آرشیو دو‌شنبه ۶ آبان ۱۳۹۸، شماره ۳۵۵۹
جهان
۷

ابوبکر بغدادی، رهبر داعش، در خاک سوریه کشته شد: شکار «خلیفه»

ابوبکر البغدادی، شبه نظامی عراقی و رهبر داعش که پنج سال قبل خود را «خلیفه» تمام مسلمانان جهان نام نهاد، شنبه شب در عملیات نیروهای ویژه آمریکا در خاک سوریه کشته شد. این عملیات شنبه شب در شهر کوچک باریشا در استان ادلب سوریه و در نزدیکی مرز ترکیه انجام شد؛ منطقه ای که گروه های شبه نظامی متعددی در آن حضور دارند و تحت نظارت روسیه و ترکیه است.

براساس آنچه مقام های رسمی به گاردین گفته اند، این عملیات حاصل حدود یک ماه عملیات اطلاعاتی برای یافتن محل دقیق رهبر داعش از طریق زیرنظرگرفتن تعدادی از قاچاقچیانی بود که اخیرا زنان دو برادر ابوبکر البغدادی را از عراق به ادلب سوریه برده بودند.

مقام های اطلاعاتی می گویند پس از حمله هلیکوپترها و پهپادها به خانه ای در نزدیکی مرز سوریه و ترکیه و در حالی که نیروهای ویژه آمریکایی در حال نزدیک شدن به این خانه بودند، بغدادی برای آنکه اسیر نشود، جلیقه انفجاری خود را منفجر کرد تا خود و دو نفر از زنانش کشته شوند. بر اساس گزارش های محلی، ساعت 1:30 یکشنبه صدای تیراندازی از شهر باریشا به گوش رسید. در این درگیری در مجموع 9 نفر کشته شدند. بغدادی برای امنیت بیشتر به تازگی به این ساختمان که محل سکونت یکی از محافظانش بود، نقل مکان کرده بود.

دونالد ترامپ رئیس جمهور ایالات متحده در توییتی از «وقوع اتفاقی بزرگ» خبر داد اما آن زمان به جزئیات بیشتر اشاره ای نکرد تا اینکه عصر روز گذشته این عملیات و کشته شدن رهبر داعش را تایید کرد. پس از آن هم رسانه ها خبر دادند آنچه ترامپ از آن به عنوان اتفاقی بزرگ نام برده، کشته شدن ابوبکر بغدادی رهبر داعش در عملیات نیروهای ویژه آمریکایی است. تلویزیون دولتی عراق صبح روز گذشته تصاویری از عملیات نیروهای آمریکایی در خاک سوریه را منتشر کرد و پس از آن هم رسانه ها از اطلاع یافتن مقام های سوریه، عراق و ایران از کشته شدن رهبر داعش خبر دادند.

نیروهای اطلاعاتی عراق نیز نقشی انکارناپذیر در یافتن محل اختفای بغدادی داشتند. در ماه گذشته میلادی مقام های عراقی مردی سوری را شناسایی کردند که خانواده و زنان بغدادی از جمله زنان جمعه و احمد دو برادر رهبر داعش را از عراق به سوریه برده بود. عراق این اطلاعات را در اختیار سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا قرار داد.

صبح روز گذشته هم اکانت های تلگرامی مرتبط با داعش بدون اشاره به عملیات آمریکا از اعضای خود خواسته بودند برای سلامتی رهبر داعش دعا کنند. بغدادی رهبر گروهی بود که در ماه های اخیر دیگر هیچ منطقه ای را در سوریه و عراق تحت تسلط نداشت و در منطقه ای مخفی شده بود که بسیاری از گروه های شبه نظامی از جمله «هیئت تحریرالشام»، گروه شبه نظامی رقیب داعش در آن مستقر بودند. آن گونه که این گروه های شورشی سوری گفته اند، در دو هفته اخیر مقام های آمریکایی از آنها خواسته بودند اگر اطلاعی از محل اختفای اعضای ارشد داعش دارند به آنها ارائه دهند. اما در نهایت مقام های اطلاعاتی عراق و آمریکا بودند که محل دقیق اختفای بغدادی را پیدا کردند. رهبر داعش در روزهای اخیر تلاش می کرد تا خانواده خود را از ادلب خارج کند و به هر طریقی از مرز سوریه و ترکیه عبور دهد تا امکان ردگیری او کمتر شود اما همین تحرکات باعث شده بود مقام های اطلاعاتی عراق و ایالات متحده محل اختفای او را پیدا کنند.

با کشته شدن بغدادی ضربه ای مهلک به داعش وارد خواهد شد؛ گروهی که از نیمه سال 2014 و در پنج سال اخیر بسیاری از مناطق عراق و سوریه را در تصرف خود داشت. با وجود اینکه در ماه های گذشته این گروه تقریبا هیچ منطقه عمده ای را در کنترل نداشت اما با وجود بغدادی و برخی دیگر از رهبران این گروه این نگرانی وجود داشت که داعش باز هم بتواند از بی ثباتی و درگیری های شمال سوریه استفاده کرده و خود را احیا کند.

خلیفه خودخوانده

بغدادی در این سال ها به چهره و نماد داعش تبدیل شده بود. ابوبکر البغدادی که نمی خواست اطلاعات چندانی از او و محل استقرارش وجود داشته باشد، برخلاف اسامه بن لادن و ایمن الظواهری، رهبران سابق و فعلی القاعده، پیام های ویدئویی صادر نمی کرد و تنها فایل های صوتی از او وجود دارد. بر اساس گزارش ها، حتی شبه نظامیان تحت فرمانش هم اجازه دیدار حضوری با او را نداشتند.

گفته می شود رهبر داعش در بسیاری از مواقع در سخنرانی برای فرماندهان داعش نقاب بر چهره می گذاشت و به همین علت به «شیخ نامرئی» معروف شده بود. بغدادی با نام اصلی «عواد ابراهیم علی البدری السامرایی» متولد سال 1971 در شهر سامرا در شمال بغداد بود و در زمان حمله آمریکا به عراق در سال 2003 از چهره های مذهبی سامرا بوده است. این تصور وجود دارد که او در زمان حکومت صدام حسین هم یکی از شبه نظامیان عراقی بود. بغدادی در مدت چهارسالی که در اردوگاه بوکا زندانی بود، به تندروی روی آورد. اردوگاه بوکا در جنوب عراق جایی بود که آمریکایی ها بسیاری از فرماندهان القاعده را در آن محبوس می کردند. سرانجام هم بغدادی با این توجیه که تهدید علیه امنیت آمریکا نیست، از اردوگاه بوکا آزاد شد.

او در سال 2010 رهبری القاعده عراق را در دست گرفت. القاعده عراق یکی از گروه هایی بود که بعدا پایه های اصلی داعش را شکل داد. بغدادی در جریان تلاش های بی سرانجام برای اتحاد با جبهه النصره در سوریه موقعیت برجسته ای پیدا کرد. او با ایمن الظواهری رهبر القاعده، بیعت نکرد. ظواهری از داعش خواسته بود روی عراق متمرکز شود و سوریه را به جبهه النصره بسپارد. او و تروریست های تحت امرش از خواسته های ایمن الظواهری سرپیچی کردند. با اینکه الظواهری به واسطه نمایندگان و روابطش در پاکستان، شبه جزیره عربستان و شمال آفریقا از قدرت زیادی برخوردار است، اما بغدادی به انضباط و سازماندهی بالا و مهارت بی رحمانه در مدیریت میدان جنگ معروف بود و تحلیلگران می گویند این ویژگی ها باعث شده بود تشکیلات او برای افراطی های جوان تر بیشتر از تشکیلات تحت امر ایمن الظواهری جذابیت داشته باشد.

تقریبا یک سال پس از آنکه بغدادی رهبری القاعده عراق را در دست گرفت، آمریکا او را در لیست تروریستی خود قرار داد و برای هرگونه اطلاعاتی که به دستگیری یا مرگ او منجر شود، 10 میلیون دلار جایزه تعیین کرد. در سال های گذشته و پس از قدرت گرفتن داعش و جدی ترشدن تهدید این گروه، آمریکا جایزه تعیین شده را به 25 میلیون دلار افزایش داد.

همان گونه که انتظار می رفت دونالد ترامپ روز گذشته و در سخنرانی خود در کاخ سفید با تایید کشته شدن ابوبکر البغدادی، این موفقیت را به نام خود ثبت کرد تا شاید از حجم انتقادهای اخیر داخلی و خارجی که علیه خروج نظامیان آمریکایی از شمال سوریه و خالی کردن پشت کردها شکل گرفته بود بکاهد. این اقدام ترامپ باعث شد تا ترکیه با آزادی عمل عملیات گسترده ای را علیه کردهای شمال سوریه انجام دهد. اما این عملیات پس از رایزنی مقام های آمریکا و ترکیه و سپس مذاکرات اردوغان و پوتین در سوچی متوقف شد.