آرشیو شنبه ۱۸ آبان ۱۳۹۸، شماره ۷۱۹۸
جهان
۱۲

رئیس جمهوری فرانسه، «پیمان آتلانتیک شمالی» را بیماری مبتلا به مرگ مغزی توصیف کرد

ناتو، گرفتار در هزارتوی بی‎اعتمادی

بنفشه غلامی

ناتو (پیمان آتلانتیک شمالی)، ماه آینده در روزهای 3 و 4 دسامبر (12 و 13 آذر) 70 سالگی‎اش را جشن می‎گیرد اما رئیس‎جمهوری فرانسه می‎گوید جایی برای جشن وجود ندارد، زیرا ناتو با بی‎توجهی امریکا به آن و تهاجمی و انفرادی عمل کردن برخی اعضا چون ترکیه، دچار «مرگ مغزی» شده‎است. اظهار نظری که با وجود واکنش برخی سران اروپا، می‎تواند قابل تامل باشد.

«آنچه اکنون می‎بینیم، چیزی جز مرگ مغزی ناتو نیست. امریکا در اتخاذ تصمیم‎های استراتژیک خود، هیچ هماهنگی با سایر اعضای ناتو نشان نمی‎دهد و ترکیه بدون توجه به منافع سایر اعضا، دست به حمله‎ای می‎زند که می‎تواند منافع ما را به خطر اندازد و توجهی به ماده پنج پیمان آتلانتیک شمالی هم ندارد و فکر نمی‎کند، اگر سوریه تصمیم بگیرد در قبال این تجاوز به ترکیه حمله کند ما چه باید انجام دهیم، آیا باید از آنکارا به عنوان یک عضو ناتو حمایت نظامی کنیم؟» این سخنانی بود که «امانوئل مکرون»، رئیس جمهوری فرانسه در گفت‎وگویی با مجله معتبر انگلیسی اکونومیست بیان کرد و موجب واکنش تند برخی سران اروپایی شد. به گزارش خبرگزاری فرانس‎پرس، آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان در دیداری با ینس استولتنبرگ، دبیر کل ناتو که به برلین سفر کرده، گفت: «واژه‎های تند مکرون مورد قبول نیست. ما اگر هم مشکلاتی داشته باشیم، باید با بحث و جدل به تفاهم برسیم.» استولتنبرگ هم تاکید کرد: «ناتو با هیچ پیمانی قابل جایگزینی نیست. اگر هم مشکلی هست باید با یکدیگر همکاری و ناتو را قوی تر کنیم.» مایک پمپئو، وزیر خارجه امریکا که کشورش از سوی مکرون به بی‎توجهی به ناتو متهم شده بود، نیز گفت: «ناتو یکی از پیمان‎های مهم و تاثیر گذار در طول تاریخ بوده‎است.» این واکنش‎ها در حالی بود که «ماریا زاخاروا»، سخنگوی وزارت خارجه روسیه سخنان مکرون را «صادقانه» خواند و در توئیتی نوشت: «کلمات طلایی مکرون بیانگر واقعیت هستند. او به طور دقیق وضعیت کنونی ناتو را تشخیص داد.»

کیمبرلی کرویور، پژوهشگر اندیشکده هلندی انستیتو روابط بین‎الملل کلینگدیل در مقاله‎ای ناتو را پیمانی توصیف کرده که دیگر چیزی از اتحاد پیشین در آن دیده نمی‎شود. او نوشته‎است: «از زمانی که دونالد ترامپ، رئیس جمهوری امریکا شده، با توجه به اظهاراتی که پیش از رسیدن به این سمت داشت و ناتو را پیمانی منسوخ می‎خواند، همواره این سوال وجود داشته ‎است که او تا چه حد و تا چه زمان به ناتو پایبند خواهد ماند. امریکا بدون اینکه شرکای اروپایی ناتو را در جریان بگذارد، از شمال سوریه خارج شد و جدا از آن همچنین مانع محکومیت روسیه به خاطر توقیف کشتی‎های اوکراینی شد. این سخنان و اقدامات باعث شده، در ذهن شرکای اروپایی ناتو، تصویری از مشارکت ناپایدار ترامپ نقش بندد. از آن سو اقدامات ترکیه نیز وحدت ناتو را به خطر انداخته‎است. آنکارا جدا از حمله به شمال سوریه که باعث خشم اروپایی‎ها شده، سامانه دفاعی اس 400 را از روسیه خریده که سیستم آن با سیستم‎های دفاعی ناتو سازگار نیست و می‎تواند امنیت جنگنده‎های اف 35 امریکایی را به خطر بیندازد. به همین دلیل هم بود که امریکا فروش این جنگنده را به ترکیه متوقف کرد. ترکیه در حال حاضر نیز در تلاش برای خرید جنگنده‎های سوخو از روسیه است. این اقدامات باعث شده نه تنها اروپا که امریکا هم دچار بی‎اعتمادی به آنکارا شود. یکی از نشانه‎های بی اعتمادی امریکا به ترکیه را می‎توان در حمله نیروهای امریکایی به رهبر داعش جست و جو کرد. طبیعی‎ترین کار این بود که امریکا برای حمله به «ابوبکر البغدادی» از پایگاه خود در ترکیه، «اینجرلیک» که در مسافتی کوتاه از «ادلب» قرار دارد، استفاده کند. اما ترجیح داد این حمله از پایگاه هوایی «الاسد» در عراق انجام شود. به جز امریکا چند کشور اروپایی که در بین آنها کشورهای مهمی چون آلمان، فرانسه و هلند هم دیده می‎شوند، صادرات سلاح به ترکیه را متوقف کردند. این اقدام نیز نشان دهنده شکننده بودن وضعیت ناتو در شرایط کنونی است. بنابراین اگر اختلافات در ناتو حل نشود، چالش‎هایی جدی سر راه آن قرار خواهد گرفت.

از همین رو است که «مکرون» به عنوان کسی که مبدع طرح ارتش مشترک اروپا است، نگران شرایط کنونی ناتو شده و در مصاحبه خود با «اکونومیست» آن را دچار مرگ مغزی خوانده و گفته‎ است: «اگر اروپا بیدار نشود و با موقعیتی که با آن مواجه است، رویارو نشود، ممکن است در آینده از نظر ژئوپلیتیکی ناپدید شود و دیگر نتواند سرنوشت خود را کنترل کند. بنابراین ما باید در نخستین اقدام حاکمیت نظامی خود را به دست بگیریم.»