران در عراق و نزد افکار عمومی کردها در تمام دنیا ایجاد کرد. اکنون نیز تاثیرگذاری ایران بر دولت سوریه و حمایت این دولت از کردها و استفاده از تمام سازوکارهای ممکن در چارچوب حقوق بین الملل و کمک رسانی به کردها می تواند جایگاه ایران را تقویت کند.

3- اتفاقات اخیر نشان می دهد که با وجود حمایت هم زمان روسیه و آمریکا از دولت ترکیه که حتی اجازه صدور بیانیه ای در شورای امنیت در محکومیت دولت ترکیه ندادند و فشار دولت های اروپایی نیز در عمل کارساز نبوده است؛ اما ارتش ترکیه نتوانسته آن چنان که انتظار داشت و در رسانه هایش آن را وعده می داد، به اهدافش برسد. از سویی دیگر موجی از حمایت افکار عمومی که در جهان در حمایت از کردها و محکومیت دولت ترکیه به راه افتاده، هم سیاست مداران را غافلگیر کرده و هم نشان داد که آن چنان که در مبارزه مردم کوبانی با داعش چنین موجی شکل گرفت، این بار نیز افکار عمومی جهان به حمایت از کردها به پا خاسته است؛ اما با این تفاوت که در جنگ با داعش این حمایت پیش بینی می شد؛ چراکه مبارزه با یک گروه تروریستی بود؛ اما شاید برای اولین بار در تاریخ باشد که وقتی یک دولت به مبارزه ای چنین دهشتناک با کردها دست زده، چنین حمایتی از کردها شده است. نباید از یاد برد که در دنیای کنونی افکار عمومی و قدرت شبکه های اجتماعی کم از قدرت و توان دولت ها ندارد و دولت ها نیز باید در محاسبات و معادلات خود به این نکته به خوبی توجه کنند.

4- نکته مهم دیگر در این میان قربانی شدن تعداد زیادی از کودکان و زنانی است که از هر منظر و منطقی به آن نگریسته شود، حمایت از آنان وظیفه ای انسانی و اخلاقی است. در خاورمیانه ای که قدرت های جهانی براساس محاسبات سود و زیان خود آن را مکانی برای تسویه حساب های خود قرار می دهند و خشونت روز به روز در حال گسترش است و قربانی می گیرد، کودکان نقشی مهم دارند تا با خروج از این چرخه خشونت، دست کم نسل آینده به دور از تکرار آن قرار گیرند. اهمیت دادن و توجه مضاعف به امنیت و آرامش کودکان خاورمیانه چه در یمن و سوریه و چه در روژآوا وظیفه تک تک شهروندان مسئول و به ویژه دولت های منطقه است و تداوم این چرخه آینده منطقه را با تهدیدات بیشتر و مضاعف تری مواجه خواهد کرد.

5- کردها در مبارزه با داعش ثابت کردند که شکست را در قاموس آنان معنایی نیست. کردها معتقدند دوستانی غیر از کوهستان ها ندارند، اکنون می بینیم که دست کم میان افکار عمومی جهان دوستان فراوانی دارند، دولت ایران نیز با محکومیت اقدامات ترکیه خود را کنار کردها قرار داده است. لازم است این حمایت ها تقویت شود تا نه فقط کردها دوستان فراوان تری داشته باشند؛ بلکه با تعمیق این دوستی میان ملل منطقه صلح و آشتی را بیش از پیش تقویت کنیم. ارتباط تاریخی و فرهنگی کردها در هر جای جهان که باشند، با ایران ارتباطی ویژه است، پس مسئولیت نه تنها سیاسیون ایرانی؛ بلکه روشنفکران و هنرمندان ایران نیز در این میان بیش از دیگران است. شکی نیست که اردوغان و دولت های حامی او سرنوشتی جز شکست نخواهند داشت؛ اما این حرکت آنان می تواند مسیر خطرناکی را برای اهداف منطقه ای آنان بگشاید، مقابله با این هدف از هم اکنون می تواند تمام نقشه های آتی آنان را با شکست مواجه کند و تضمینی باشد بر گسترش صلح در منطقه یا دست کم جلوگیری از آتش افروزی بیشتر.