آرشیو یک‌شنبه ۱۹ آبان ۱۳۹۸، شماره ۹۶۲۸
سیاسی
۳

«رسالت» برخورد با بازرس آژانس انرژی اتمی را تحلیل می کند

کارت قرمز ایران به بازرس خاطی

نفیسه امامی

ایران هفته گذشته از ورود یکی از بازرسان آژانس به سایت غنی سازی نطنز جلوگیری کرد و علت این اقدام ایران نگرانی از احتمال همراه داشتن مواد مشکوک عنوان شده بود. این در شرایطی است که به طور معمول همه بازرسان و وسائل همراه آنان در بدو ورود به هر یک از سایت های هسته ای مورد تفتیش و کنترل  قرار می گیرند. 

 کورنل فروتا، مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی در پایان نشست شورای حکام این سازمان در هفته گذشته با انتشار بیانیه ای تاکید کرد: «ممانعت از خروج یک بازرس پذیرفتنی نیست و نمی بایست اتفاق می افتاد.»  بعد از انتشار این بیانیه، کاظم غریب آبادی، نماینده ایران در سازمان بین المللی انرژی اتمی اعلام کرد: «بقایای یک ماده انفجاری با منشا نیترات در جریان کنترل ورودی تاسیسات نطنز یافت شده که به بازرس اخراجی مربوط می شود.» نماینده ایران همچنین دستگیری بازرس یاد شده در ایران را تکذیب کرد و مدعی شد که وی به رغم درجریان بودن تحقیقات درباره این پرونده، اجازه خروج از کشور را دریافت کرده بود.

 اما این مسئله با جوگیری مسموم از سوی دولتمردان و رسانه های غربی دنبال شد. وزیر خارجه آمریکا در پیامی توئیتری درباره بازداشت بازرس آژانس بین المللی انرژی اتمی در تاسیسات نطنز ابراز نگرانی کرد و مدعی شد که ایران در تلاش برای باج خواهی هسته ای است. جکی والکوت، نماینده آمریکا در شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی نیزبازداشت یک بازرس آژانس در ایران را تحریکی گستاخانه دانست که باید پیامدهایی برای انجام آن در نظر گرفته شود.

نماینده اتحادیه اروپا در شورای حکام نیز در نشست اضطراری روز پنج شنبه در وین درباره این اقدام ایران گفت: «ما از اتفاقی که برای یک بازرس آژانس انرژی اتمی در ایران افتاده، بسیار نگرانیم و از ایران می خواهیم تا در چارچوب تعهداتش اجازه دهد بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی وظایف خود را انجام دهند.» تمامی این اظهارات در حالی بیان می شود که بازرس آژانس دارای محتویاتی غیرممنوع بوده که اجازه ورود آن را به داخل تاسیسات نطنز نداشته است اما غرب از این موضوع هیاهوی رسانه ای را در مجامع بین المللی به راه انداخته است.

نکته قابل توجه شاید این باشد که از زمان امضای توافق هسته ای برای اولین بار، تهران دست به بازداشت و اخراج یک کارمند آژانس بین المللی انرژی اتمی می زند، آن هم در زمانی که ایران چهارمین مرحله از اقدامات گام به گام خود برای کاهش تعهدات برجامی را آغاز کرده است.

فریدون عباسی فیزیکدان و رئیس سابق سازمان انرژی اتمی ایران در گفت و گو با «رسالت»، نفوذ کشورهای متخاصم با ایران در سازمان های مختلف را در راستای ضربه زدن به کشور توصیف کرد و گفت: «کشورهای متخاصم و به خصوص رژیم صهیونیستی در مجامع بین المللی نفوذ بسیاری دارند و به کارمندان سازمان ها کمک مالی می کنند و به آنها تجهیزات خاصی می دهند. نباید تصور شود آژانس بین المللی انرژی هسته ای یا سازمان ملل متحد، زیر نفوذ سرویس های امنیتی بیگانه نیستند، بلکه باید توجه داشت که آنها مامور کشور خود و کشورهایی که آنها را جذب کرده اند، هستند.» 

وی ادامه داد: «سرویس های جاسوسی از ملیت های مختلف افرادی را در اختیار دارند. کشوری مانند ایران که از سالهای گذشته پرونده ای از اتهامات را دارد، باید بر افرادی که خارج از کشور به تاسیسات هسته ای وارد می شوند، نظارت کافی داشته باشد تا مواد آلوده ای را به سایت های ما وارد نکنند و از این طریق بتوانند کشور را متهم کنند.»

عباسی بر صحت گزارش های آژانس انرژی اتمی ایران تاکید کرد و افزود: «ما به گزارش سازمان های داخلی اطمینان داریم و نه به گزارش آژانس بین المللی انرژی اتمی و اصل را بر صحت گزارش های سازمان انرژی اتمی ایران مبنی بر اینکه بازرس آژانس مواد آلوده ای را به همراه داشته است، می گذاریم. کشورهای متخاصم از وضعیت پیش آمده استفاده کرده و جوسازی های مسموم انجام می دهند، چراکه یکی از جاسوسان آنها به دام افتاده است. آنها استفاده ژورنالیستی و جنجالی از این خبر می کنند تا آن را به این شکل جلوه دهند که ایران با ماموران آژانس همکاری نداشته است. 

رئیس سابق سازمان انرژی اتمی ایران ادامه داد: «دستگاه های اندازه گیری و تصویربرداری تاسیسات هسته ای در برابر برخی مواد حساسیت بالایی دارد. در ورودی مراکز حساس که باید امنیت آنها بیشتر رعایت شود، نیروهای امنیتی تجهیزات خاصی را دارا هستند که کنترل بالا بر مراکز داشته باشند. گاهی کیف اشخاص دارای محتویات موادی است که تصور نمی شود مشکل زا باشد، در حالی که شاید ماده مزبور در مراکز دیگر مشکل ساز نباشد. بازرس اخیر آژانس بین المللی انرژی اتمی، موادی حاوی نیترات را به همراه خود داشته که قابلیت انفجار دارد و ورود آنها به تاسیسات هسته ای ممنوع است.» 

عباسی با بیان اینکه ماموران آژانس را باید از دو جهت مورد نظارت قرار داد، گفت: «جهتی که اکنون در دستگاه های اجرایی ما حاکم است، یعنی غرب و آمریکا قابل اعتمادهستند و باید با آنها مذاکره کرد و جهت دوم اینکه ماهیت و ذات آنها را فریبکار بدانیم زیرا جاسوسی برای کشور خود و کشورهای وابسته انجام می دهند. معتقدم جهت گیری دوم در کشورهای غربی  آژانس وجود دارد بنابراین باید دقت لازم را داشته باشیم زیرا آنها در خدمت سرویس های بیگانه هستند حتی اگر خودشان مستقیم جاسوس نباشند زیرا احتمال اینکه اطلاعات آنها در اختیار مراکز دیگر قرار بگیرد، وجود دارد.» 

وی با تاکید بر اینکه آژانس بین المللی انرژی اتمی مرکز امنی نیست، گفت: «در آنجا هر اطلاعاتی می تواند هک شود. چه کسی می داند سیستم دیتا سنتر مرکز چگونه ایجاد شده و اصلا در کنترل چه کسانی قرار دارد و یا انتخاب مدیران آژانس بر چه مبنایی انجام می گیرد؟ هرچند که بی طرفی در انتخاب این افراد وجود ندارد.»  

عدم رعایت قواعد بین المللی توسط آژانس

با توجه به رعایت نشدن مقررات از سوی بازرس آژانس بین المللی انرژی اتمی، ایران می تواند از حق قانونی خود در بازجویی و حتی اخراج بازرس آژانس استفاده کند و اقدام اخیر ایران را نمی تواند بر خلاف مقررات قلمداد کرد. 

الهام امین زاده معاون حقوقی سابق رئیس جمهور در گفت و گو با «رسالت» درباره اقدام حقوقی ایران در مواجه با اقدامات متخاصمانه در تاسیسات هسته ای گفت: «نیروهای آژانس نیروهای بی طرف و حرفه ای هستند که اگر این دو مولفه را رعایت نکنند، نیروهایی در اختیار کشور یا سازمانی محسوب می شوند که اهداف خاصی را دنبال می کنند. به همین علت اگر این شرایط مدنظر قرار نگیرد، کشور میزبان می تواند با توجه به خراب کاری احتمالی و گرفتن اطلاعات و ارسال اخبار محرمانه برای کشورهای متخاصم، اجازه ورود آنها را به کشور یا تاسیسات مورد نظر ندهد.» 

وی افزود: «هر بازرس آژانس بین المللی انرژی اتمی ملزم به بی طرفی و امانتداری است و حق داشتن هیچ گونه هدف سوئی برای ایجاد اختلال در تاسیسات هسته ای را ندارد در حالیکه بازرسان در بعضی از کشورهای دنیا، محموله ای را در تاسیسات هسته ای منتقل می کنند و سپس ادعا می شود درصدها و قواعد آژانس رعایت نشده است. با این وجود کشور میزبان می تواند نهایت دقت را داشته باشد و خود را از مظان اتهام دور نگه دارد.»

امین زاده اضافه می کند: «رفتار ایران در قبال بازرس آژانس بین المللی هسته ای رفتار درستی بوده چراکه آنها قواعد متعلق به بازرسان را رعایت نکرده اند.»  

جنگ رسانه ای و هیاهوی غرب در برخورد ایران با بازرس خاطی آژانس بین المللی انرژی هسته ای می تواند ناشی از کاهش تعهدات برجامی ایران و بازگشت به چرخه هسته ای باشد، تا از این حربه برای تحت فشار قرار دادن ایران استفاده شود.

جنگ رسانه ای و برخورد خصمانه با ایران

سعید خزاعی کارشناس سیاسی و رئیس انجمن آینده نگری در گفت و گو با «رسالت» گفت: «طبق قوانین NPT و روح قوانین حاکم بر آن، هر کشورعضو آژانس می تواند بر بازرسان آژانس نظارت داشته باشد و بازرسی را رد و بازرس دیگری را جایگزین کند. در پروتکل الحاقی آژانس هم چنین نکته ای 

لحاظ شده اما باید از طریق مذاکره این روند طی شود. رابطه بازرس قبلی که آژانس برای تاسیسات ایران انتخاب کرده بود، با سازمان های اطلاعاتی غرب مشخص شد و این موضوع به اطلاع آژانس رسیده بود بنابراین از گذشته، ایران بر بازرسان آژانس نظارت داشت زیرا حملات سایبری و جاسوسی برای تاسیسات ایرانی اتفاق افتاده بود.» 

وی به راه اندازی هیاهوی رسانه ای غرب در برخورد ایران با بازرس آژانس بین المللی انرژی اتمی، افزود: «اتحادیه اروپا و آمریکا تصور می کردند با پر کردن قلب رآکتور هسته ای از سیمان یا تعطیلی فردو به زودی امکان بازگشت ایران به چرخه هسته ای وجود نداشته باشد، اما وقتی ایران مجددا وارد فاز جدیدی از فعالیت های هسته ای می شود، باید زمینه های ذهنی را ایجاد کنند تا واکنش های غرب را در این مورد برانگیزد.»

این کارشناس سیاسی معتقد است: «جنگ رسانه ای و برخورد خصمانه با ایران، واکنش به بازگشت ایران و زمینه ساز برای فشارهای سیاسی و اقتصادی به ایران تلقی می شود تا کشور را تحت فشار قرار بدهد که در اجرای گام های برون رفت از برجام ملاحظاتی را داشته باشد.» 

خزاعی با اشاره به خروج جزئیات و اطلاعات سایت های ایران به خارج، افزود: «آژانس به عنوان نهادی فنی باید همه اطلاعات بازدیدها و مصاحبه ها را محرمانه نگه دارد اما این کار را انجام نداده بود و ایران مراتب نارضایتی و اعتراض خود را اعلام کرده بود. ایران به دلیل عدم رعایت آمریکا و اروپا به تعهدات شان در برجام، اقدام به کاهش تعهدات هسته ای خود کرد و بالطبع غرب هم از این موقعیت سوءاستفاده کرده و جنگ رسانه ای به راه انداخت که ایران را با مشکلاتی همراه کند.» 

این استاد دانشگاه با بیان اینکه ایران همکاری کامل با بازرسان آژانس انجام داده است، گفت: «به رغم آنکه کشورهای عضو NPT ملزم نیستند بالاجبار پروتکل الحاقی را اجرا کنند، اما ایران به دلیل نشان دادن حسن نیت آن را پذیرفت. ایران در میان کشورهای عضو آژانس بیشترین تعداد بازرسان را پذیرفته و همه شواهد نشان دهنده همکاری ایران با آژانس است، اما آمریکا و غرب با راه انداختن جنگ رسانه ای به دنبال تحت فشار قرار دادن ایران هستند. این احتمال نیز وجود دارد که آنها به دنبال خرابکاری در تاسیسات هسته ای باشند همان طور که در گذشته این اتفاق در دیگر کشورها رخ داده است.» 

خزاعی در پایان سخنانش چنین گفت: «فشارهای تبلیغاتی آژانس و آمریکا در واکنش به تلاش های ایران با توجه به راه اندازی دستگاه های IR7  و تاسیسات فردو است. اما آنچه که مهم است و باید آژانس در نشست های دوره ای خود بیان کند، همکاری ایران با این سازمان است.»