آرشیو یک‌شنبه ۱۹ آبان ۱۳۹۸، شماره ۲۲۳۲۵
گزارش روز
۵
سهم ایران اسلامی از صنعت پردرآمد گردشگری جهانی و موانع پیش رو (1)

ناکارآمدی و غفلت در صنعتی پردرآمد و جهانی

سمیه دولتی

«توریسم» یا همان صنعت گردشگری امروز یکی از سودآورترین و کم هزینه ترین درآمدهای کشورهای جهان است، در این میان کشورهایی که هیچ گونه هویت تاریخی و ملی ندارند با ساخت و ساز مکان های تفریحی خصوصا در مراکز کلان شهرها می خواهند به نوعی برای خود میراث فرهنگی بسازند تا از این راه به جذب توریست یا همان گردشگر از اقصی نقاط جهان بپردازند و چه بسا در این راه موفق هم بوده اند و بخش عمده درآمد کشورشان از راه جذب گردشگر خارجی تامین می شود.

اما در این میان باید گفت سهم کشور ما از جذب گردشگر داخلی و خارجی چقدر است؟ ایران اسلامی که با این همه مواریث فرهنگی دینی و ملی متعدد در جای جای کشورمان برخوردار است چرا نباید راه جذب گردشگر را پیدا کنیم و چگونه می توانیم مواریث فرهنگی و تاریخی خود را به جهانیان بشناسانیم و آنها را جذب بازدید از کشورمان کنیم؟

اینها سوالاتی است که در گزارش پیش رو به دنبال یافتن پاسخ های آن هستیم.

سفر وسیله شناخت است. شناخت خویش و دیگران و در نتیجه شناخت اسرار هستی. شناخت فرهنگ و رسوم اقوام مختلف و زیبایی های جهان است. سفر لازمه زندگی بشری است و فرهنگ سازی در این زمینه از ضروریات مدیریت اجتماعی امروز است. چرا که تمام تبادلات و ارتباطات در سطح جهانی از طریق سفر امکان پذیر است. از طرفی ذهن کنجکاو و پویای بشر تمایل او را به سفر بیشتر می کند.

گردشگری یا توریسم در مفهوم عام یک مسافرت تفریحی است که شخص با خروج از محل زندگی و کار خود با اهداف مختلف، البته بجز اهدافی نظیر اشتغال و کسب درآمد، برای گذراندن اوقات فراغت، این مسافرت را انجام می دهند. البته گونه های گردشگری بسیار گسترده است و بنابر اهداف آن مشخص می شود. اما یکی از مهم ترین صنایع موجود در جهان است که به لحاظ اقتصادی، تبادل فرهنگی و... اهمیت ویژه ای دارد.

این صنعت با توجه به اینکه از کمترین ضرر و هزینه در میان صنایع دیگر برخوردار است، بیشترین درآمد و سود را عاید کشور میزبان می کند. در ادامه می پردازیم به صنعت گردشگری و مشکلات و راه کارهای پیش رو. با ما همراه باشید.

اهمیت گردشگری

صنعت گردشگری در تمام دنیا به عنوان یک صنعت کم دردسر و پرسود شناخته شده است به طوری که برای توسعه این صنعت از تمام پتانسیل ها استفاده می کنند. از جمله این که صنعت گردشگری با تبادلات فرهنگی، افزایش درآمد و ایجاد اشتغال بسیار مورد توجه کارشناسان اجتماعی، اقتصادی و... قرار گرفته است. صنعت گردشگری گونه های مختلفی دارد که از عمده ترین آن ها گردشگری تاریخی یا میراث فرهنگی است که به بازدید از موزه ها، مکان ها و ابنیه های تاریخی می پردازد.

دکتر مونسان وزیر میراث فرهنگی و گردشگری می گوید: «طی دو سال گذشته سطح تحرکات و فعالیت های بین المللی خوبی در معاونت میراث فرهنگی افزایش پیدا کرده است به طوری که نمایشگاه های مشترکی در سراسر دنیا از آثار ایرانی برگزار کردیم تا تمدن و ظرفیت های فرهنگی کشورمان را به تمام مردم دنیا نشان دهیم. همچنین به شکل متقابل موزه های مهم دنیا در ایران، آثار مشترکی به نمایش گذاشته اند.»

وی بیان می کند: «تبادلات فرهنگی طی دو سال گذشته افزایش یافته است، سال گذشته موفق شدیم جلوی حراج سردیس هخامنشی را در یک حراج بگیریم و آن را به کشور بازگردانیم.»

در این بین به نقل از پایگاه خبری اقتصادی معاصر، نتایج بررسی های مرکز پژوهش های مجلس نشان می دهد که مدیران دولت آن طور که در دنیا از این حوزه درآمدزایی می شود نتوانستند شرایط بهره برداری اقتصادی از منافع پایدار کشور را فراهم کنند و به گردشگری به عنوان موتور محرک اقتصادی نگاه نمی شود؛ در حالی که این صنعت می تواند کارکردهای اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و امنیتی نیز داشته باشد. براساس اعلام مرکز پژوهش های مجلس هیچ کدام از برنامه های توسعه و سیاست ها، اشاره ای به میزان سرمایه گذاری، اشتغال زایی و درآمدزایی گردشگری نکرده است.

مشکلات صنعت گردشگری

به عقیده کارشناسان و اساتید این حوزه ایران در جهان جزو نخستین کشورهایی است که به دنبال بهره برداری و توسعه صنعت گردشگری بوده و برای این منظور سیاست گذاری، قانون گذاری، نهادسازی و برنامه ریزی کرده است اما تا به امروز توفیق چندانی نداشته است.

دکتر ابوالقاسم ساسان پیشکسوت راهنمای گردشگری در گفت وگو با گزارشگر روزنامه کیهان می گوید: «از مشکلات صنعت گردشگری می توان به زیرساخت ها اشاره کرد و همچنین آموزش، به نحوی که در واقع فضا، هتل و امکانات به حد نیاز گردشگران نداریم و همین طور پیش بینی های لازم برای تامین این امکانات نشده است.»

وی می افزاید: «در دو فصل بهار و پاییز بیشترین گردشگر را داریم در حالی که در اواسط فصل پاییز و در ماه آبان هیچ کدام از هتل ها در شهر اصفهان به عنوان یکی از قطب های گردشگری جای خالی نداریم. بنابراین ابتدا باید فضا و امکان گردشگران تامین شود و بعد به نیروی انسانی مورد نیاز از جمله راهنمای تور، راننده و... را باید با آموزش صحیح و استاندارد بین المللی آماده سازی کرد.»

دکتر ساسان ادامه می دهد: «در واقع اغلب گردشگرانی که به ایران سفر می کنند اهمیتی به تبلیغات منفی غرب علیه کشورمان نمی دهند و با توصیه دوستانشان که تجربه سفر به ایران را داشته اند اشتیاق پیدا می کنند که به ایران سفر کنند. با وجودی که ما در تاریخ بی نظیر هستیم، اما آنچه که توریست را جذب می کند، میهمان نوازی و مهربانی مردم ایران است که در دنیا زبانزد عام و خاص است.»

این پیشکسوت راهنمای گردشگری تصریح می کند: «در تمام دنیا از صنعت گردشگری به عنوان «کارخانه بدون دود» یاد می کنند چرا که گردشگران با جیب های پر از ارز وارد کشور شده و بهترین و سالم ترین درآمد و همچنین اشتغال زایی را به همراه دارند.»

وی تاکید می کند: «کشورهایی هستند که به اندازه ما منابع و معادن و ذخایر غنی ندارند و تمام درآمدهایشان از صنعت گردشگری است. در واقع می گویند یک نفر توریست می تواند برای 10 نفر ایجاد شغل کند. از قبیل فروش صنایع دستی، توسعه زیرساخت ها و حتی از طریق مردم مثل مردم یزد که خانه های قدیمی را تبدیل به هتل هایی با بافت سنتی کردند که بسیار هم قابل قبول است و ایجاد انگیزه می کند.»

دکتر ساسان با بیان اینکه کشور ما جاذبه های فراوانی دارد، برای جذب توریست ها علی الخصوص جوانان، اما در ارائه این جاذبه ها ضعیف عمل کرده ایم می گوید: «بسیاری از کشورهای استکباری غربی سعی دارند تصویری منفی از ایران به مردم دنیا نشان دهند اما باید در مقابل این تبلیغات فعال تر عمل کنیم اما متاسفانه وزارتخانه و دستگاه های مسئول به اندازه کافی در این مبارزه تن به تن فرهنگی شرکت نکرده اند.»

وی خاطرنشان می کند: «کشور عزیزمان بسیار دیدنی، تاریخی و زیباست و از تمام دستگاه ها و رسانه ها یاری می طلبیم تا دست در دست هم یک ایران حقیقی و در خور نام ایران اسلامی را تمام و کمال از امنیت بسیار تا طبیعت بکر و دیدنی و... به دنیا بشناسانیم.»

راهکارهایی برای حل مشکلات گردشگری و جذب توریست

کارشناسان با بررسی های انجام شده به این نتیجه رسیده اند که از جمله مشکلاتی که اکثر اقشار جامعه و مسافران خارجی دارند، نداشتن اطلاعات کافی در مورد مناطق گردشگری و توریستی کشورمان است که با تهیه بروشورها، کلیپ ها، فیلم ها، نقشه های استان ها به زبان های مختلف و قرار دادن اطلاعات دقیق و عکس های جغرافیایی، منطقه ای و قطب های گردشگری و غیره در این بروشورها و قرار دادن آنها در اختیار گردشگران داخلی و خارجی به گونه ای در جهت تبلیغات این صنعت در سطح جهانی کمک شایانی می کند. البته در برخی مناطق ایران برای گردشگران نوروزی کم و بیش این کار انجام می شود اما می بایست با توجه به 4 فصل جذاب و دیدنی ایران و مناطق مختلف با تنوع آب و هوایی و جذابیت های آنها در تمام فصول سال ضرورت دارد و با در اختیار قرار دادن این اطلاعات گردشگران می توانند برنامه ریزی دقیقی انجام دهند.

همچنین استفاده از بروشورها، کلیپ ها و سایر لوازم اطلاع رسانی جهت آشنایی گردشگران داخلی و خارجی از اهمیت این صنعت و حفظ محیط زیست و برخورد با گردشگران خارجی و تبلیغات گسترده به زبان های مختلف در سطح دنیا و آموزش همه جانبه در خصوص این صنعت و پیش بینی های لازم در ارتباط با امکانات گردشگری بسیار ضروری است، که در این میان وظیفه رایزنان فرهنگی جمهوری اسلامی در سفارتخانه های کشورمان در سراسر دنیا بسیار اهمیت دارد و می توانند و باید این مواریث فرهنگی را به دنیا معرفی کنند.

البته در خصوص تبلیغات منفی هم با برگزاری و حضور در نمایشگاه های متعدد و استفاده از ابزارهای تبلیغاتی وسیع در حوزه گردشگری با این تبلیغات منفی هم مقابله می شود و همچنین مدیریت و برنامه ریزی صحیح و اصلاح مشکلات موجود، مسیر توسعه این صنعت پردرآمد را در کشورمان هموار خواهد کرد.

درآمد جهان از گردشگری

همان گونه که اشاره شد یکی از صنایع پردرآمد دنیا صنعت گردشگری است که متاسفانه کمتر به آن توجه شده است. برای اثبات این ادعا به درآمد جهان از گردشگری می پردازیم.

طبق آمار سازمان گردشگری ملل متحد، قاره اروپا در سال 2017 با 671 میلیون نفر گردشگر بین المللی و درآمد 450 میلیارد دلاری رتبه نخست جهان را دارد و قاره آمریکا با 207 میلیون نفر و درآمد 313 میلیارد دلاری رتبه دوم، آسیا اقیانوسیه با 323 میلیون نفر گردشگر و درآمد 371 میلیارد دلار درآمد رتبه سوم، آفریقا با 63 میلیون گردشگر و 33 میلیارد دلار درآمد رتبه چهارم و در منطقه شرق 58 میلیون گردشگر در سال و درآمد 58 میلیارد دلار در رتبه آخر جهان قرار دارد.

اما ایران در چه جایگاهی از این درآمدزایی از این صنعت قرار دارد؟! این سوال بی پاسخی است که مسئولان دولتی باید برای تنویر افکار عمومی به آن پاسخ دهند.