آرشیو شنبه ۱۸ آبان ۱۳۹۸، شماره ۹۶۲۷
اجتماعی
۱۰

«رسالت» از آخرین وضعیت مناطق زلزله زده آذربایجان شرقی گزارش می دهد : مهمان ناخوانده آذری ها بازگشت

گروه اجتماعی: عقربه های ساعت حوالی 2:17 بامداد را نشان می داد که به یک باره تکانه های شدید، خواب ساکنان آذربایجان شرقی را آشفته کرد. ناگهان فضای مجازی پر شد از اخبار شوکه کننده. تماس های تلفنی برقرار شد و همه خواستند از حال عزیزان شان باخبر شوند و ساعتی بعد، رسانه ها، اخبار این زلزله را مخابره کردند: «زمین لرزه شدیدی به قدرت 5/9 ریشتر در حوالی شهر ترک از توابع میانه، استان های آذربایجان شرقی را لرزاند، این زلزله به قدری شدید بود که بیشتر از 10 ثانیه طول کشید و در 6 شهر و 145 روستا احساس شد.»

بنابر اطلاعات منتشر شده در مرکز ژئوفیزیک دانشگاه تهران، پس از وقوع این زلزله، تا بعد از ظهر روز گذشته، بالغ بر 60 مورد پس لرزه بین 2/5 تا 4/8 ریشتر به وقوع پیوست و مدیرکل پیش بینی و هشدار سریع سازمان هواشناسی اعلام کرد، «به رغم صاف بودن آسمان، دمای هوا در مناطق زلزله زده آذربایجان شرقی غالبا سرد و زیر صفر پیش بینی می شود. از جمله حداقل دما در روستای سراب طی دو روز آینده بین 4- تا 5- درجه سانتیگراد و در روستای بستان آباد دمای هوا بین 2- تا 3- درجه سانتیگراد خواهد بود.»

حال با این وصف و باتوجه به حجم اطلاعاتی که در رسانه ها منعکس شد، روز گذشته همه ما ایرانی ها، غمگین شدیم و در مواجهه با پرسش چه خبر؟ از زلزله گفتیم و ویرانی اش و از تعداد کشته ها و وضعیت جاده ها و دوباره یادمان آمد، در سرزمینی زلزله خیز به سر می بریم، دوباره یادمان آمد، داغ زلزله تمامی ندارد و هربار گوشه ای از این خاک را می لرزاند. حالا تا چند روز، زلزله تمامی زوایای زندگی را تحت تاثیر قرار می دهد و مردمان مصیبت زده مبهوت خواهند بود. هرچند ما هنوز باور نکرده ایم، قهر و کینه زمین که اقتضاء طبیعت است، دست از سر این سرزمین برنخواهد داشت. ما همچنان پس از وقوع هر لرزش تازه به یاد می آوریم، پدیده ای به نام زلزله هم وجود دارد که  می تواند تمام جاده های منتهی به آرامش را از همه ما بگیرد و در این میانه، مرثیه خوانی و ماتم گرفتن، هیچ حاصلی ندارد. بی تردید زلزله روز گذشته، آخرین حادثه از این دست نیست. ایران سرزمینی زلزله خیز است و مناطق مختلف کشور در معرض خطر دائم اند. وقت آن فرارسیده که خود را برای «بعد از حادثه آماده نکنیم و به تعبیری دیگر، علاج واقعه قبل از وقوع را مدنظر قرار دهیم.» 

این زلزله به روایت صاحب نظران خسارات گسترده ای در بر نداشته اما مدیرکل مدیریت بحران استانداری آذربایجان شرقی از تخریب 100 درصدی 30 واحد مسکونی در روستای ورنکش خبر داد و گفت: 370 واحد مسکونی در سایر روستاهای بخش مرکزی، کندوان و کاغذ کنان میانه، پنج الی 70 درصد تخریب شده اند.

برهمین اساس مهدی زارع، استاد پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی  با تحلیل وقوع زمین لرزه آذربایجان شرقی به رسالت می گوید: مهدی زارع، استاد پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی  با تحلیل وقوع زمین لرزه آذربایجان شرقی به «رسالت» می گوید: کانون  این زلزله در جایی قرار گرفته بود که تقریبا کم سکنه بوده و عمق آن نسبت به زلزله های دیگر، زیادتر بوده یعنی در عمق حدود 18 کیلومتر و این موجب شد میزان خسارت و تلفات خیلی محدود باشد. در حالی که این زمین لرزه ساعت 2 و 17 دقیقه بامداد اتفاق افتاده و بزرگای آن در حد یک زلزله شدید بوده و در مرز زلزله 6 ریشتر به وقوع پیوسته است. 

به اذعان او، اگر این زلزله 6 جان باخته نداشت، می توانستیم از چنین رخداد طبیعی برای مطالعات علمی و لرزه شناسی استفاده کنیم. البته زلزله های تاریخی آذربایجان متعدد بوده و یکی از لرزه خیزترین نواحی ایران به شمار می رود.

او در پاسخ به این پرسش که در زلزله 6 ریشتری حجم خسارات چه قدر خواهد بود، اظهار می کند: این مسئله به عوامل متعدد بستگی دارد، اینکه آیا کانون آن، زیر یک منطقه جمعیتی بوده و عمق آن به نسبت کم است یا خیر. بی تردید اگر این زلزله در جایی مثل میانه و هشترود و سراب رخ می داد، حجم خسارت ها بسیار گسترده بود، اما درحال حاضر به طور نسبی شانس آورده ایم که اتفاقات بدتری در این منطقه به وقوع نپیوسته است. 

به گفته این زلزله شناس، حجم ویرانی ها و خسارت ها به میزان توسعه یافتگی کشورها هم بستگی دارد زیرا چنین اتفاقی اگر در ژاپن و آمریکا بیفتد عملا تلفات نخواهند داد و خسارت ها هم محدود خواهد بود و حتی در کشوری مثل مکزیک که کشوری در حال توسعه است، وقتی زلزله ای با بزرگای 8 ریشتر اتفاق افتاد، 36 هزار نفر کشته شدند و 32 سال بعد عین همین اتفاق رخ داد و فقط 350 نفر کشته شدند  بنابراین فعلا تا اطلاع ثانوی اگر در کشورهایی مثل ترکیه، پاکستان ، ایران و اندونزی زلزله 6 ریشتری به عمق 7 تا 8 کیلومتری در زیر منطقه شهری با جمعیتی بالای 40 تا 50 هزار نفر، رخ بدهد، با آمار تلفات بسیار بالا مواجه خواهیم بود. 

آمارهای متناقض رسانه ها

​​​​​​​به هر روی، دیروز، خبرها از بسیج عمومی امکانات برای امداد رسانی به زلزله زدگان حکایت داشت و رسانه ها، با ارائه آمارهای متناقض از تعداد مصدومان و کشته ها این خبر را پوشش دادند.  زلزله آذربایجان شرقی در عمق 8 کیلومتری زمین به وقوع پیوست و در استان های آذربایجان غربی ، گیلان ، مازندران ، اردبیل و زنجان هم احساس شد و تا هنگام نوشتن این سطور  6 کشته و  حدود 400 مصدوم داشته است، اما پیرحسین کولیوند، رئیس سازمان اورژانس کشور پیش ا زاین در گفت وگو با خبرنگار ایلنا درباره آخرین وضعیت مصدومان در زلزله 9/5 ریشتری در استان آذربایجان شرقی گفت: «تاکنون 348 نفر بر اثر زلزله مصدوم شده اند که از این تعداد 331 نفر ترخیص شده اند  همچنین 5 نفر نیز جان خود را از دست داده اند. 65 نفر از مصدومان بر اثر ریزش آوار دچار مصدومیت شده اند. همچنین در حال حاضر تنها 17 مصدوم بستری هستند.» رئیس سازمان اورژانس کشور تصریح کرد: «طبق آخرین آمار در استان آذربایجان شرقی، در شهرستان میانه 182 نفر مصدوم، در شهرستان سراب 113 نفر و هشترود 30 نفر مصدوم شدند. همچنین 21 نفر نیز از مصدومان در استان اردبیل خدمات درمانی دریافت کرده اند.» در مقابل سید مصطفی مرتضوی سخنگوی سازمان امداد و نجات هلال احمر در گفت وگو با خبرنگار سلامت خبرگزاری فارس از مصدومیت 332 نفر خبر داد و گفت: «5 نفر در روستای ورنکش میانه جان باختند؛ ضمن اینکه تاکنون 65 روستا ارزیابی شده اند. 40 باب خانه در روستای ورنکش، ترک و ترکمنچای کاملا ویران شده اند؛ ضمن اینکه در محورهای مواصلاتی ریزش کوه داشتیم.»

فارغ از روایت های رسانه ای از تعداد مصدومان و کشته شدگان، روز گذشته رئیس جمهوری در پیامی با ابراز همدردی با همه آسیب‏دیدگان و داغ‏دیدگان حادثه زلزله و در تماس با محمدرضا پورمحمدی، استاندار آذربایجان شرقی درگذشت تعدادی از هموطنان میانه ای در زلزله را تسلیت گفت و دستور ویژه ای برای بسیج تمام امکانات برای امدادرسانی به زلزله زدگان استان صادر کرد. رحمانی فضلی، وزیر کشور هم به دنبال وقوع زلزله در شمال غرب کشور از هموطنان خواست ضمن حفظ آرامش و خونسردی با نیروهای امداد و نجات همکاری لازم را داشته باشند و در دستوری به رئیس سازمان مدیریت بحران خواستار رسیدگی سریع به وضعیت زلزله زدگان و مناطق زلزله زده شد. 

اسحاق جهانگیزی، معاون اول رئیس جمهور هم بر لزوم امدادرسانی فوری و بسیج همه امکانات برای کمک رسانی به مناطق زلزله زده استان آذربایجان شرقی تاکید کرد و از استاندار آذربایجان شرقی خواست با بسیج تمامی امکانات استان و اعزام گروه های امدادرسان و ارزیاب به مناطق زلزله زده، اقدامات لازم و کمک رسانی فوری به آسیب دیدگان را دستورکار خود قرار دهد. 

علی ربیعی، سخنگوی دولت در صفحه شخصی توئیتر خود نوشت: «متاسفانه باز هم زلزله، زندگی هموطنان ما را لرزاند. از ساعت وقوع، رئیس جمهور و معاون اول رئیس جمهور دستورات متعددی به دستگاه های مسئول، جهت رسیدگی به مردم زلزله زده ابلاغ کرده اند. دولت تمامی اهتمام خود را به کار خواهد بست تا زندگی عادی به منطقه برگردد. تمام تلاش خود را می کنیم تا  تن زلزله زدگان، بار دیگر با سرمای زمستان نلرزد.»

سعید نمکی، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در صفحه توئیتر شخصی خود نوشت: «ضمن عرض تسلیت به خانواده های داغدار، برای تمامی مصدومان حادثه تلخ زلزله آرزوی سلامتی و بهبودی دارم. از ساعات اولیه روزگذشته تمامی پرسنل اورژانس و مراکز درمانی در مناطق زلزله زده در آماده باش کامل هستند. وزارت بهداشت با تمامی امکانات تا آخرین لحظه در کنار مردم شریف این منطقه خواهد بود.»

به دنبال وقوع این زلزله، بیت اللهی، مدیر بخش زلزله مرکز تحقیقات مسکن، راه و شهرسازی، زلزله آذربایجان شرقی را جزء زمین لرزه های بزرگ عنوان کرده و گفته است: احتمالا گسل بناروان مسبب زلزله 9/5  استان آذربایجان شرقی شده و به احتمال زیاد این پس لرزه ها در روزهای آینده نیز ادامه خواهد داشت و توصیه می شود مردم منطقه از تردد در اطراف ساختمان های آسیب دیده به ویژه در اطراف ساختمان های خشت و گلی تا رسیدن منطقه به آرامش خودداری کنند.رئیس سازمان مدیریت بحران کشور از «آسیب دیدگی 400 الی 500 واحد مسکونی در مناطق زلزله زده در استان آذربایجان شرقی خبر داد.» گویا بیشترین آوار در خانه های خشتی گلی روی داده  و در میان روستاهای خسارت دیده، روستای ورنکش و ورزقان بیشترین خسارت را دیده است. برهمین اساس محمدرضا پورمحمدی، استاندار آذربایجان شرقی بیان کرد: «60 روستا در کانون زمین لرزه بوده که از تمامی آنها بازدید به عمل آمده و نگرانی چندانی وجود ندارد؛ خوشبختانه از لحظات اولیه وقوع زلزله مدیریت بحران شهرستان ها و استان تشکیل یافته است و از سویی نیز نیروهای امدادی به منطقه اعزام شده و امکانات اسکان موقت از سوی هلال احمر استان فراهم شده است.»به اذعان وی، در  منطقه ای که زمین لرزه به وقوع پیوسته منطقه روستایی بوده و تراکم جمعیت کم است و در سایر شهرستان ها اعم از سراب، چاراویماق، هشترود و بستان آباد مشکلات خاصی وجود ندارد و مصدومان به صورت سرپایی مداوا شده اند.

هیچ روستایی 100 درصد تخریب نشده است

مرتضی سلیمی، رئیس سازمان امداد و نجات هلال احمر گفت:  «به محض وقوع زلزله 24 تیم ارزیاب به منطقه اعزام شده که بر اساس آمار هیچ روستایی 100 درصد تخریب نشده است.» یکی از اهالی روستا ورنکش به خبرنگار ایسنا گفته است: «بسیاری از خانه های روستای ورنکش مقاوم سازی نشده و بسیار خسارت دیده اند. چند نفر نیز فوت شده و بسیاری نیز مصدوم شده اند، درخواست ما این است که وام مقاوم سازی منازل روستایی با سهولت بیشتری در اختیار مردم قرار گیرد تا راحت تر بتوانند در این رابطه افدام کنند. بسیاری از خانه های روستا تخریب شده و احشام و محصولات مردم زیر آوار مانده است، از دولت و ارگان ها می خواهیم به داد این مردم برسند. وام های مقاوم سازی نیز با مشکلات فراوان به دست اهالی روستا می رسد و دنبال هرکاری می رویم چندین ضامن طلب می کنند که این موضوع بسیار طاقت فرسا است.»

اسماعیل نجار، رئیس سازمان مدیریت بحران کشور، با اشاره به تلفات دامی براثر زمین لرزه در این منطقه گفت: «براساس گزارش ها خساراتی نیز به واحدهای دامی وارد شده و تنها در یک واحد 200 راس دام سبک تلف شده اند.» اما درباره دیگر خسارت ها تا لحظه نگارش این گزارش اطلاعی در دست نیست و مطابق اظهارات سرهنگ نادر رحمانی، رئیس مرکز اطلاعات و کنترل ترافیک پلیس راهور ناجا، تاکنون گزارشی ازبسته شدن محورهای مواصلاتی اصلی استان های زلزله زده نداشته ایم و تمامی محورها باز هستند وامکان تردد وجود دارد.در کنار همه مواردی که از روز گذشته اطلاع رسانی شده است، باید به مهم ترین نیاز زلزله زدگان به چادر، غذا و آب هم اشاره کرد. حامد سجادی، معاون امداد و نجات سازمان هلال احمر در حاشیه بازدید از روستای زلزله زده ورنکش میانه از فراهم کردن کلیه امکانات اولیه برای زلزله زدگان خبر داد و گفت:  تعداد 60 تخته چادر در این روستا کمپ زده شد تا خانوارهایی که در شرایط سخت تری هستند سکنی بگیرند. اقلام غذایی 72 ساعته و یک ماهه نیز به منطقه اعزام می شود که بخشی از آن در اختیار مردم قرار گرفته و  سایر اقلام از جمله چادر، موکت، چراغ والور و مایحتاج غذایی نیز در اختیار مردم زلزله زده قرار می گیرد.علی اصغر 

پیوندی، رئیس هلال احمر، هم از اسکان 60 درصد افراد در ساعات اولیه وقوع زلزله درچادر  سخن گفت و اشاره داشت: بسته معیشتی خدمات اولیه در اختیار زلزله زدگان قرار گرفته و پیش بینی می شود تا فردا شب نیز افراد همچنان در چادر باشند اما به رغم طرح این سخنان، خاطرمان از روند رسیدگی به زلزله زدگان آسوده نیست. ما تجربه زلزله کرمانشاه و ورزقان را داریم، قریب دو سال پیش زلزله 3/7 ریشتری کرمانشاه را لرزاند و همچنان اتاقک های فلزی، سرپناه برخی از بازماندگان زلزله است. 

فردین فرمند، نماینده مردم میانه در مجلس شورای اسلامی با اشاره به روند کند بازسازی مناطق زلزله زده کرمانشاه به «رسالت»می گوید: باتوجه به حجم خسارت زلزله در کرمانشاه و ورزقان و روند کند رسیدگی به آسیب دیدگان و بازماندگان زلزله سرپل ذهاب تصور می کنیم، در آذربایجان شرقی هم شاهد این مسئله باشیم، البته امیدواریم دولت، این بار تدبیری بیشتری به خرج دهد و حداقل از تجارت زلزله های گذشته و روند بازسازی در این زمینه استفاده کند. وی در ادامه توضیح می دهد: این زلزله خسارت مالی و جانی داشته و متاسفانه بازهم در مدیریت بحران ضعیف عمل کرده ایم و به رغم همه این موارد از دولت، انتظار تسریع در رسیدگی به زلزله زدگان را داریم چراکه هوا بسیار سرد است و در روستای حلمسی باوجود عدم خسارت جانی، تقریبا روستا به طورکلی از بین رفته است و در این سرمای سوزان باید چاره ای اندیشید. این ها حداقل به 120 واحد چادر نیاز دارند که تاکنون توانسته اند 70 چادر را فراهم کنند، حال ما نمی دانیم آنهایی که بدون سرپناه و چادر مانده اند، قرار است چگونه شب را به صبح برسانند. طبعا روستای حلمس باید هرچه سریع تر بازسازی شده و وام های دولت فوری پرداخت شود، ما زمستان را در پیش داریم و اگر از همین فردا بازسازی ها آغاز نشود، دیگر نمی توان منتظر معجزه بود. 

اسماعیل نجار، رئیس مدیریت بحران کشور هم با اشاره به نزدیکی زمستان و اینکه مردم نمی توانند در سرمای استخوان سوز در چادر زندگی کنند، به «رسالت» می گوید: روز گذشته استاندار جلسه ای را در منطقه تشکیل داد و با برنامه ریزی بنیاد مسکن قرار است، به صورت فوری یک اتاق برای زندگی مردمی که سرپناه خودشان را از دست داده اند، ساخته شود. ما هم قرار است بابت هر واحد مسکونی در روستا اگر نیاز به تخریب و بازسازی دارد، 6 میلیون تومان اجاره پرداخت کنیم و با این مبلغ می توانند فعلا مکانی را اجاره کرده و یا  اتاقی را بسازند تا ساختمان آنان در حداقل زمان ممکن ساخته و تحویل داده شود. 

او توصیه کرد: اگر کسانی فضای خالی دارند، همسایه و آشنایان خود را اسکان بدهند، البته از لحظات اولیه مدیریت بحران شهرستان ها و استان تشکیل یافته است و از سویی نیز نیروهای امدادی به منطقه اعزام شده و امکانات اسکان موقت از سوی هلال احمر استان فراهم شده و جای نگرانی نیست. 

نجار تاکید کرد: چادر و امکانات امدادی و تغذیه در اختیار زلزله زدگان قرار گرفته و امیدواریم آرامش با تمهیدات اندیشیده شده هرچه زودتر برقرار شود. 

استاندار آذربایجان شرقی هم در گفت وگو با «رسالت» از تخریب صد درصدی 30 واحد مسکونی خبر داد و گفت: پتو و لباس گرم و مواد خوراکی و لوازم بهداشتی در اولویت مردم زلزله زده است و امیدواریم هرچه زودتر بازسازی ها انجام شده و مردم در سرمای زمستان زیر چادر نباشند. 

*زلزله در توئیتر

اما روز گذشته  بعد از زلزله 9/5 ریشتری در آذربایجان شرقی، هشتگ «زلزله» در توئیتر فارسی داغ شد. کاربران توئیتر فارسی درباره این واقعه طبیعی نوشتند و البته نوشته های طنز و شوخی را هم فراموش نکردند. آنچه می خوانید منتخبی از این توئیت هاست.

*«زلزله جان ، تو که اومدنت رو میای نمیشه حداقل تابستون بیای؟ هوا سرده نامرد... یخ میزنن» «می دونم براتون مهم نیست، ولی من حالم خوبه! خیلی نامردین، فقط یه نفر حالمو پرسید» 

*«دلم برای لیلا و حمید و مریم های روستاهای بعدی می سوزد... می دانی زلزله... ما که رفتیم ولی خدا کند روزی بنویسند: ز مثل  زندگی» 

*«ما کرمانشاییا خوب زلزله رو می فهمیم از زیر آوار درآوردن همشهریامون که هنوزم بازمانده هاشون توی کانکس و چادر زندگی می کنند،امیدوارم هرچه زود تر اون خانه هایی که خراب شده درست بشه زمستانه و دولت قطعا هیچ کاری نکرده و نخواهد کرد.»

*«لباس گرم، پتو،آب، نان و چادر از لوازم ضروری و فوری برای مناطق زلزله زده است، سوز سرما بیداد می کند...»

* «روستای تیرشاب، از توابع شهرستان سراب، نزدیک صددرصد تخریب و سوز سرما بیداد می کند، ای که دستت می رسد کاری بکن».

* «خواهرزادم از شدت زلزله دچار لکنت زبان شده، لعنت به راه دور که دل و روح آدم تو این لحظات پیش عزیزانش می مونه»