آرشیو پنج‌شنبه ۱۶ آبان ۱۳۹۸، شماره ۷۱۹۷
اقتصادی
۵

چگونه با جهانگردان رفتار می کنیم؟

توریست خارجی؛ غریبه یا آشنا

مرجان اسلامی فر

«ایرانی ها رفتار خیلی خوبی با گردشگران خارجی دارند، اما مغازه داران سعی می کنند کالاها را گرانتر بفروشند، مخصوصا صنایع دستی را...»

این جملاتی بود که گردشگر استرالیایی در حساب توئیترش نوشته است. او در سفر یک هفته ای به ایران شهرهای اصفهان، شیراز و تهران را دیده بود.

او اگرچه سفرش را لذتبخش توصیف می کند اما می گوید: در خریدهایی که داشته در مورد برخی کالاها مجبور شده، پول بیشتری پرداخت کند. این را زمانی متوجه شده که لیدر ایرانی توریست های ژاپنی را در میدان نقش جهان اصفهان دیده است. یعنی لیدر ایرانی ژاپنی ها به او واقعیت را گفته است. او ادامه داد: «اکثر مغازه داران ترجیح می دهند دلار را به جای ریال بگیرند، حتی اصرارشان بر این است که دلار توریست ها را به ریال تبدیل کنند.» یک واقعیت وجود دارد و آن اینکه اصولا هنوز آموزه های رفتار اقتصادی با جهانگردان را به صورت یک فرهنگ عمومی نیاموخته ایم، این جمله ای است که علی پارسا، راهنمای قدیمی جهانگردان اروپایی به «ایران» می گوید.

او ادامه می دهد: «ما به جهانگرد با نگاه آشنای همیشگی نگاه نمی کنیم بلکه همیشه غریبه ای است که همچون یک فرصت اقتصادی کوتاه مدت می تواند زمینه کسب درآمد ما را فراهم کند، در حالی که در اکثر کشورهای جهان، فرهنگ رفتار اقتصادی با جهانگردان این گونه نیست، در واقع، به صورت ملی و فراگیر به حضور آنها در شهر یا کشورشان نگاه می کنند.» پارسا ادامه می دهد: «برخی ها نگاهشان این گونه است که اگر یک جهانگرد از ما خرید نکند، سرانجام از فرد یا فروشگاه دیگری خرید کرده و پول خودش را در کشور مقصد هزینه می کند.در واقع، نگاه فردی و انتفاعی نسبت به جهانگرد ندارند.»

تلکه نکنید!

علی جهانتاب یکی از گردانندگان تورهای خارجی در ایران می گوید: «بارها دیده ایم رانندگان تاکسی، سوپرمارکت ها، هتل ها، موزه ها و... پول بیشتری را از توریست خارجی دریافت می کنند، حالا چه رسمی و چه غیررسمی، این در حالی است که گرانفروشی های اینچنینی بر گردشگران اثر می گذارد و نسبت به همه بدبین می شوند.ما باید یاد بگیریم جهانگردان را تلکه نکنیم.»

رفتار استاندارد کجاست؟

علی اکبر عبدالملکی رئیس کمیسیون گردشگری و کسب و کارهای وابسته اتاق بازرگانی ایران درباره اینکه چگونه می توان درآمد گردشگری را جایگزین درآمدهای نفتی کرد، می گوید: «قبل از هر چیز وزارت گردشگری باید موضوع آموزش و آماده کردن تفکر مردم نسبت به گردشگران خارجی را آماده کند. وقتی مردم آموزش های لازم در برخورد با گردشگر خارجی را نمی بینند، احتمال دارد رفتاری انجام دهند که خارج از قواعد یا عرف جذب گردشگر باشد. بنابراین این وظیفه وزارتخانه جدید است که راهنمایی رفتار استاندارد با گردشگران در شهرهای مختلف به عموم مردم را آموزش دهد.شمار کسانی که رفتار استاندارد با گردشگران خارجی دارند، در کشورما بسیار اندک است.»

رسانه ها آغاز کنند

وی ادامه می دهد: «برای اینکه بتوان در جذب گردشگر موفق عمل کرد به زیرساخت های متعددی نیاز است، یکی از ضرورت ها برگزاری سمینار و کارگاه های آموزشی است؛ کارگاه هایی که در آن ذینفعان و مدیران نباشند، بلکه افرادی باشند که به نحوی با گردشگر خارجی در ارتباط هستند. حتی این وظیفه صدا و سیما و روزنامه ها یا شبکه های مجازی است که نحوه برخورد با جهانگردان را با توجه به فرهنگ غنی ایرانی آموزش دهند.»

اول رانندگان تاکسی

رئیس کمیسیون گردشگری و کسب و کارهای وابسته اتاق بازرگانی ایران می گوید: «وقتی ذینفعان در حوزه گردشگری به کارگاه ها و سمینارها می روند چای، میوه و شیرینی می خورند و در نهایت هیچ اتفاقی در حوزه گردشگری رخ نمی دهد، بدین جهت توصیه می کنم در این سمینارها رانندگان تاکسی و افرادی که با گردشگران در ارتباط هستند دعوت شوند تا بدانند چگونه با آنها رفتار کنند.»

همیار گردشگر نیاز داریم

وی می افزاید: «نکته دیگری که اهمیت زیادی دارد، گنجاندن موضوع گردشگری در کتاب درسی است. آموزش و پرورش برای آموزش از سنین دبستان باید برنامه ریزی کند. همان گونه که ما همیار پلیس داریم و دانش آموزان به خانواده های خود مواردی را تذکر می دهند در این حوزه هم می توان همیار گردشگر تعریف کرد.»

عبدالملکی تصریح می کند: «صنعت گردشگری یکی از مشاغل درآمدزا و اشتغالزا است، از این رو می توان با برنامه ریزی در این مسیر حرکت کرد.»

جذب گردشگر ساده نیست

وی ادامه می دهد: «همه ما باید رفتار با گردشگران خارجی را یاد بگیریم و بدانیم آنها چه حقوقی دارند. خیلی ها تصور می کنند که گردشگری و پذیرا بودن از گردشگران خارجی ساده است، ولی این صنعت نیاز به آموزش و علم دارد.»

رئیس کمیسیون گردشگری و کسب وکارهای وابسته اتاق بازرگانی ایران بیان می کند: «اگر می خواهیم گردشگری و بخصوص گردشگری خارجی را توسعه دهیم به زیرساخت هایی چون توسعه حمل ونقل در تمام شقوق، هتل مناسب و رستوران های بین المللی نیاز داریم.»

گردشگری را باید به بخش خصوصی واگذار کرد

عبدالملکی عنوان می کند: «نظارت بر توسعه گردشگری را می توان به بخش خصوصی واگذار کرد، این بخش می تواند با نظرات مشورتی و سایر فعالیت ها در مسیری حرکت کند که بتوان به صورت واقعی وعملی گردشگری را جایگزین نفت کرد.»

سرمایه گذاری در هتلداری

چالش دیگری که خیلی از توریست ها در گپ و گفت خود مطرح می کنند، قدیمی بودن اکثر هتل ها در مراکز گردشگری است. در خیلی از کشورهای توریست پذیر بازسازی و نوسازی هتل یک رکن است. به عنوان مثال در کشورهایی مثل امارات و ترکیه به خاطر آنکه سرمایه گذاران متعددی دارند و این بخش جزو فعالیت های سودده است، هتل قدیمی تخریب و جای آن هتل جدید احداث می شود. اما در ایران عمر هتل ها بسیار بالا است، به گونه ای که در برخی از آنها مسافران تجربه ترکیدن لوله آب را هم داشته اند.

 
برنامه دولت
اشتغالزایی کم هزینه

مرداد 98 وزارت گردشگری ایجاد شد. وزارتخانه ای که قرار است تحول عظیمی در صنعت گردشگری ایجاد کند. علی اصغر مونسان وزیر گردشگری در مجلس گفته بود: گردشگر جایگاه اقتصادی ویژه ای دارد، به ازای 50 میلیون تومان سرمایه گذاری یک شغل در عرصه گردشگری ایجاد می شود که این موضوع در عرصه صنعت 500 میلیون تومان سرمایه گذاری نیاز دارد. با توجه به اینکه یکی از موضوعات مهم امروز کشور ایجاد اشتغال است صنعت گردشگری می تواند با اندک سرمایه ای، بسیاری از مشکلات اشتغال را حل کند.

 
حقوق
کم اطلاعی یا نبود اطلاع رسانی

تا حالا شده این سوال را بپرسید که گردشگران خارجی وقتی وارد ایران می شوند چه حقوق قانونی دارند؟ برای رسیدن به این جواب خیلی پرس وجو کردیم و نتیجه این شد که هنوز قانون جامع و به روز در این حوزه نداریم. قانونی که در صورت بروز مشکل بتواند از گردشگر خارجی حمایت کند. اما خیلی ها خوشبین هستند که با ایجاد وزارت گردشگری، قانون در این حوزه شکل و شمایل درستی به خود بگیرد و گردشگر نیز دیگر هراسی از ورود به ایران نداشته باشد. مهرماه سال 1370 قانون توسعه صنعت ایرانگردی و گردشگری تصویب شد، در آیین نامه اجرایی آن امتیازاتی برای گردشگران در نظر گرفته است، از جمله آن می توان به ورود و خروج لوازم شخصی متعارف با اعمال معافیت های گمرکی، خروج صنایع دستی یا محصولات مجاز کشور با مراعات آیین نامه مربوط، خروج کتاب و مطبوعات با حفظ جنبه تجاری آن و استفاده از تسهیلات ویژه گمرکی اشاره کرد. اما این موارد کافی نیست. گردشگر نگرانی بابت میزان ارزی ورودی به ایران را دارد، اینکه نمی تواند با مسترکارت یا سایر کارت های بین المللی خرید کند یا اینکه نمی داند ثبات قوانین در ایران چقدر است؟ برخی ها می گویند ما جزیره ای تصمیم گیری می کنیم به همین جهت در خیلی از موارد با گردشگران خارجی مشکل داریم.

 
گردشگر ایتالیایی
رانندگانی که انگلیسی نمی دانند

دو ماه پیش به ایران سفر کردم. می خواستم به میدان توپخانه یا همان بازار بزرگ تهران بروم. از هتل که در خیابان فردوسی بود، سوار تاکسی شدم. با اینکه تصور می کردم تنها مسافر هستم، راننده بارها مسافر در طول مسیر سوار کرد و در نهایت هم 40 هزار تومان از من گرفت. اغلب رانندگان تاکسی به زبان انگلیسی آشنا نیستند و این موضوع خیلی از مسافران خارجی را آزار می دهد. کارشناسان توصیه می کنند: تمام رانندگان تاکسی می توانند اپلیکیشن ترجمه آنلاین نصب کنند یا نکات مهم برای ارتباط با مسافر خارجی را آموزش ببینند، بخصوص رانندگانی که در مسیر گردشگران(مکان های تاریخی) فعالیت می کنند. از طرفی رانندگان در دریافت هزینه جابه جایی مسافر انصاف داشته باشند.

 
گردشگر فرانسوی
ای کاش همه چیز مهیا بود

من ایران را دوست دارم. ایران کشوری توریست پذیر است چرا که شگفتی های زیادی دارد. با این همه ویژگی ضرورت دارد که زیرساخت های آن برای توریست های خارجی فراهم شود. از جمله کارهایی که می توان انجام داد، درنظر گرفتن پروازهای بیشتر در مسیرهای داخلی است، همچنین معقول کردن هزینه هتل ها و امکان تغییر پول در هتل ها. گردشگران از آنجا که آشنایی با فرآیند تغییر پول ندارند، با سختی مواجه می شوند. کارشناسان توصیه می کنند: دولت زمانی می تواند درآمد گردشگری را جایگزین درآمدهای نفتی کند که بتوان سال به سال بر تعداد گردشگران خارجی افزود. اگر چالش ها اصلاح نشود به طور قطع نمی توان در این حوزه به موفقیت هایی دست یافت.

 
پیشنهادات
10راهکار
  • آموزش و پرورش، گردشگری را در کتب درسی بیاورد.
  • قانون جامع برای گردشگران خارجی تنظیم شود.
  • آموزش به تمام گروه های مرتبط با گردشگران خارجی در نظر گرفته شود.
  • مکانی برای فروش کالا و صنایع دستی برای گردشگران خارجی درنظر گرفته شود.
  • هتلداران در ارائه خدمات مانند هتل های بین المللی عمل کنند.
  • از توانمندی اتاق بازرگانی برای جذب گردشگران استفاده شود.
  • برای جذب سرمایه گذار در صنعت گرشگری دولت می تواند مشوق درنظر گیرد.
  • ارائه اپلیکیشن ترجمه آنلاین یا کتاب انگلیسی به فارسی و بالعکس به رانندگان تاکسی و سایر بخش ها که با جهانگردان ارتباط دارند، ضروری است.
  • هماهنگ سازی هزینه هتل ها با ستاره هایی که به آنها داده شده است.
  • ایجاد پنجره واحد برای گردشگران خارجی ضروری است.
     
جایگزین روزهای بی ارزی
توریست ها چقدر پول می آورند؟

بررسی حضور گردشگران خارجی در ایران نشان می دهد که آنها در هر سفر خود حدود 1400 دلار یعنی 16 میلیون و 800 هزار تومان هزینه می کنند و برای آنها ایران ارزان ترین مقصد گردشگری است. گردشگران خارجی در فصل سرد شهرهای یزد، کرمان و خوزستان را انتخاب می کنند و در فصل گرم به گیلان و کردستان می روند. پای ثابت تمام گردشگران خارجی شیراز و اصفهان است. سال گذشته 6.5 میلیون گردشگر خارجی از ایران دیدن کرده اند و گفته شده در سال 98 ایران رکورد جذب گردشگر را بزند. پیش بینی شده تا پایان امسال 8 میلیون نفر از مناطق شهرهای گردشگری ایران بازدید کنند. اگر 8 میلیون گردشگر به ایران بیاید، دست کم درآمد کشور در این حوزه به 11 میلیارد و 200 میلیون دلار می رسد.در شش ماهه سال جاری 4 میلیون و 900 هزار گردشگر به ایران آمدند، درآمدی در حدود 686 میلیون دلار عاید ایران شده است. به هر ترتیب این ارقام در شرایطی است که بر اساس چشم انداز 20 ساله باید میزان گردشگری ایران به 20 میلیون نفر برسد. ترکیه همسایه ایران طی 5 ماهه گذشته میزبان 12 میلیون و 750 هزار گردشگر بوده است. این عدد نشان می دهد که ایران حرکت بسیار آهسته ای در این حوزه دارد. در سال 1954 میلادی بیش از 35 میلیون گردشگر در دنیا وجود داشت که امروز این میزان به یک میلیارد و 400 میلیون نفر رسیده است، پیش بینی می شود تا 100 سال آینده به 4/7 میلیارد گردشگر برسد. با وجود رونق گردشگری در تمام کشورها ایران هنوز نتوانسته به موفقیت های خوبی در این حوزه دست پیدا کند. این در حالی است که ایران بیش از 600 موزه فعال و ظرفیت های طبیعی و تنوع آب و هوایی دارد که باعث شده جزو 10 کشور دارای ظرفیت گردشگری باشد.

 
بازنگری ستاره ها
ستاره هایی که واقعی نیست

گفته می شود ستاره هایی که به هتل های مختلف داده شده، واقعی نیست و برخی هتل ها بواسطه رانتی که داشتند به ستاره های خود افزودند. ستاره های تقلبی گلایه های متعدد گردشگران را از هتل ها و نحوه ارائه خدمات، سبب شده است. گردشگران خارجی می گویند با وجود اینکه قیمت هتل ها در ایران بالا است(در قیاس با هزینه های ایران)اما خدمات مطلوب ارائه نمی شود. به جهت انتقادهای فراوانی که در این حوزه مطرح شده شنیده ها حکایت از آن دارد که قرار است ستاره ها به سمت واقعی سازی حرکت کند. با این بازبینی گردشگران خارجی به ازای خدماتی که می گیرند پول پرداخت خواهند کرد. کمیسیون گردشگری و کسب وکارهای وابسته اتاق بازرگانی ایران اعلام کرد بازبینی ستاره هتل ها بزودی آغاز خواهد شد و این امر در مورد بوم گردی ها و اقامتگاه های بین راهی هم صدق خواهد کرد. از طرفی قرار است رستوران ها هم صاحب ستاره شوند. بدین جهت اگر هتلداران در کلاس آموزشی که با همکاری وزارت گردشگری برگزار می شود، شرکت نکنند از ستاره های آنها کم خواهد شد. در این کلاس ها نکات مهم و کلیدی گوشزد می شود تا هتلداران به آن سمت حرکت کنند.

 
گردشگر قزاقستانی
خدمات گرانتر می شود

اولین بار برای همکاری با یکی از شرکت ها که در حوزه کشاورزی کار می کند، وارد ایران شدم. سری دوم به عنوان گردشگر و با خانواده به ایران آمدم. در این سفر به کرمان رفتیم. در برخی مغازه ها بخصوص رستوران ها قیمت ها برای ما گرانتر بود. وقتی دست و پا شکسته می پرسیدیم که علت چیست، می گفتند خدمات ارائه شده ویژه است، اما ما فرقی با سایر خدمات نمی دیدیم. کارشناسان توصیه می کنند: در صورت ارائه خدمات یکسان به گردشگر خارجی نباید پول بیشتری دریافت کرد. گردشگران خارجی با اینکه به زبان فارسی مسلط نیستند اما متوجه می شوند که از آنها پول بیشتری دریافت شده است. این موضوع با جذب گردشگر در تضاد است.

 
فرهنگسازی
آغاز از دانش آموزان

از آنجا که فرهنگ سازی در ارتباط گیری با گردشگران خارجی وجود ندارد و اکثر افراد با توجه به آشنایی شان به زبان انگلیسی با گردشگر خارجی صحبت می کنند، ضرورت دارد که از مقاطع ابتدایی آشنایی با زبان انگلیسی و آموزش دانش آموزان آغاز شود تا امکان ارتباط گیری مردم با گردشگران فراهم شود. اگر چنین موضوعی دنبال شود، دیگر یک گلدان خاتم 110 هزار تومانی 300 هزار تومان فروخته نمی شود!

 
مشکلات
10 فقدان
  • گردشگران خارجی نمی دانند چه میزان ارز می توانند وارد ایران کنند.
  • جهانگردان امکان استفاده از کارت های بانکی بین المللی را در ایران ندارند.
  • گردشگران خارجی نمی دانند که از کجا می توانند صنایع دستی اصیل با قیمت مناسب خریداری کنند.
  • جهانگردان نمی توانند با رانندگان تاکسی ارتباط برقرار کنند.
  • خدمات اکثر هتل ها در سطح بین المللی نیست و اکثر هتل های کشور قدیمی است.
  • در اکثر رستوران ها غذای بین المللی عرضه نمی شود.
  • نرخ کالا و خدمات ثابت و دارای ماخذ نیست.
  • گردشگران خارجی برای تبدیل پولشان در ایران مشکلات زیادی دارند.
  • صرافی ها تا قبل از ساعت 10 ارز تبدیل نمی کنند.
  • صرافی ها یکسری ارزها را مانند پول کشور تونس خریداری نمی کنند.