آرشیو پنج‌شنبه ۱۶ آبان ۱۳۹۸، شماره ۷۱۹۷
صفحه آخر
۱۲
حرف روز

صاحبان آثار برگزیده را به حال خود رها نمی کنیم

علیرضا زرگر

جایزه مهرگان ادب امسال هم طبق روال دوره های گذشته برگزار خواهد شد. جایزه ای که امسال توجه ویژه ای به داستان های مرتبط با حوزه علم و محیط زیست داشته است.مهم ترین هدفی که در برگزاری جایزه مهرگان ادب دنبال می شود کمک به رشد و ارتقای ادبیات داستانی و توسعه کتابخوانی در کشورمان است. تلاش می کنیم تا به محض معرفی آثار برگزیده، صاحبان آثار را به حال خود رها نکنیم تا گامی موثر در جهت معرفی، توزیع و فروش آثار آنان برداشته شود. از جمله اقداماتی که در این زمینه انجام می دهیم کمک به ترجمه آثار است، آنچنان که اغلب آثار برگزیده دوره های گذشته به زبان های انگلیسی، فرانسه و آلمانی هم ترجمه شده اند. یکی از مشکلاتی که ما در برگزاری جوایز ادبی داریم محدودیت جمعیت و زبان فارسی است و از همین رو دامنه و تاثیر عملکرد ما در عرصه جهانی کم می شود؛ مگر در مواردی که آثار به زبان های دیگر ترجمه شوند و از سوی ناشران معتبر بین المللی عرضه شوند. جایزه مهرگان امسال هم طبق روال دوره های گذشته در دو حوزه ادبیات داستانی معاصر و همچنین حوزه علم با تاکید بر شعار «علم برای همه»در حوزه محیط زیست برگزار می شود. در بخش ادبیات، افزون بر تلاش برای ارتقای ادبیات معاصر هدف دیگری هم دنبال می کنیم، اینکه توجه نویسندگان کشورمان را به ضرورت توجه به مسائلی نظیر محیط زیست که از مسائل با اهمیت جهان امروز است هم جلب کنیم. بخش مهرگان ادب در دو بخش داخلی و خارجی برگزار می شود، سابقه بخش داخلی آن به گذشته بازمی گردد؛ آنچنان که در حال حاضر شاهد برگزاری بیستمین دوره آن هستیم. در بخش داخلی مهرگان ادب 1958 اثر به دبیرخانه ارسال شده که از آن میان 66 رمان و 53 مجموعه داستان به مرحله نهایی داوری راه پیدا کرده اند. بعد از جمع بندی نهایی داوران در نشست اقناعی در بخش رمان و مجموعه داستان، 21 اثر معرفی خواهند شد. به دنبال انتخاب تنها یک اثر نیستیم چراکه این جایزه فرصتی است برای نشان دادن ظرفیت ادبیات داستان معاصرمان در دوره حاضر. جمعه گذشته، (سوم آبان ماه) نشست نهایی انتخاب آثار بیستمین دوره جایزه «مهرگان ادب» برگزار شد، آن طور که از نحوه برگزاری جوایزی همچون بوکر، پولیتزر و گنکور باخبر هستم بی اغراق تاکید می کنم زحمتی که در هیات داوری این جایزه کشیده می شود به هیچ وجه کمتر از جوایز جهانی نیست به این دلیل که ساز و کار نقد آثار ادبی در جهان غرب متفاوت با ماست و بسیار حرفه ای و پردامنه با آثار ادبی پرداخته می شود و ناشران از ویراستاران حرفه ای در دپارتمان های ادبیات خود بهره می گیرند که در کشور ما چنین نیست. اگر در ایران هم مجلات نقد ادبی و صفحات ادبی روزنامه ها و صدا و سیما به مقوله نقد ادبیات داستانی معاصر به صورتی جدی توجه کنند این نقص برطرف می شود ما شاهد حضور دو هزار اثر ادبی در یک دوره نخواهیم بود.

سال گذشته اولین دوره بخش خارجی مهرگان ادب هم فراخوان داد و تعداد قابل توجهی اثر به دبیرخانه جایزه مهرگان رسید.بر اساس فراخوانی که منتشر شده آثار نویسندگانی که در سراسر دنیا به فارسی رمان یا مجموعه داستان نوشته اند بررسی می شود. اینجا بحث ملیت ایرانی نویسندگان درمیان نیست و مهم ترین ملاک نوشتن به زبان فارسی است، کار داوری این بخش از سوی پنج تن از منتقدان و نویسندگان ایرانی ساکن کشورهای دیگر انجام می شود. برای بخش خارجی مهرگان ادب این تمایز را قائل شده ایم که آنها بتوانند آثار خود را به هر دو شکل الکترونیکی یا چاپی به دبیرخانه ارسال کنند. امسال بخش ویژه ای هم با عنوان مهرگان طلایی خواهیم داشت، در این بخش از میان برگزیدگان بیست دوره جایزه مهرگان ادب که چهل و دو رمان در طول این سال ها را شامل می شود یک اثر به عنوان برگزیده برگزیده ها تندیس و جایزه مهرگان طلایی را دریافت می کند.این بخش باید هر 10 سال یک بار برپا شود که برگزاری دوره نخست آن همزمان با سیاست های نادرست دولت اسبق شد و اجازه برگزاری جایزه را ندادند. خوشبختانه با وجود تمام تنگناها و مشکلاتی که در راه برگزاری جایزه مهرگان با آنها روبه رو بوده ایم این رویداد علمی- ادبی توانسته جایگاه خوبی میان اهالی کتاب، مردم و جامعه کتابخوان خود پیدا کند.مصداق آن هم تجدید چاپ های متعددی است که گاهی به 20 تا 30 چاپ هم می رسد، البته آثاری با بیشتر از این دفعات چاپ هم داشته ایم که درباره یک رمان به بیش از یکصد چاپ رسیده است. بعضی از این آثار همان گونه که گفتم به زبان های دیگر نیز ترجمه شده اند. دوره گذشته یکی از آثار برگزیده در کمتر از 9 ماه 12 مرتبه تجدید چاپ شد. اختتامیه مهرگان ادب و علم اواخر آذر برگزار می شود، مراسم نهایی جایزه مهرگان طلایی به بهترین رمان در دی ماه یا نهایتا تا اسفندماه برگزار می شود.