آرشیو دو‌شنبه ۶ آبان ۱۳۹۸، شماره ۳۵۵۹
جامعه
۱۳

گرمخانه های پایتخت پس از 18 سال با اشکالات اساسی فعال اند

سرپناهی بدون انتخاب

شروع توفانی بارش های پاییزی از ابتدای آبان شهرداری تهران را بر آن داشته تا درباره احتمال خطر برای کارتن خواب هایی که در گوشه گوشه شهر بوده اند، هشدار دهد و از مردم بخواهد تا درباره آنها به شهرداری گزارش دهند. شهردار تهران هم چند روز قبل به بازدید یکی از این گرمخانه ها رفته و شرایط را ارزیابی کرده بود؛ اما مسئله اینجاست که چقدر این آمادگی در 17 گرمخانه سطح شهر تهران وجود دارد.18 سال قبل شهردار اسبق تهران در روزهای سرد زمستانی کمترین فکرش کارتن خواب های شهر تهران بود، فکرش را هم نمی کرد که تجمع چند دانشجو او را به شروع جریانی مجبور کند که تا امروز ادامه داشته است؛ کاری که شاید آن شب به جای محمود احمدی نژاد، چمران برای خواباندن سروصداها رسول خادم را فرستاد و تا مدت ها بعد این خادم بود که دنبال این کار را گرفت و ادامه پیدا کرد و اتفاقا شهردار بعدی مانور خوبی روی آن داد. تا چند سال قبل که نه این فضای شبکه های اجتماعی وجود داشت و نه حساسیتی روی مرگ چند کارتن خواب زیر پل یا در جوی ها وجود داشت، ضرورتی هم برای ایجاد گرمخانه وجود نداشت. از 18 سال قبل تاکنون فضایی که به عنوان گرمخانه امروزی می بینیم، تغییرات زیادی داشته و تعدادشان افزایشی چشمگیر داشته است؛ اما هنوز با همان اشکالات اولیه به کارش ادامه می دهد. گرمخانه هایی که ضرورت دارند اما مدیریت و اعتبار مناسب ندارند و شهرداری تهران با جابه جا کردن گاه به گاه پیمانکاران بخش های مختلف آن تنها به دنبال روشن نگه داشتن این چراغ و حفظ ظاهر است و هر زمستان تا زمستان بعدی این حساسیت کم و زیاد می شود. شهرداری تهران امسال نیز مانند سال گذشته از شهروندان و گروه های مردمی و اجتماعی مختلف خواست موارد مختلف مربوط به کارتن خواب ها را به اطلاع شهرداری برسانند تا به این ترتیب کارتن خوابی کنار خیابان نماند؛ اما آنجایی که شهرداری تهران کارتن خواب ها را به آن نوید می دهد و دعوت می کند یا با زور می برد، چه ویژگی هایی دارد که بسیاری از کارتن خواب ها علاقه ای برای رفتن به آنجا ندارند و آیا این فضا آماده پذیرش و نگهداری این تعداد از کارتن خواب های مرد و زن هست یا نه؟ دلایل زیادی درباره عدم انتخاب و وجود اجبار در مورد 

گرمخانه ها وجود دارد. از جمله  اینکه تعداد مراجعه کنندگان چندبرابر ظرفیت است، معتادان یا افرادی که بیماری خاص دارند، از بقیه جدا نیستند، حمام اجباری بدون مواد شوینده کافی و لازم است. لباس هایی که می دهند لزوما تمیز نیستند یا از آنها پس گرفته می شود. غذا بسیار کم و ناچیز است و به منتی که می گذارند با رفتارهایی که محترمانه نیست نمی صرفد و مهم ترین عامل اینکه هر ساعتی وارد این مجموعه شده باشی تا بخواهی خوابت ببرد و ساعتی به آرامش برسی، اولین دقایق طلوع آفتاب برپا می زنند و همه را بیرون می کنند و آن وقت باید در همان سرمایی که از آن فرار کرده ای در خیابان بچرخی تا روز شروع شود. اگر 10 سال قبل از کارتن خوابی درباره گرمخانه ها می پرسیدیم، همین موارد را می گفت و همین امروز هم همین جواب را خواهید گرفت.طبق گزارش های شهرداری تهران در شش ماه اول سال جاری که روزها و شب هایی گرم و ملایم را داشته ایم، 153هزار و 689 نفر در گرمخانه های پایتخت پذیرش شده اند؛ اما این آمار برای روزهای عادی سال هستند و به محض سردشدن و شروع بارندگی ها دیگر جوی ها و کانال ها، زیر پله ها و حاشیه اتوبان ها یا خرابه هایی که بی صاحب اند نمی توانند امن باشند و کارتن خواب های زیادی مجبور هستند مسیری قابل توجه را طی کنند تا در ساعتی مناسب به گرمخانه برسند، چراکه تعداد معدودی از آنها ترجیح می دهند با گشت ها به آنجا برسند؛ مگر آن گروه معتادان متجاهری که دیگر چیزی برای ازدست دادن ندارند. از بیش از  153 هزار  مددجویی که در گرمخانه های تهران پذیرش شده اند، 63هزارو 500 نفر فقط در مددسرای خاوران بوده اند. مجموعه خاوران بزرگ ترین و اصلی ترین مجموعه و البته شناخته شده ترین در میان کارتن خواب هاست که در محدوده جنوبی تهران تردد دارند. با این حساب آیا نباید درباره این مجموعه که سابقه تعطیلی به دلیل اعتراض مردمی و مزاحمت های معتادان را هم در کارنامه دارد، در این سال ها برنامه ریزی متفاوتی می کردیم؟ مسئله دیگر این است که این تعداد کارتن خواب چه در شب و چه در طول روز مسئله حل نشده پایتخت هستند که به گفته مدیرعامل سازمان خدمات اجتماعی شهرداری تهران حداقل پنج هزارو 620 نفر از این مددجویان بار اولشان بوده و مابقی تکراری هستند. این یعنی نوعی از شیوه زندگی در میان کارتن خوا ب ها که اگر با این وضعیت گرمخانه ها و هم نشینی با معتادان ادامه یابد، آن فرد احتمال اعتیاد یا بیماری برایش وجود خواهد داشت. فارغ از این موارد، گفته شده که بیش از  20 هزار زن کارتن خواب هم در گرمخانه ها پذیرش شده اند که بین 18 تا 50 سال دارند. درباره زنان این شرایط نگران کننده تر هم می شود، چراکه تعداد مراکز کمتری آنها را پذیرش می کنند و در بیرون از گرمخانه ها هم جای امن کمتری برایشان پیدا می شود.به گزارش «شرق»، در شرایطی که گفته می شود به دلیل شرایط اقتصادی، بی کاری، فقر و مهاجرت تعداد افراد بی سرپناه در تهران بسیار بیشتر است و در آمارهای رسمی بارها گفته شده 80 درصد مراجعه کنندگان به گرمخانه ها را افرادی از شهرهای دیگر تشکیل می دهند، آیا نباید برای تفکیک این افراد حتی برای چند ساعت چاره ای اندیشیده می شد!؟ آیا هنوز وقت آن نرسیده که به گرمخانه ها به چشم فضایی کثیف و دور از زندگی عادی برای افراد آخر خط نگاه نکنیم؟