آرشیو شنبه ۱۸ آبان ۱۳۹۸، شماره ۵۵۱۹
زندگی: سلامت
۱۴

تفاوتی بین کالای تقلبی و «های کپی» در حوزه بهداشتی و آرایشی از نظر آسیب به سلامت افراد وجود ندارد

هر محصول آرایشی را نخرید

گفتگو: پونه شیرازی

خانم ها به ویژه در کشور ما به شدت از محصولات آرایشی و نیز بهداشتی استفاده می کنند. بدون شک با توجه به بالا بودن قیمت محصولات معتبر به شمار استفاده کنندگان از محصولات های کپی و ارزان تر که روی آن تبلیغات زیادی نیز می شود افزوده شده است . حتی مدتی است که برخی رسانه ها تبلیغات زیادی در مورد کالاهای بهداشتی و آرایشی می کنند با قید این که این کالاها مورد تایید سازمان غذا و دارو است. در حالی که این ادعا درست نیست. به علاوه در حالی که واردات رسمی فرآورده های بهداشتی و آرایشی به طور کلی به کشور ممنوع شده، معلوم نیست این کالاها چطور اجازه توزیع در داخل کشور پیدا می کنند. این چالش ها یعنی تشخیص محصولات آرایشی و بهداشتی استاندارد، ممانعت از خرید و استفاده از محصولات تقلبی که روی آنها تبلیغات زیادی می شود و آگاهی از آسیب های استفاده از این محصولات بر سلامت استفاده کنندگان ما را بر آن داشت تا پای صحبت های حمید مقیمی، رئیس هیات مدیره انجمن واردکنندگان فرآورده های بهداشتی و آرایشی و عطریات ایران و عضو هیات رئیسه فدراسیون اقتصاد سلامت ایران بنشینیم .
منظور از لوازم بهداشتی و آرایشی استاندارد چیست؟

در کشور ما وزارت بهداشت و سازمان تابعه آن- سازمان غذا و دارو - متولی ارزیابی فرآورده های بهداشتی و آرایشی است. در مورد کالاهای وارداتی، وزارت بهداشت با بررسی فرمولاسیون تولید، فرآیند واردات و نحوه توزیع و نگهداری شرکت واردکننده، با اعطای مجوز مخصوص به واردکننده، مصرف کننده را از بی ضرر بودن محصول و مطابقت آن با استانداردهای تعیین شده و پذیرفته شده مطمئن می کند.

شاخص های استاندارد بودن یک محصول چیست و با چه نشانه هایی برای مصرف کننده عمومی قابل تشخیص است؟

کارشناسان سازمان غذا و دارو کالاهای آرایشی و بهداشتی را از نظر مشخصات فیزیکی، شیمیایی و میکروبی که بنابر ادعای تولیدکننده ارائه شده، در آزمایشگاه های مشخص و مورد تایید وزارت بهداشت ارزیابی می کنند. البته گواهی بهداشت که تضمین کننده سلامت، ایمنی و قابلیت مصرف انسانی مواد اولیه وارداتی کالاهای تولیدی است، باید قبل از آن به تایید مقام های ذی صلاح در کشور مبدا رسیده باشد و سفارت جمهوری اسلامی ایران در آن کشور نیز آن را تایید کرده باشد.

در مورد فرآورده های بهداشتی و آرایشی باید شرکت تولیدکننده نتایج آزمایش های خاصی را ارائه دهد که مشخص می کند به عنوان مثال مقدار اسیدیته، ویژگی های میکروبی، مقادیر سرب و آرسنیک، تست های پایداری حرارتی، درصد آمونیاک، میزان مواد موثره و... در کالاهای وارداتی تا چه اندازه است و اگر از حد مجاز و پذیرفته شده استانداردهای جهانی یا ملی فراتر باشد یا با آن منطبق نباشد، مجوز ورود داده نخواهد شد. پس از طی مراحل مختلف است که پروانه بهداشتی واردات برای کالای مورد نظر صادر می شود و برچسب «اصالت کالا» دریافت می کند. در واقع برچسب اصالت کالا به مصرف کننده این اطمینان می دهد که فرآورده های بهداشتی و آرایشی، استانداردهای لازم را برای ورود و مصرف در بازار دارد.

 آیا بین محصولات قاچاق یا کپی که فروشندگان هم به آن عنوان «های کپی» می دهند، از حیث اعتماد یا بی اعتمادی به کیفیتشان تفاوتی وجود دارد؟

در اصل تفاوت عمده ای بین کالای قاچاق و کالای تقلبی و های کپی وجود ندارد. کالای قاچاق ممکن است در مواردی نادر، کالای اصل باشد که از مبادی غیررسمی وارد کشور شده باشد ولی به دلیل این که کالاهای قاچاق مراحل ارزیابی کیفی و بهداشتی را طی نکرده، تضمینی نسبت به سلامت آنها وجود ندارد.

اما کالای تقلبی کالایی است که تحت نظارت و کنترل تولیدکننده اصلی تهیه نشده و به صورت جعلی وارد بازار محصولات آرایشی و بهداشتی می شود. فرمولاسیون، بسته بندی، نگهداری و توزیع آن تحت کنترل استانداردهای لازمه نبوده و بنابراین، مطلقا قابل اطمینان نیست. ممکن است بتوان در برخی کالاها مثل پوشاک، مفهوم های کپی را با اغماض توجیه کرد ولی در حوزه بهداشتی و آرایشی که ارتباط مستقیمی با سلامت شهروندان دارد به هیچ وجه مفهوم های کپی قابل پذیرش نیست.

مفاهیمی مانند کالای تقلبی، قاچاق و های کپی، با هر توجیه و تعریفی، بیماری مزمن حوزه تجارت محسوب شده و موجب تضعیف فعالان رسمی این حوزه می شود و از آنجایی که مستقیما با مباحث بهداشت و سلامت افراد جامعه در حوزه های سنی متفاوت مرتبط است، لازم است از ورود و توزیع آنها در شبکه های مصرفی جامعه جلوگیری شود.

 آیا لزوما قیمت محصول می تواند موید استاندارد بودن آن باشد؟

این ارتباط، خطی و مستقیم نیست. البته کیفیت یکی از مولفه هایی است که می تواند روی قیمت تاثیر بگذارد. کیفیت در فرآورده های بهداشتی و آرایشی، مولفه های مختلفی دارد، مثل کیفیت مواد موثره در یک محصول، کیفیت بسته بندی، کیفیت خط تولید محصول، کیفیت لابراتورهای مرتبط و...

این که تولیدکننده، چه راهبردی داشته باشد مهم است. گاهی یک تولیدکننده توضیح می دهد استانداردها و کیفیت را در تمامی موارد و زمینه ها و در بالاترین حد عرضه می کند. اینجا قیمت تمام شده، می تواند مبین بهترین محصول باشد. در عین حال راهبرد فروش در یک فرآورده یا محصول دیگر می تواند متفاوت باشد.

استاندارد بودن، مولفه های خاص خودش را دارد. یک استاندارد اولیه تعریف شده که همه ملزم به رعایت آن هستند و کالاهایی هم  وجود دارند که استانداردهای خاص و بعضا معتبر دیگری را هم کسب کرده اند اما لزوما گران تر نیستند بلکه قابل اعتمادتر و مطمئن تر خواهند بود. قیمت مبنای مناسبی برای تشخیص مولفه های استاندارد نیست.

آیا می شود به تبلیغات وسیعی که برای محصول بهداشتی یا آرایشی خاصی می شود اعتماد کرد؟

تبلیغات وسیع به منزله موثق بودن کالا نیست. اینجا بحث هشیاری و آگاهی مصرف کننده مطرح می شود. تبلیغات گسترده الزاما به معنای تاییدیه برای یک کالا نیست و اعتبار و قابلیت اعتماد به یک کالا از طریق تبلیغ مشخص نمی شود. تبلیغات باب آشنایی را باز می کند. اما مجاری تبلیغ موثر است. مثلا از طریق افراد آگاه، اشخاص متخصص یا شبکه های اجتماعی قابل اعتماد.

 به شاخص داشتن هولوگرام یا تایید وزارت بهداشت یا سیب سلامت درج شده روی محصولات چطور؟

در مورد محصولات بهداشتی و آرایشی، تنها شاخصه مهم و معتبر و مهم که می توان به آن اتکا کرد، برچسب «اصالت کالا» است که توسط سازمان غذا و داروی وزارت بهداشت ارائه می شود. مصرف کنندگان می توانند اصالت این برچسب را از طریق سازمان غذا و دارو جویا شوند.

استفاده از محصولات تقلبی چه عوارضی بر سلامت افراد به جا می گذارد؟ اولین عوارضی که به محض مشاهده باید مصرف محصول خریداری شده را متوقف کرد چیست؟

عفونت های چشمی، واکنش های آلرژیک، خارش پوست، سوزش لب و سوختگی شیمیایی. در موارد شدیدتر اگر از مواد موثر سمی استفاده شده باشد، مصرف کنندگان با عوارض و مشکلات بلندمدت مانند فشارخون و حتی ناباروری مواجه خواهند شد. به محض مشاهده اولین نشانه از عوارض یادشده، فورا مصرف را متوقف کنید.

بهتر است محصول خریداری شده را ابتدا روی قسمتی از پوست پشت بازو امتحان کنید و بعد از 24 ساعت آن را بشویید. اگر واکنش یا التهاب دیدید، از مصرف آن پرهیز کنید. البته توجه داشته باشید بسیاری از اقلام تقلبی ممکن است از این آزمایش های سربلند بیرون بیایند ولی روی پوست صورت واکنش نشان دهند.

مردم چه محصولاتی را با اعتماد بیشتری می توانند بخرند؟

در وهله اول به برچسب اصالت کالا و تاییدیه وزارت بهداشت بر کالا به عنوان مهم ترین مولفه توجه کنند. در مرحله دوم، شناخت شرکت واردکننده و درجه اعتبار آن و سپس توصیه افراد متخصص، کارشناسان بهداشتی و آرایشی، نمایندگان رسمی شرکت های واردکننده، پزشکان متخصص، فروشگاه ها و داروخانه های معتبر. اینها می توانند محصولات استاندارد و با اصالت را به شما معرفی کنند.