آرشیو یک‌شنبه ۱۹ آبان ۱۳۹۸، شماره ۴۵۰۶
صفحه اول
۱
شهر

ابعاد حل آلودگی هوا

محمد علیخانی

حل آلودگی هوا یک بعدی نیست، نمی توان گفت که معاونت حمل ونقل ترافیک شهرداری تهران هیچ کاری برای کاهش آلودگی هوا انجام نداده در عین حال هم نمی توان گفت که اقدامات این معاونت، مشکل آلودگی هوای تهران را به طور کامل حل کرده است. برخی اقدامات مثل معاینه فنی، معمول است و ربطی به حضور افراد ندارد. آنچه مشکل آلودگی هوای تهران را حل می کند، یک اقدام یک بعدی نیست بلکه بسته ای از سیاست ها باید همزمان اجرا شود تا شاهد اثر گذاری مجموعه آن باشیم. اکتفا کردن به معاینه فنی یا طرح ترافیک، به تنهایی اثرگذار نیست و مشکلی را حل نمی کند. چنانکه شاهد بودیم در مورد ایجاد حلقه دوم ترافیک و تاثیر آن بر کاهش آلودگی هوا، تا چه حد اغراق شد در حالی که همان زمان ما می گفتیم علت کاهش آلودگی هوا، باد و باران و مسائل جوی بوده اما بعضی ها، کاهش آلودگی هوا را به عملکرد خودشان نسبت می دادند و اعتراض ما را نمی پذیرفتند. ما گفتیم اگر کاهش آلودگی هوا، نتیجه عملکرد مدیران باشد، باید در فصل های پاییز و زمستان با کاهش آلودگی هوا روبرو باشیم در حالی که امروز، شاهدیم که روزهای آلوده، دوباره به شرایط گذشته بازگشته و نشان می دهد که پیش بینی های ما درست و آن ادعاها غلط بود. پس بسته ای از سیاست ها و نه صرفا یک سیاست، مشکل آلودگی و ترافیک تهران را حل خواهد کرد که این بسته هم مشخص است. سیاست های شورا شامل برنامه توسعه سوم شهر تهران، مصوبات شورا، اولویت های کمیسیون عمران و کمیسیون حمل ونقل، به شهرداری و معاونت حمل ونقل ابلاغ شد به عنوان نمونه، تاکید ما بر برنامه ریزی برای ساماندهی موتوسیکلت ها و اجرای سیاست های تشویقی برای هدایت موتوسیکلت سوارها به سمت استفاده از موتوسیکلت های برقی بود آن هم در حالی که همه اذعان دارند موتوسیکلت، چندبرابر خودرو آلودگی هوا ایجاد می کند اما در زمینه این ساماندهی، شاهد اتفاق خاصی نبودیم. البته شهرداری تهران هم به تنهایی نمی تواند معضل آلودگی هوا را حل کند چون وظایف خودروسازها و تولیدکنندگان موتوسیکلت نسبت به استانداردسازی خودروها و کیفیت بنزین و حتی نقش وزارت نفت در حمایت از توسعه حمل ونقل عمومی و تخصیص اعتبارات از محل صرفه جویی مصرف سوخت، هیچ کدام عملی نشده و حالا چه توقعی داریم که شاهد باشیم مشکل آلودگی هوا حل شده است؟ یکی از مثال های دیگر، مصوبات شورا در مورد ساماندهی پارک حاشیه ای است.

طبق مطالعات، ما در تهران یک میلیون فضای پارک حاشیه ای داریم و معاونت حمل ونقل ترافیک شهرداری تهران را موظف کردیم که 200 هزار فضای پارک حاشیه ای از این تعداد را در سطح شهر تهران و در مناطق مختلف ساماندهی کند. ساماندهی پارک حاشیه ای، کمک بزرگی برای نظم دهی ترافیک شهری و کاهش مصرف سوخت خواهد بود چون الان خودروها برای پیدا کردن جای پارک باید چند دور در خیابان ها بچرخند در حالی که با نصب نرم افزارهایی روی گوشی تلفن همراه که توسط جوان های خلاق و فارغ التحصیل IT نوشته شده، می توان جای پارک خودرو را از قبل رزرو و حتی وجهش را هم پرداخت کرد و مستقیم و بدون ایجاد ترافیک، به سمت محل پارک خودرو رفت و در این صورت، مصرف سوخت و بنابراین، آلودگی هوا هم کاهش پیدا می کند. این اقدام، هزینه نداشت و حتی درآمدزایی می کرد؛ آن هم از نوع پایدار. امروز هم تمام شهرهای پیشرفته دنیا این کار را انجام می دهند. مثال دیگر هم صرف هزینه برای دوچرخه های شهری است؛ آن هم در مسیرهای دوچرخه ای که طی این سال ها، از بین رفته چون طرح های قدیمی هم شکست خورده و علت شکست این بوده که یا از گذشته درس نگرفتیم یا تجربه ها را نادیده گرفتیم. در تمام کشورهای دنیا، دوچرخه در مسیرهای کوتاه؛ در فاصله محل کار یا محل سکونت تا اولین ایستگاه حمل ونقل عمومی و در مسافت یک یا دو کیلومتری قابل استفاده است و حتی در کشورهای اروپایی، در این مسیرها از اسکوتر هم استفاده می کنند اما نمی توانیم توقع داشته باشیم مردم در سطح شهر تهران با این وضعیت جغرافیایی و آلودگی هوا و در هوای سرد، فاصله محل سکونت تا محل کار و مسافت 10 یا 20 کیلومتری را با دوچرخه تردد کنند. یکی دیگر از مصوبات شورا، رفع گره های کور ترافیکی بود که در بازدیدی که کمیسیون عمران و حمل ونقل شورا از اداره راهنمایی رانندگی داشت، فیلم های مستندی به ما نشان دادند مبنی بر اینکه بعضی معابر با یک اصلاح هندسی کوچک و صرف هزینه اندکی باعث رفع ترافیک یا روان شدن ترافیک خواهد شد. حدود 40 گره کور ترافیکی در تهران داشتیم در این حد که مثلا اگر پایه یک پل، حدود یک متر عقب تر می رفت، مشکل ترافیک حل می شد و این اقدام هم با هزینه 100 یا 200 میلیون تومانی قابل انجام بود. ما این طرح را مصوب کردیم. این طرح رای آورد فعلا کاری در زمینه آن اجرا نشده است. به طور خلاصه می گویم که دوستان ما در شهرداری تهران، مسیر دیگری می روند اما شورا، سیاست های دیگری را پیگیری می کند و درک مشترکی وجود ندارد و برخی عوامل اجرایی، حرف هیچ کارشناسی را هم قبول ندارند که نتیجه این اتفاق، به وضعیت امروز می رسد که باید همچنان درجا بزنیم. ظرف دو سال گذشته، معاونت حمل ونقل و ترافیک حتی یک اتوبوس به ناوگان حمل ونقل عمومی تهران اضافه نکرده، اگر اخیرا 11 الی 13 دستگاه اتوبوس اضافه شده، اتوبوس هایی بوده که قبلا خریداری شده و مشکل شماره گذاری داشته و حالا پس از رفع مشکل، وارد ناوگان شده است.

اغلب اتوبوس های ما فرسوده است؛ البته اتوبوس های دو کابین، متعلق به شهرداری و شرکت واحد است و اتوبوس های تک کابین هم اغلب به بخش خصوصی واگذار شده که آنها هم توان نوسازی یا خرید اتوبوس جدید ندارند و نیازمند کمک شهرداری هستند. البته وزارت نفت هم باید از محل صرفه جویی مصرف سوخت اقداماتی در این زمینه انجام می داد که آن هم انجام نشده است. علاوه بر این، حتی از ظرفیت های قانونی و اعتباراتی که مجلس برای کمک به حمل ونقل عمومی و مترو و اتوبوس تخصیص داده و اعتباراتی که وزارت نفت باید اختصاص دهد هم استفاده نشده و حداقل اقدام این بود که باید تخصیص این اعتبارات و تحقق این ظرفیت های قانونی را پیگیری می کردند. البته ما برای مترو جلساتی هم داشتیم اما شورا، بیش از این نمی تواند وارد اجرا شود. پس اجرا با شهرداری است و ما سیاستگذار هستیم و بودجه ها و پیشنهادات را بررسی و تصویب می کنیم. متاسفانه تاکنون در کاهش آلودگی هوای تهران موفقیتی حاصل نشده است و تا دو سال آینده هم با این روند به نظر نمی رسد که اتفاق مهمی در کاهش آلودگی هوا شاهد باشیم مگر اینکه تحولی در آن ایجاد شود.