آرشیو شنبه ۱۸ آبان ۱۳۹۸، شماره ۲۲۳۲۴
معارف
۸
جرعه های معرفت - شرح حدیث معصومین(ع) در کلام رهبر انقلاب

نماز شب؛ پاک کننده گناهان روز

و بهذا الاسناد، قال: قال الصادق (ع) فی قوله تعالی: ان الحسنات یذهبن السیئات؛ قال: صلاه اللیل تذهب بذنوب النهار؛ امام صادق(ع) بر اساس فرموده خدا در قرآن که : همانا خوبی ها از بین برنده بدی ها است، فرمود: نماز شب از بین برنده گناهانی است که در روز مرتکب شده ایم.(1)

- و بهذا الاسناد؛ اسناد [این حدیث] همان اسناد روایت قبلی است که راوی نقل می کند از حضرت هادی (ع) و ایشان از حضرت جواد(ع)، ایشان از حضرت علی بن موسی(ع)، ایشان از پدرشان موسی بن جعفر(ع)، ایشان از امام صادق(ع)؛ سند از حضرت هادی تا حضرت صادق (علیهم السلام) این جوری است.

- قال: قال الصادق (ع) فی قوله تعالی: ان الحسنات یذهبن السیئات؛ این دیگر آیه قرآن است و جای تردیدی نیست؛ پس اجمالا معلوم می شود که حسناتی هست که سیئات را از بین می برد؛ نه اینکه همه حسنات این خصوصیت را دارند که همه سیئات را از بین ببرند! ظاهر کلام این است که طبیعت حسنات -[چون] این «الف» و «لام»، «الف» و «لام» استغراق نیست- طبیعت سیئات را از بین می برد؛ که این، تطبیق می کند با اینکه بعضی از حسنات، بعضی از سیئات را از بین می برند. حالا کدام حسنات؟ اینجا حضرت تبصیر(روشن) کردند:

- قال: صلاه اللیل تذهب بذنوب النهار؛ وقتی شما نماز شب می خوانید، گناهانی را که در روز انجام داده اید، آنها را از بین می برد؛ چه چیزی از این بهتر؟ اینکه اهل معنا و اهل معرفت و اهل سلوک، نماز شب را گنجینه و ذخیره تمام نشدنی ای می دانند، به خاطر این است. این حالا جنبه اخروی نماز شب است که گناهان را از بین می برد؛ البته، گناهان آ ثار دنیوی هم دارند، آثار اخروی هم دارند؛ وقتی گناهان را از بین می برد، یعنی آثار سوء دنیوی گناهان را هم از بین می برد. ولی خب، ناظر به جنبه گناه است؛ یعنی جنبه امر اخروی، امر مربوط به آخرت. لکن در مورد مسائل دنیا هم همین جور است؛ در روایاتی دارد که موجب گشایش رزق می شود -که این امر دنیوی است- و فواید فراوان دیگری.

نقل شد از مرحوم آقای طباطبائی(رض) -صاحب المیزان که ایشان جزو شاگردهای نزدیک و مخصوص مرحوم آقای حاج میرزا علی آقای قاضی معروف، [آن] عارف بزرگوار بودند و سال ها پیش ایشان تلمذ کردند؛ از ایشان نقل شد، بنده خودم نشنیدم از ایشان، یک فرد ثقه ای(مورد اطمینان) نقل کرد از مرحوم آقای طباطبائی- که آن اوایل وقتی وارد نجف شدیم، آقای قاضی را که نمی شناختند، دورادور یک قوم و خویشی ای داشتند، می دانستند که شخصی هست با این نام، از نزدیک با ایشان آشنا نبودند؛ می گفتند یک روز در یک راهی که میرفتم، آقای قاضی من را دید، صدا کرد و گفت: «پسرم! اگر دنیا می خواهی، نماز شب بخوان؛ اگر آخرت می خواهی، نماز شب بخوان». این حرف مرحوم آقای قاضی است به آقای طباطبائی که الحمدلله خدای متعال خیر دنیا و آخرت را به این بزرگوار عنایت می کند. نماز شب را فراموش نکنید، از دست ندهید.

ماها در روز، دائم مشغولیم؛ یعنی در واقع به یک معنا مشغول به کارهای دنیا، حالا بستگی به نیت های ما دارد. اشتغالات ما، نوع اشتغالات دنیایی است، ولو حالا کسی نیتش خالص باشد، قصد خدا هم بکند -اگر خدا یک چنین قصدی به ماها بدهد- لکن مخاطبات ما، مخاطبات دنیایی است؛ با مردم مواجهیم، با دنیا مواجهیم، با حوادث مواجهیم، فرصتی برای خالی گذاشتن وقت و خلوت کردن با خدا در روز واقعا دست نمی دهد، امکان ندارد؛ مگر حالا آن کسانی که اهل نماز دائمند -خوشا آنان که دائم در نمازند-(2) که در همه حالات با خدا هستند. لکن به طور معمول ماها، امثال بنده در روز مشغولیم ، ما وقتی نداریم که با خدا خلوت کنیم؛ سحر، وقت خلوت با خدا است. این وقت را، این فرصت را غنیمت باید بشمریم؛ بخصوص شماها که جوان هستید، به خصوص جوان ها؛ البته همه، لکن جوان ها بیشتر شایستگی دارند، چون تاثرشان بیشتر است، بهتر است؛ همچنان که اگر ورزش بکنیم، شما که جوان هستید از ورزش سود بیشتری می برید تا ما که در سنین بالا هستیم. اگر یک پیر همان ورزشی را بکند -و بتواند بکند- که یک جوان می کند، سودی که آن جوان می برد خیلی بیشتر از سودی است که آن پیر می برد؛ اگر غذای مقوی ای شما بخورید یا یک پیرمرد مثل بنده توفیق پیدا کند بخورد، آن سودی که شما از این غذای مقوی می برید، به مراتب بیشتر است از آن [سودی] که یک پیرمرد [می برد]. معنویات هم همین جور است، تغذیه معنوی هم همین جور است: تلاوت قرآن، ذکر الهی، توجه به خدا، استغاثه، استغفار، نماز و نماز شب.

شرح حدیث در ابتدای درس خارج؛ 1397/11/02

1) امالی طوسی، مجلس یازدهم، ص 294؛

2)باباطاهر. «خوشا آنان که دائم در نمازند / بهشت جاودان بازارشان بی»

پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله خامنه ای