آرشیو شنبه ۱۸ آبان ۱۳۹۸، شماره ۴۵۰۵
ورزش
۱۴
گزارش

یک امریکایی فاتح تورنمنت فیشر شد

شرمساری مگنوس کارلسن

سامان سعادت

رقابت های شطرنج بابی فیشر امسال در کشور نروژ برگزار شد و در پایان وسلی سو از امریکا با پیروزی قاطع مقابل نفر اول جهان به مقام قهرمانی رسید. در رقابت های امسال بعد از سو، مگنوس کارلسن نروژی و مدافع عنوان قهرمانی در جایگاه دوم ایستاد. بعد از این دو شطرنج باز، یان نپومنیاشچی از روسیه و فابیو کاروانا از ایالات متحده در جایگاه های سوم و چهارم ایستادند.

شطرنج فیشر چیست؟

تورنمنت شطرنج فیشر یا 960 به نوعی از شطرنج گفته می شود که در سال 1996 توسط نابغه شطرنج جهان بابی فیشر اختراع شد. نحوه قرارگیری مهره ها در این نوع از شطرنج متفاوت است. صفحه بازی، تعداد مهره ها، نحوه بازی و محل قرار دریافت پیاده ها کاملا مشابه شطرنج کلاسیک است اما محل قرار گرفتن 8 سوار در آخر به طور تصادفی(البته با شرایط خاصی) تعیین می شوند. دو محدودیت در محل قرار دادن سوارها وجود دارد که یکی گذاشتن فیل ها در دو خانه های ناهمرنگ و دیگری قرار دادن شاه در بین دو رخ برای ممکن شدن حرکت قلعه است. از آنجا که در این بازی 960 وضعیت مختلف برای قرار دادن سوارها ممکن است این بازی به شطرنج 960 معروف شده است.

تفاوت اصلی این شطرنج با شطرنج کلاسیک در این است که به حافظه سپردن حرکات و موقعیت ها که یکی از مهم ترین بخش های شطرنج روز جهان است، بی معنی یا حداقل بسیار سخت می شود. در این نوع از شطرنج دیگر خبری از تئوری ها و الگوهای فکری شناخته شده، نیست و بازیکنان باید از حرکت اول تا آخر به مهارت و خلاقیت خود متکی باشند. بابی فیشر در کنفرانس خبری سال 1996 در بوئنوس آیرس آرژانتین هنگام معرفی این شطرنج جدید دلیل خود را از ابداع آن این نکته اعلام کرد که در این بازی خلاقیت و مهارت از حافظه و بررسی اهمیت بیشتری پیدا می کند.

علیرضا فیروزجا نماینده ایران در تورنمنت فیشر

در رقابت های امسال فیشر، مسابقاتی که از سال 2008 به صورت رسمی زیر نظر فیده برگزار می شود 8 شطرنج باز با یکدیگر در مرحله نهایی به رقابت پرداختند. 6 نفر از این 8 نفر بعد از 4 مرحله رقابت انتخابی که از آپریل آغاز شده بود به این مرحله رسیدند. 6 نفر انتخاب شده به مگنوس کارلسن و فابیو کاروانا، فینالیست های دور قبل اضافه شدند تا رقابت پایانی را برگزار کنند. در بین 6 نفر راه یافته به مرحله پایانی نام علیرضا فیروزجا شطرنج باز کشورمان نیز به چشم می خورد که با ریتینگ 2685 به این رقابت راه یافته بود.

در روز اول مسابقه کاروانو، پیتر اسویدراز روسیه را شکست داد، هیکارو نامامورا از امریکا 9 بر 3 وسلی سو را برد، ولادیمیر فسودیف ویجت گوجراتی از هند را مغلوب کرد و در نهایت علیرضا فیروزجا با نتیجه نزدیک 6 بر 7 به یان نپومنیاشچی از روسیه باخت. در روز دوم و شانس مجدد بازنده های روز نخست به مصاف هم رفتند. فیروزجا 7.5 بر 4.5 ویجت گوجراتی از هند را شکست داد و به یک برد ارزشمند دست یافت. همچنین وسلی سو نیز پیتر اسویدلر را مغلوب کرد. در روز سوم برنده های روز اول و بازمانده های روز دوم با یکدیگر رقابت کردند تا ترکیب 3 نفر راه یافته به نیمه نهایی مشخص شود و این 3 نفر به کارلسون اضافه شوند. در این دور وسلی سو، ولادیمر فدوسف را شکست داد، کاروانو نیز ناکامورا را شکست داد و فیروزجا برای بار دوم به نپومنیاشچی باخت و از رسیدن به جمع 4 نفر نهایی باز ماند. در نیمه نهایی کارلسون با نتیجه 12.5 بر 7.5 کاروانو را برد و وسلی سو که مسابقات را با باخت آغاز کرده بود 13 بر 5 نپومنیاشچی را مغلوب کرد و به فینال رسید. مسابقه فینال اما جایی بود که رخداد غیرمنتظره رقابت ها رقم خورد و مگنوس کارلسن با شکستی تحقیرآمیز در خانه، مقام نخست را به حریف امریکایی واگذار کرد.

شرمساری کارلسن

مگنوس کارلسن بعد از فینال اعتراف کرد که از شکست سنگین و فاجعه بار 13.5 بر 2.5 مقابل شطرنج باز امریکایی وسلی سو حسابی شرمنده است. این رقابت در واقع اولین مسابقات قهرمانی شطرنج فیشر بود که در شهر اسلو و کشور زادگاه کارلسن برگزار شد. کارلسن در مورد شکستش گفت:«خیلی چیزها در زمان بسیار کوتاهی اشتباه از آب درآمد.» نفر اول رنکینگ جهانی شطرنج و قهرمان مسابقات شطرنج فیشر جهان در سال 2018 کسی که در نیمه نهایی مسابقات امسال موفق شد با نتیجه 12.5 بر 7.5 دوست و رقیب قدیمی اش فابیو کاروانا از امریکا را شکست دهد در رقابت فینال به شکل چشمگیری بازی بدی به نمایش گذاشت؛ یک استراتژی نامشخص و ناکارآمد. همین امر باعث شد با جلوتر رفتن رقابت همه چیز بد و بدتر شود. به عنوان مثال در سومین بازی، کارلسن بازی را با گشایش a2 به a6 که یک تقلید اشتباه از رایانه بود، آغاز کرد. او سپس یک حمله ناموفق داشت و در نهایت تنها 29 حرکت طول کشید تا کارلسن به باخت اذعان کند.

کارلسون بعد از شکست مشکلات زیادی در کشور خودش پیدا کرد. اجرای ضعیف کارلسن باعث شد او از مسابقه سالانه نخبگان که سال 2020 در نروژ برگزار می شود، کنار بکشد. شبکه NRK در کشور نروژ تاکید کرد که چگونه فشارهای شکست سنگین کارلسن مقابل حریف امریکایی که هفته گذشته اتفاق افتاد در این امر دخیل بوده است. این در حالی است که صدها نفر از طرفداران کارلسن در اسلو مایل هستند که او را ببینند، از احوالش جویا شوند و شرح حال قهرمانشان را بدانند.

مگنوس در فکر شکستن رکورد پیروزی های متوالی

هنگامی که کارلسن بعد از مراسم اختتامیه بدون صحبت با خبرنگاران مراسم را ترک کرد به نظر می رسید که او زمان زیادی برای بهبودی لازم دارد و باید چند وقتی به مرخصی برود اما فقط یک روز بعد دوباره در پشت میز شطرنج دیده شد. او در باشگاه خودش Offerspill SK با شطرنج باز 17 ساله نروژی در مسابقات شطرنج لیگ روبه رو شد. مگنوس موفق شد، آندریاس تریگوستاد با ریتینگ 2365 بیش از 500 واحد کمتر از نفر اول جهان را با عملکردی تمیز و بی نقص شکست دهد. انگار که فاجعه دو روز قبل در رقابت فیشر هرگز اتفاق نیفتاده بود.

پیروزی برابر حریف در لیگ، صد و دومین پیروزی پیاپی کارلسن در شطرنج کلاسیک محسوب می شد. او از دینگ لیرن، شطرنج باز چینی که رکورد 100 برد پیاپی را به ثبت رسانده بود، پیشی گرفته است. اما همچنان باید تلاش کند تا به سرگی تیویاکو که رکورد 110 برد پیاپی در کارنامه اش دیده می شود، برسد. کارلسن می تواند در رقابت نیمه نهایی و فینال کلاسیک گرندتور در لندن که از تاریخ 2 تا 8 دسامبر برگزار می شود 4 برد به دست آورد. البته قبل از آن مسابقات، کارلسن در همین ماه نوامبر باید در گراندتور شطرنج سریع که در کلکته هند برگزار می شود به رقابت بپردازد.