آرشیو یک‌شنبه ۱۹ آبان ۱۳۹۸، شماره ۴۵۰۶
جهان
۶
گزارش روز

لولا داسیلوا با حکم دیوان عالی از زندان آزاد شد

بازسازی چپ در برزیل

میثم سلیمانی

طی سال های اخیر برزیل وارد برهه ای شده بود که به ناگاه یک رییس جمهور از کار برکنار شد و یک رییس جمهور پیشین به جرم فساد سر از زندان درآورد. لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا یادآور روزهایی خوب برای مردم برزیل بود. روزهایی که رونق به این کشور بازگشته بود و توانسته بود برزیل را به یکی از قطب های مهم اقتصادی جهان تبدیل کند. اما او به ناگاه پیش از انتخابات ریاست جمهوری سال گذشته به جرم فساد به زندان رفت تا اجازه حضور در انتخابات را پیدا نکند. به نظر می رسید عده ای نگران آن بودند که او بتواند بار دیگر در انتخابات شرکت کند و پیروز شود. در نهایت پس از یکسال هیاهو دیوان عالی برزیل رای به آزادی لولا داسیلوا داد و او یک روز پس از صدور این حکم از زندان خارج شد. اما هنگامی که از زندان خارج می شد تنها نبود، بلکه صدها هوادار پیراهن قرمز پیرامون ساختمان پلیس فدرال کوریتیبا جمع شدند تا از این سیاست مدار 74ساله که کماکان در میان مردم محبوب است استقبال کنند و آزادی او را جشن بگیرند، اتفاقی که بسیاری معتقدند باعث تحقیر مخالفان او شد.

داسیلوا متهم به فساد و پولشویی شده بود اما به نظر می رسد دیوان عالی این کشور در تصمیمی غیر سیاسی دستور به آزادی لولا داسیلوا داد. او هنگام خروج از زندان ابتدا دختر خود را به آغوش کشید و در برابر هواداران مشت گره کرده خود را به سمت آسمان بلند کرد. سپس به همراه دختر و نزدیکانش به راه خود ادامه داد تا در حلقه هوادارانش قرار بگیرد. داسیلوا با تشکر از هواداران خود و همچنین تشکر از رهبران اتحادیه های کارگری و همچنین حزب کارگر برزیل گفت: شما نمی دانید حضور من در کنار شما چه اهمیتی دارد. آنها تنها یک نفر را دستگیر نکردند. آنها سعی کردند جلوی یک ایده را بگیرند، ایده ای که از بین نمی رود.

داسیلوا که به طور معمول او را با نام اختصاری لولا می شناسند، از آوریل سال 2018 به زندان رفت. البته هنوز مشخص نیست که پس از آزادی قصد دارد چه نقش سیاسی را ایفا کند. اما نمی توان این موضوع را نادیده گرفت که لولا کماکان فردی محبوب در میان احزاب و گروه های چپ برزیلی است. فعلا او به شکل موقت با دستور دیوان عالی برزیل آزاد شده است و هنوز مشخص نیست که درخواست های برای آزادی کامل به کجا منتهی شود و شاید بار دیگر او به زندان بازگردد. به نوشته آسوشیتدپرس تحلیلگران سیاسی معتقدند که داسیلوا می تواند به شدت مخالفان خود را تضعیف کند. چرا که او با موج عظیم و قدرتمندی علیه خود از سمت راستگرایان در راستای فساد مواجه شد. زیرا او در بحث فساد دیلما روسف رییس جمهور برکنار شده برزیل نیز درگیر بود. بسیاری روسف را ادامه راه داسیلوا می دانستند و معتقد بودند هردو درگیر فساد بودند. اما حالا با رای دیوان عالی لولا دست بازتری برای دفاع از خود دارد. این فضا در حالی است که خایر بولسونارو رییس جمهور کنونی برزیل مدعی است که قصد دارد فساد را ریشه کن و خشونت در کشور را مهار کند و اکنون نیز یک کمپین قابل توجه علیه حزب کارگر به راه انداخته است. او در اکتبر سال 2018 با 55درصد آرا پیروز انتخابات ریاست جمهوری شد و در ژانویه 2019 سوگند یاد کرد. اما داسیلوا که از سال 2003تا 2010 بر برزیل حکومت می کرد به دنبال ورود به رقابت های ریاست جمهوری در سال 2018 بود ولی در نهایت محکومیت او مانع این اتفاق شد. با این حال رییس جمهور پیشین گفته است که قصد دارد پس از آزادی به عنوان یک مخالف به سراسر کشور سفر کند. تحلیلگران معتقدند که او بلافاصله وارد کارزار مخالفت با بولسونارو نخواهد شد زیرا نمی خواهد فعلا وارد یک رویارویی مستقیم با وی شود و احتمالا تا سال 2022 که انتخابات ریاست جمهوری برگزار می شود وارد چالش نمی شود.

جیمز بثورت بنیانگذار موسسه تحلیلی ریسک سیاسی Hxagon در گفت وگو با آسوشیتدپرس با تاکید بر تجربه لولا داسیلوا که سه بار پیش از پیروزی در انتخابات سال 2002نامزد ریاست جمهوری شده بود و شکست را تجربه کرده گفت: چیزی که لولا را برای بولسونارو خطرناک تر می کند این است که لولا معنی بازی طولانی مدت را درک می کند. او در ادامه گفت: لولا قصد دارد یک انسجام میان سازمان های سیاسی و حزب متحد خود ایجاد تا از نقاط ضعف بولسونارو در سال های آینده استفاده کند.

واقعیت آن است که داسیلوا کارنامه ای قابل دفاع را در دوره ریاست جمهوری خود برجا گذاشته است. تحت ریاست جمهوری او برزیل یک رشد سریع اقتصادی را تجربه کرد و توانست طبقه متوسط و ضعیف کشور را نیز تقویت کند تا رشد پیدا کنند. برنامه عظیم «بولسافامیلا» میلیون ها نفر را از فقر رهایی داد و او درحالی پست خود را ترک می کرد که بالای 80 درصد مردم از عملکرد او راضی بودند. سخنرانی های او می تواند به راحتی خنده و اشک میلیون ها نفر از هوادارانش را به همراه داشته باشد.

بسیاری معتقدند که آزادی داسیلوا قطعا عواقب بسیار عمیقی برای هر دو سر طیف سیاسی برزیل خواهد داشت. کلودیو کوتو استاد علوم سیاسی در دانشگاه سائوپائولو می گوید: آزادی لولا بولسونارو به شدت ضد حزب کارگر و شخص لولا خواهد کرد. از طرف دیگر لولا پس از آزادی حزب متبوع خود را مجبور خواهد کرد که دستور کاری دیگر را در پیش بگیرند.

هواداران چپ فعلا از آزادی استقبال کردند اما خواهان اطلاعات بیشتری هستند تا بتوانند نام لولا را از فساد پاکسازی کنند. با این وجود اگرچه اکنون لولا آزاد شده اما کماکان باید در چندین پرونده دیگر در دادگاه پاسخگو باشد. گذشته از موضوع آپارتمان های ساحلی لولا او باید در پرونده خانه در مزرعه ای خارج از سائو پائولو نیز پاسخگو باشد. اگر درخواست تجدید نظر او در هرکدام از پرونده ها با حکم روبه رو شود مجبور است مجدد به زندان بازگردد. داسیلوا هرگونه تخلف را رد کرده است و وزیر دادگستری فعلی را متهم به آزار و اذیت سیاسی کرده است. حال باید دید نبرد سیاسی و قضایی داسیلوا به کجا کشیده است زیرا به نظر می رسد دیوان در حال بررسی این موضوع است که آیا محکومیت های لولا به صورت سیاسی صادر شده است یا خیر. وکلای لولا در تلاش هستند از حکم کنونی برای آزادی دایم لولا استفاده کنند. به نظر می رسد اگر لولا از زندان بیرون بماند قطعا به دردسری بزرگ برای راست گراهای برزیلی تبدیل خواهد شد.