آرشیو سه‌شنبه ۱۴ آبان ۱۳۹۸، شماره ۴۷۴۵
بورس
۹
تحلیل

«دنیای اقتصاد» عملکرد شرکت های سهامی را با برآوردهای کارشناسی مقایسه کرد

نوبت بازنگری در تحلیل های بورسی

امیرهوشنگ نوایی

دنیای اقتصاد : با پایان یافتن یک دوره صعود پرشتاب، اکنون معادلات بازی در بورس تهران تغییر کرده است. به نظر می رسد با فروکش تب خرید، اکنون صرف تکیه بر جریان نقدینگی، ریسک زیان بورس بازان را افزایش می دهد. در نتیجه توجه به تحلیل ها باید بیش از پیش پررنگ شود. در سوی دیگر بررسی عملکرد شرکت ها با برآوردهای کارشناسی از سود تابستان 98 آنها نشان دهنده اختلاف محسوسی است که تاکید می کند حتی تحلیلگران نیز باید در پیش بینی های خود بازنگری انجام دهند و بر اساس واقعیات جدید چراغ راهنمای بهتری برای سرمایه گذاران شوند.

شاخص کل بورس تهران در معاملات روز دوشنبه 4284 واحد عقب نشینی کرد و در نیمه دوم کانال 304 هزار واحدی قرار گرفت. معاملات روز گذشته بورس جنبه دیگری از رفتارهای هیجانی معامله گران را به نمایش گذاشت و به نوعی نمایانگر عطش بازیگران بورسی برای عاملی بود که بتواند جهت مشخصی به دادوستدها ببخشد. این رویکرد بار دیگر لزوم بازگشت به تحلیل های بنیادی در بازار سهام را گوشزد می کند.

خاطره پررنگ روندهای هیجانی

معاملات روز گذشته سهام به طور مشخص تحت تاثیر اخبار مرتبط با تجدید ارزیابی بانک ها بود. از بین 87 میلیارد تومان ارزش صف های فروش معاملات دوشنبه، بیش از 60 میلیارد تومان آن به سهام بانکی تعلق داشت. نکته جالب توجه آنکه تعداد قابل توجهی از نمادهای بانکی که در روز گذشته تحت فشار شدید فروش قرار گرفتند با بخشنامه جدید بانک مرکزی نیز دچار محدودیت خاصی نمی شوند. برخی از نمادهای بانکی قصدی برای افزایش سرمایه ندارند و برخی دیگر در افزایش سرمایه های خود از محل تجدید ارزیابی به دارایی های ثابت اتکا دارند. با این حال رویکرد عمومی به این گروه از این مساله پرده بر می دارد که بسیاری از بازیگران بازار همچنان در پی روندهای پرقدرت و مشخص هستند و بلاتکلیفی در این مسیر را چندان بر نمی تابند؛ حتی اگر نتیجه آن پیشروی در مسیر نزولی باشد.این روند تنها گوشه ای از بهانه جویی های معمول در بازار سهام، بعد از ثبات نسبی در محدوده فعلی، را نشان می دهد. کماکان در تک نمادهای مختلف تلاش برای موج سازی قیمتی مشاهده می شود؛ اما تضعیف جریان نقدینگی سبب عقیم ماندن اکثر این تلاش ها شده است. حافظه کوتاه مدت سهامداران با روندهای هیجانی و پرشتاب پر شده است و پرهیز از آن دست کم در کوتاه مدت دشوار به نظر می رسد. به علاوه آنکه بسیاری از بازیگران تازه وارد بورسی ممکن است این کم تحرکی را کسل کننده یا بی حاصل بدانند و بعد از مدتی از این شاخه به شاخه دیگر جستن و تغییر سبد سهامداری راه خروج از بازار را در پیش بگیرند.

  فصل تحلیلی بورس؟

در توصیف وضعیت فعلی بورس باید گفت که دوره رشدهای همگن قیمت سهام متوقف شده است. در نیمه نخست سال جریان قدرتمند پول و نقدینگی ورودی سبب می شد تا روند عمومی بازار چندان تمایزی بین شرکت های مختلف یک صنعت قائل نشود و تنها تعدد بازیگران و نسبت نقدینگی ورودی به ارزش بازار شرکت ها بتواند روندهای قیمتی را رقم بزند. در آن برهه جریان نقدینگی، قوی تر از هر عامل تحلیلی دیگری ظاهر شد و نه به تحلیل های حمایت گر از روند صعودی قیمت یک نماد اهمیت می داد و نه نقدهای موجود را جدی قلمداد می کرد.اکنون با فروکش عطش سرمایه گذاران برای ورود به دادوستدهای سهامی و کند شدن سرعت چرخش نقدینگی در بازار سهام، روندهای صعودی یکدست کمتر مشاهده می شود. همان گونه که پیش تر اشاره شد بنا به عادت نزدیک یا سودای کسب سود زیاد در زمان کوتاه، تلاش هایی برای جریان سازی در گروه ها و نمادهای مختلف مشاهده می شود. اما عموما آن دسته از تلاش ها که از مجرای بنیادی سهام حمایت نمی شود چندان ثابت و ثمربخش نیست و به سرعت بازگشت قیمت ها را در پی داشته است. این مساله لزوم توجه به تحلیل های بنیادی سهام را یادآور می شود. بازگشت به تحلیل ها همچنان می تواند بازدهی بیشتری برای سرمایه گذاران نسبت به دیگر بازارهای مطرح ایجاد کند؛ اما در عین حال لازم است بازیگران بورسی دامنه دید خود را به میان مدت تغییر دهند و تلاش برای آگاهی از متغیرهای اثرگذار و نحوه ایفای نقش آنها را با جدیت بیشتری دنبال کنند. در سوی دیگر تحلیلگران بازار نیز باید از رخوت تابستانی فاصله گرفته و برآوردهای خود از سودآوری بنگاه ها را بازخوانی کنند. این بازخوانی شامل به روزرسانی متغیرها و دقت بیشتر در مدل های پیش بینی است.

  محک گزارش سود اجماع

در جدول سمت چپ صفحه سود محقق شده بنگاه های بزرگ سهامی در فصل تابستان با میانگین مورد اجماع تحلیگران مقایسه شده است. آخرین پیش بینی سود مورد اجماع تحلیلگران، کارگزاری ها، صندوق های سرمایه گذاری و گروه های تحلیلی در تاریخ 2 مهر ماه در روزنامه «دنیای اقتصاد» منتشر شد.از میان 67 نمادی که سود آنها در فصل تابستان مورد برآورد قرار گرفته بود و گزارش عملکرد خود در فصل تابستان را منتشر کرده اند، تنها سود 14 نماد فاصله ای کمتر از 10 درصد از میانگین انتظارات دارد. به نظر می رسد در نمادهای تولیدکننده الفین دقت پیش بینی ها بیش از سایر صنایع بوده است. دقت پیش بینی سود بهار این گروه نیز در حدود 90 درصد بوده و می تواند نشانه ای از تسلط تحلیلگران بر متغیرهای حاکم بر این صنعت باشد.

در رابطه با 19 نماد، سود محقق شده از حداقل انتظار گروه های تحلیلی نیز کمتر بوده است. این مساله به خصوص در رابطه با نمادهای صنعت «تکنولوژی و پرداخت» مصداق دارد. سودآوری عمده نمادهای این گروه در مسیر خطی قرار دارد و نتوانسته انتظارات موجود را برآورد کند.در رابطه با نمادهایی همچون «شسپا» شناسایی هزینه های غیرمعمول سبب جاماندگی از کمینه انتظارات شده است. «فاسمین» نیز یکی از عجیب ترین موردهای گزارش دهی فصل تابستان بود. این شرکت در اوایل آبان از عدم تحقق حجم قابل توجهی از فروش منظور شده برای نیمه نخست خبر داد. در عین حال شناسایی سود تسعیر ارز و فروش سرمایه گذاری ها سبب شد تا سود گزارش شده در صورت مالی 6 ماهه بیشتر از سود فصل بهار باشد. با این حال همچنان ابهامات جدی در صورت های مالی این شرکت وجود دارد که شفاف سازی های بیشتری را می طلبد. تعیین تکلیف موجودی های پایان دوره و محصولات بازگشت خورده از فروش از جمله این موارد است.اوره سازان گروهی بودند که در فصل بهار باعث غافلگیری سهامداران و تحلیلگران شدند. سود محقق شده 4 نماد مطرح اوره ساز در فصل بهار به طور متوسط 32 درصد بالاتر از میانگین پیش بینی ها بود. به طور خاص «شپدیس» توانست یک و نیم برابر متوسط انتظارات در فصل بهار سود بسازد و «کرماشا» از سقف پیش بینی ها نیز فراتر رفت. این مساله سبب شد تا تحلیلگران انتظارات خود از این گروه را ارتقا دهند.

این گروه بار دیگر در تابستان باعث غافلگیری اهالی بازار سرمایه شدند؛ اما این مرتبه در جهت معکوس. رشد انتظارات کارشناسان همزمان با عملکرد ضعیف این شرکت ها، به خصوص در آخرین ماه از تابستان سبب جاماندگی این گروه از پیش بینی ها شد. تا آن جا که دو نماد «کرماشا» و «شیراز» تنها نیمی از سود مورد انتظار را پوشش دادند. سال مالی پتروشیمی پردیس منتهی به شهریور است و این شرکت هنوز صورت های مالی مربوط به تابستان را ارائه نداده است.  در 10 مورد نیز سود محقق شده از سقف پیش بینی ها فراتر رفته است. در رابطه با نمادهایی همچون «هرمز»، «شفن» و «نوری» سبقت از انتظارات عموما به شناسایی سود حاصل از تسعیر دارایی های ارزی باز می گردد. در مقابل رشد سود نمادهای دارویی (گروه سلامت) و نمادهای بانکی بیش از هر موردی به روند عملیات باز می گردد.  نمادهای دارویی پس از رفت و برگشت شدید قیمت ها توانستند با رونمایی از عملکرد تابستان خود تا حدود قابل توجهی از فشار عرضه ها در این گروه بکاهند و بار دیگر مورد توجه نسبی بازار قرار بگیرند.  برخی از اختلافات فوق به صورت مستقیم به مدل های برآورد سود تحلیلگران پیوند می خورد. همچنین برخی متغیرهای حاکم بر سودآوری شرکت ها در فصول آتی می تواند دستخوش تغییر جدی شود و لازم است از هم اکنون کارشناسان احتمال تغییر این مولفه ها را نیز در محاسبات لحاظ کنند.