آرشیو پنج‌شنبه ۱۶ آبان ۱۳۹۸، شماره ۴۵۰۴
صفحه اول
۱
اقتصاد

بار «عدم قطعیت» در بانک ها

دکتر مهدی تقوی

چندی پیش رییس کل بانک مرکزی بر لزوم شناسایی واحدهای تولیدی نیازمند نقدینگی تاکید کرد و در جلسه ای با مدیران عامل بانک ها و موسسات اعتباری، نظام بانکی را مهم ترین رکن تقویت تولید در کشور دانست. لازم است در این خصوص چند نکته ذکر شود؛ موضوع نخست، تامین مالی بنگاه ها و واحدهای اقتصادی از نظام بانکی کشور است. چند سالی است که نظام بانکی کشور با آسیب های مختلفی دست و پنجه نرم می کند و از مدت ها پیش نیز رییس کل بانک مرکزی با صدور بخشنامه هایی سعی در بهبود اوضاع داشت. به طور مثال اضافه برداشت ها توسط نهاد نظارتی بانک مرکزی به دقت رصد شد و سود سپرده ها نیز سر و سامان گرفت. هر چند برای حصول اطمینان خاطر از موفقیت اقدامات بانک مرکزی لازم است شرایط قبل و بعد آن مقایسه شود، اما برای جلوگیری از انتقال این آسیب ها به باقی بخش های اقتصادی لازم است سایر بازارهای موازی مانند بازار سرمایه نیز برای جبران کسری نقدینگی آنها وارد گود شوند. هر چند برخی شرکت ها و واحدهایی که در بورس پذیرفته شده اند، از طریق فروش سهام شان نقدینگی مورد نیاز را کسب می کنند، اما لازم است تامین مالی واحدهای تولیدی نیز بیشتر از طریق بازار سرمایه انجام شود. تامین نقدینگی توسط بانک ها میزان مشخصی دارد یعنی بانک ها میزان مشخصی وام می دهند حال آنکه درخواست آن واحد بیشتر است. در دورانی که تورم بالای 30 درصد است، هزینه های وام گیری افزایش می یابد، چراکه ارزش کنونی پول نزد افراد و بنگاه ها در صورت تداوم تورم کاهش می یابد. درست است که فرد همان وام را پس می دهد اما ارزش پولی که گرفته با زمانی که پس می دهد، متفاوت است. این هم یکی از دلایلی است که اهمیت وام گیری از بازار سرمایه را بیش از پیش روشن می کند. نکته دیگر در این است که آیا بانک ها به بنگاه هایی که واقعا نیازمند نقدینگی هستند، پول می دهند؟ به طور مثال ممکن است بنگاهی خود را متقاضی دریافت وام نشان دهد، اما در اصل مشکلی در تامین آن نداشته باشد. در این شرایط بانک ها با عدم قطعیت روبه رو هستند. پس به صورت کلی بهتر است به سمت و سویی حرکت کنیم که بار تامین مالی به خصوص برای بنگاه های اقتصادی بر دوش بازار سرمایه باشد تا هم به بنگاه هایی که واقعا نیاز به نقدینگی دارند، پول برسد و هم مشکلات نظام بانکی به بنگاه ها منتقل نشود.

در شرایطی که واحدهای تولیدی کشور، برای ادامه حیات و توسعه فعالیت های شان به تامین منابع مالی نیاز مبرم دارند، قطعا باید از تمام ظرفیت های موجود استفاده شود و در شرایطی که بانک ها در سال های گذشته، محدودیت های جدی و فشارهای گسترده ای را تجربه کرده اند، استفاده از ظرفیت بازار سرمایه، اهمیتی جدی برای تعیین مسیر آینده اقتصاد ایران خواهد داشت.