آرشیو پنج‌شنبه ۱۶ آبان ۱۳۹۸، شماره ۴۵۰۴
صفحه اول
۱
نگاه روز

رمان و شهر

دکتر محمدجواد حق شناس

هم اندیشی در باب رمان و شهر را می توان باب مبارکی دانست زیرا جامعه ای که نگاه به آینده دارد و در جست وجوی تعالی و پیشرفت است و نمی خواهد در موقعیت خود در جا بزند، قطعا نیازمند وجود افراد خاصی است که بتوانند همچون حسگرهای جامعه، نبض و ضربان حیات شهری را به دست بگیرند و ترجمان وضعیت پیچ و خم های شهر باشند، واقعیات جامعه را انتقال دهند و نوری بر حقایق زیر پوست شهر بتابانند. با چنین انتظاری چه کسانی می توانند چنین تلاش و کوشش بی دریغی را به جان بخرند و مهم ترین مسائل جامعه را بدون تعارف و کم گویی به گویاترین تصویر ممکن ارایه دهند. علی القاعده می توان گفت رمان و داستان نتیجه سال ها تلاش نخبگان ادبی جامعه ای است و با رویکرد اجتماعی نگاشته می شود و زوایای پنهان جامعه را نشان می دهد و برش هایی از آن را بیرون کشیده و واکاوی می کند. البته باید اشاره کرد رمان مخاطبان متفاوتی دارد. رمان خوان ها یا قشری هستند که رمان را به منزله فرصتی برای مطالعه می بینند یا قشری دیگر که رمان را چون بستری مناسب برای بررسی وضعیت اجتماعی می دانند. آنها رمان را می خوانند تا در خلال آن واقعیات موجود در جامعه را جست وجو کنند؛ واقعیاتی که در کارهای پژوهشی شاید به این روشنی دیده نشوند. البته ناگفته نماند پژوهشگران اجتماعی با تلاش بسیار گزارش های دقیق و خواندنی از وضع جامعه به دست می دهند که آنها هم در نوع خود بسیار ارزشمند هستند اما قطعا کاری که رمان ها می کنند جزییات دیگری دارند که کار رمان را از کار پژوهشی متمایز می کنند. روابط تو در توی میان شخصیت ها و قهرمان هایی که نماینده قشر خاصی از جامعه هستند، می توانند تصویری بدیع از زمین و زمانه را به دست دهند و این کار، کاری است که از پس رمان برمی آید و این امکان برای روش های پیچیده پژوهش های اجتماعی فراهم نیست. فلذا پرداختن به شهر و رمان و خوانش شهر از دل رمان امر ارزشمندی است. اگر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تلاش کند تا رویکردهای سختگیرانه در این سال ها را تلطیف کند تا از این طریق نویسنده ها بتوانند...

با آسودگی خیال به بیان واقعیات اجتماعی بپردازند، جامعه شناخت بهتری از خود خواهد داشت.

رمان پیچیده ترین جنبه های روابط آدمی را عیان می کند و شهر را آن طور که هست به ما می نمایاند و این کار از عهده چیز دیگری جز رمان برنمی آید.